Tin Khu Vực 
Sẽ áp giá trần 50 peso/kg đối với gạo nhập khẩu
Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, ông Lê Phú Cường, Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Philippines cho biết, Bộ Nông nghiệp Philippines đã trình báo cáo lên Hội đồng Điều phối giá cả quốc gia (NPCC) của Chính phủ nước này về đề xuất mức giá trần 50 peso/kg (0,83 USD/kg) đối với gạo nhập khẩu, nhằm mục đích kiềm chế tình trạng đầu cơ trục lợi và Hội đồng này đã thông qua kế hoạch.
Biện pháp này sẽ áp dụng cho gạo nhập khẩu 5% tấm và sẽ có hiệu lực trong 30 ngày nhằm mục đích kiềm chế “sự tăng giá bất hợp lý và ngăn chặn khả năng lạm dụng thị trường”. Theo Bộ Nông nghiệp Philippines, giá thành gạo nhập khẩu vào Philippines khoảng 35 peso/kg (0,58 USD/kg), với mức lợi nhuận dự kiến là 10 peso (0,17 USD) cho các nhà nhập khẩu, thương lái và bán lẻ.
“Ngày 31/3/2025, trang thông tin của Phủ Tổng thống Philippines đăng tải thông tin Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. thông báo về việc phê duyệt đề xuất áp giá trần 50 peso/kg đối với gạo nhập khẩu và một sắc lệnh hành pháp sẽ được ban hành “càng sớm càng tốt”. Có khả năng sắc lệnh này được ban hành ngay từ ngày 1/4 và sẽ được đăng công báo sau khi kết thúc kỳ nghỉ lễ Phục sinh tại Philippines”, Tham tán thương mại Lê Phú Cường cho biết.
Giá một số mặt hàng gạo đang được bán tại thị trường Philippines.
Chính sách này nếu được áp dụng sẽ tác động không nhỏ tới hoạt động xuất khẩu gạo của Việt Nam sang thị trường Philippines. Phân tích rõ hơn, Tham tán thương mại Lê Phú Cường cho rằng, Philippines là thị trường lớn nhất của gạo Việt Nam (khoảng 2,76 triệu tấn năm 2025) và đang có sự tăng trưởng mạnh trong những tháng đầu năm 2026. Số liệu thống kê cho thấy, 2 tháng đầu năm 2026, tỷ trọng xuất khẩu gạo của Việt Nam sang Philippines chiếm 87% tổng nhập khẩu gạo của nước này.
“Cho dù biện pháp này chỉ áp dụng tạm thời nhưng có thể sẽ có tác động đến xuất khẩu gạo của Việt Nam”, Tham tán thương mại Lê Phú Cường nhận định và phân tích, giá trần 50 peso/kg là rủi ro ngắn hạn nhưng không phải cú sốc lớn nhờ giá xuất khẩu Việt Nam đang thấp và nhu cầu nhập khẩu Philippines vẫn cao.
Mặt khác, tháng 4 là tháng cao điểm thu hoạch lúa nội địa nên Bộ Nông nghiệp Philippines cũng đã ban hành chính sách hạn chế lượng gạo nhập khẩu trong tháng áp dụng giá trần bán lẻ thông qua công cụ giấy phép kiểm dịch ở mức 150 nghìn tấn (giảm mạnh so với mức khoảng 400 nghìn tấn mỗi tháng trong 2 tháng đầu năm nay), do đó tác động của chính sách này chủ yếu để kiềm chế lạm phát hơn là hạn chế nhập khẩu.
Giá trần áp dụng dự kiến chỉ cho gạo nhập khẩu xay xát 5% tấm - loại chiếm tỷ lệ lớn trong nhập khẩu nhằm kiểm soát lạm phát do chi phí vận chuyển và xăng dầu tăng vọt từ xung đột Trung Đông. Giá bán lẻ hiện tại của gạo nhập khẩu đang ở mức 55 - 58 peso/kg, nên mức 50 peso/kg (tương đương 0,83 - 0,86 USD/kg hoặc tương đương 830 - 860 USD/tấn bán lẻ) là giá trần ràng buộc, siết chặt biên lợi nhuận nhà nhập khẩu.
Việc Philippines áp giá trần 50 peso/kg trong khi chi phí vận tải biển (logistics) tăng cao do ảnh hưởng của xung đột Trung Đông sẽ khiến các nhà nhập khẩu Philippines có thể ép giá thu mua gạo Việt Nam để đảm bảo có lãi khi bán lẻ.
Hiện nay, giá xuất khẩu gạo Việt Nam với loại 5% tấm hiện chỉ xấp xỉ 360 đến 415 USD/tấn (khoảng 0,36 - 0,41 USD/kg). Do đó, mức giá trần bán lẻ 50 peso/kg vẫn cao hơn nhiều so với giá nhập khẩu cộng với chi phí logistics, nhưng sẽ siết mạnh biên lợi nhuận của nhà nhập khẩu Philippines (hiện đang có độ mở mức 25-35 peso/kg, tương đương 0,41 đến 0,58 USD/kg). Doanh nghiệp nhập khẩu có thể yêu cầu giảm giá hợp đồng từ phía Việt Nam hoặc chậm thanh toán hay đặt hàng mới để bù đắp.
Nếu chính sách này được áp dụng, các doanh nghiệp Philippines giảm động lực nhập khẩu khi biên lợi nhuận bị thu hẹp dẫn đến trì hoãn mua hoặc yêu cầu nhà xuất khẩu Việt Nam đàm phán lại hợp đồng. Bên cạnh đó, quy định này có thể làm nảy sinh rủi ro thanh toán và hợp đồng, cụ thể giá trần có thể khiến các nhà nhập khẩu nhỏ lẻ tại Philippines gặp khó khăn về dòng tiền, dẫn đến nguy cơ chậm thanh toán hoặc hủy hợp đồng đối với các lô hàng giá cao đã ký trước đó.
Thương vụ khuyến nghị giải pháp đa dạng hóa thị trường bằng việc tăng cường xúc tiến sang thị trường Trung Quốc, EU, châu Phi, Trung Đông nhằm giảm phụ thuộc Philippines. Ảnh: Bình An
Khối lượng xuất khẩu có thể giảm trong ngắn hạn, trong khi nhu cầu nhập khẩu của Philippines tăng cao do sản lượng nội địa Philippines sụt giảm xuất phát từ việc nông dân giảm bón phân làm giảm năng suất và sẽ buộc nước này phải nhập khẩu nhiều hơn để bù đắp thiếu hụt, tạo cơ hội về mặt sản lượng cho Việt Nam. Tuy vậy, thương nhân nhập khẩu gạo của Philippines sẽ gặp phải bài toán khó giữa nhu cầu mua lớn nhưng giá nhập khẩu phải thấp để giữ giá bán lẻ không vượt quá giá trần quy định.
Giá gạo Việt Nam trong nước có thể chịu áp lực giảm nhẹ thêm (đã ở mức thấp do nguồn cung vụ đông xuân đang thu hoạch rộ ở Nam Bộ), nhưng không sụt mạnh vì Philippines vẫn cần nhập khẩu lớn (dự kiến 3,6 triệu tấn năm 2026 do sản xuất nội địa chưa đủ).
Đa dạng hóa thị trường, tái cấu trúc xuất khẩu
Đối với thị trường Philippines, những chính sách gần đây cho thấy xu hướng điều hành nhập khẩu đã chuyển từ chính sách “thị trường tự do” dưới nhiệm kỳ tổng thống trước sang thị trường quản lý giá và can thiệp hành chính. Hiện trạng này làm cho Việt Nam giảm khả năng định giá và tăng rủi ro chính sách do tỷ trọng xuất khẩu gạo sang Philippines cao.
Trong bối cảnh đó, Thương vụ Việt Nam tại Philippines kiến nghị, đề xuất Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn có hình thức tiếp xúc và trao đổi với Bộ Nông nghiệp Philippines (DA) và Bộ Công Thương Philippines (DTI) về việc áp dụng giá trần bán lẻ trên cơ sở biện pháp này có thể ảnh hưởng đến thương mại song phương và ảnh hưởng đến việc thực hiện MOU đã ký kết trước đây, nhất là trong bối cảnh hai nước đang chuẩn bị nâng cấp quan hệ và có các chuyến thăm cấp cao của Việt Nam sang Philippines nhân các hoạt động của ASEAN.
Mặt khác, Việt Nam có thể đề nghị phía bạn xem xét giảm mức thuế nhập khẩu để bù đắp cho chi phí logistics đang tăng, giúp giá gạo Việt Nam đến tay người dân Philippines không vượt quá mức trần 50 peso/kg mà vẫn đảm bảo lợi nhuận cho doanh nghiệp Việt Nam.
Cùng với đó, kiến nghị Bộ Công Thương đề xuất Chính phủ Việt Nam tăng nguồn lực (nhất là về kinh phí xúc tiến thương mại) để đa dạng hóa thị trường bằng việc tăng cường xúc tiến sang thị trường Trung Quốc, EU, châu Phi, Trung Đông nhằm giảm phụ thuộc Philippines.
Đồng thời, có chính sách phù hợp khuyến khích nâng cao giá trị gạo như thúc đẩy việc xuất khẩu gạo chất lượng cao (ST24, ST25), gạo hữu cơ, gạo thơm để giảm tỷ trọng gạo 5% tấm thông thường đối với thị trường Philippines nói riêng và xuất khẩu gạo nói chung. Mặt khác, khuyến cáo doanh nghiệp tăng chào hàng sang các thị trường thay thế (Trung Quốc, Ghana, Bờ Biển Ngà, Malaysia) khi Philippines áp dụng giá trần.
Đối với Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), thương vụ cho rằng, cần thông tin khẩn và khuyến cáo các doanh nghiệp xuất khẩu thống nhất giá sàn chào hàng sang Philippines, tránh cạnh tranh phá giá.
Đối với các doanh nghiệp, thương vụ khuyến nghị cần tối ưu chi phí và giảm chi phí logistics (chọn tàu chuyến trực tiếp, ghép nhiều lô hàng của nhiều doanh nghiệp khi thuê tầu) và tập trung vào xuất khẩu giống gạo chất lượng cao và hạn chế bán gạo 5% tấm.
Mặt khác, các doanh nghiệp cần đa dạng hóa khách hàng và tăng chào hàng sang các thị trường thay thế (Trung Quốc, Ghana, Bờ Biển Ngà, Malaysia) trong thời gian áp dụng giá trần bán lẻ tại Philippines. Đây cũng là cơ hội để ngành gạo Việt Nam đẩy mạnh tái cấu trúc, giảm phụ thuộc vào một thị trường duy nhất.
Theo số liệu của Hải quan Việt Nam, tổng kim ngạch xuất khẩu giữa Việt Nam và Philippines trong 2 tháng đầu năm 2026 đạt 1,29 tỷ USD, giảm nhẹ 0,7% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu là 880,7 triệu USD, chỉ tăng 3,9% so với cùng kỳ, kim ngạch nhập khẩu từ Philippines đạt 409,6 triệu USD, giảm tới 9,3% so với cùng kỳ.