Ông Nguyễn Hoàng Hà: Bộ Công Thương tích cực hỗ trợ địa phương thực hiện nhiệm vụ xuất xứ hàng hóa

Phân cấp cấp C/O về địa phương tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, Bộ Công Thương đã và đang tăng cường tập huấn, hướng dẫn để bảo đảm triển khai thông suốt, hiệu quả.

Trả lời phỏng vấn phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Hoàng Hà, Phó trưởng phòng Xuất xứ hàng hóa, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) nhấn mạnh, việc phân cấp cấp chứng nhận xuất xứ hàng hoá (C/O) về địa phương là chủ trương lớn. Không những tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong thực hiện thủ tục C/O mà còn nâng cao trách nhiệm của các địa phương trong lĩnh vực này. Bộ Công Thương đã và đang tích cực hỗ trợ cho các địa phương trong thực hiện nhiệm vụ cấp C/O đảm bảo nghiệp vụ được triển khai thông suốt, hiệu quả.

Thuận lợi hơn cho doanh nghiệp, tăng trách nhiệm địa phương

- Từ năm 2025, công tác cấp C/O đã được phân cấp về địa phương, qua thực tế triển khai, ông đánh giá như thế nào về hiệu quả của chủ trương này và đâu là những khó khăn, vướng mắc đang đặt ra?

Ông Nguyễn Hoàng Hà: Tôi đánh giá phân quyền, phân cấp về địa phương là chủ trương rất lớn và đúng. Trước đây, công tác cấp C/O chủ yếu được thực hiện tại các tổ chức cấp thuộc Bộ Công Thương. Số lượng tổ chức cấp không nhiều nên chưa thể bám sát địa bàn hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Từ năm 2025, theo Nghị định số 146/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 của Chính phủ quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại và Thông tư số 40/2025/TT-BCT của Bộ Công Thương, công tác cấp C/O, cấp chứng nhận xuất xứ hàng hóa đã được chuyển về các tổ chức cấp tại địa phương. Trong đó có Sở Công Thương và các cơ quan được UBND cấp tỉnh giao nhiệm vụ.

Ông Nguyễn Hoàng Hà, Phó trưởng phòng Xuất xứ hàng hóa, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương).

Ông Nguyễn Hoàng Hà, Phó trưởng phòng Xuất xứ hàng hóa, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương).

Việc phân cấp tạo thuận lợi rõ rệt cho doanh nghiệp. Thay vì phải tìm đến các tổ chức cấp thuộc Bộ Công Thương như trước đây, doanh nghiệp có thể lựa chọn tổ chức cấp C/O phù hợp với địa bàn hoạt động sản xuất, kinh doanh. Qua đó, giảm thời gian đi lại và thời gian thực hiện thủ tục xin cấp chứng nhận xuất xứ hàng hóa.

Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng đặt ra những thách thức nhất định. Trước hết, một số địa phương chưa có kinh nghiệm, chưa đủ nhân lực thực hiện công tác về xuất xứ hàng hóa. Trong khi đó, khối lượng hồ sơ chuyển về địa phương rất lớn. Hiện nay, mỗi năm có hơn 2,5 triệu bộ hồ sơ C/O được xử lý. Khi khối lượng công việc lớn được chuyển về địa phương, trong khi nhân lực còn hạn chế, nguy cơ ách tắc trong xử lý hồ sơ là vấn đề cần quan tâm.

Một thách thức khác là chất lượng xử lý hồ sơ. Nếu hồ sơ không được xử lý tốt, khi gửi sang nước đối tác hoặc phục vụ hoạt động xuất khẩu, doanh nghiệp có thể bị phía nước nhập khẩu yêu cầu xác minh xuất xứ. Mỗi lần phát sinh yêu cầu xác minh đều có thể làm chậm quá trình hưởng ưu đãi thuế quan đối với hàng hóa Việt Nam.

Trước những yêu cầu đó, Cục Xuất nhập khẩu đã nỗ lực hỗ trợ các địa phương. Theo đề nghị của địa phương, Cục đã cử nhiều đoàn công tác xuống làm việc, hướng dẫn thực hiện phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực xuất xứ hàng hóa. Đồng thời, tổ chức nhiều buổi tập huấn, tuyên truyền và đào tạo kỹ năng cho các tổ chức cấp C/O cũng như doanh nghiệp trên địa bàn.

Các hoạt động này hướng đến hai mục tiêu. Thứ nhất, giúp doanh nghiệp thực hiện đúng quy định, cập nhật những quy định mới trong các hiệp định thương mại tự do (FTA) và thương mại quốc tế. Thứ hai, thông qua các chuyến công tác tại địa phương, chúng tôi có điều kiện lắng nghe doanh nghiệp, tiếp nhận những trao đổi và nắm bắt khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn.

Đến nay, cả nước có 34 tỉnh, thành phố và hầu hết các địa phương đã thực hiện tốt việc phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực chứng nhận xuất xứ hàng hóa. Chúng tôi sẽ tiếp tục hỗ trợ để công tác này ngày càng đi vào nền nếp, đáp ứng tốt hơn yêu cầu của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp cần chủ động cập nhật quy tắc xuất xứ

- Việt Nam đang thực thi nhiều FTA, mở ra cơ hội tiếp cận thị trường và hưởng ưu đãi thuế quan cho hàng hóa xuất khẩu, theo ông, doanh nghiệp cần làm gì để tận dụng tốt hơn những cơ hội này và những thách thức nào đang tồn tại?

Ông Nguyễn Hoàng Hà: Việt Nam hiện là một trong những quốc gia có độ mở kinh tế rất lớn với nhiều FTA đang được thực thi. Bên cạnh đó, có những FTA đã kết thúc đàm phán và đang trong quá trình nội luật hóa, cũng như những hiệp định khác bắt đầu được khởi động đàm phán.

Điều đó cho thấy trong thời gian tới, cơ hội từ các FTA sẽ tiếp tục được mở rộng. Dư địa dành cho hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế còn rất lớn. Kim ngạch xuất khẩu tăng trưởng mạnh trong thời gian qua cũng cho thấy tiềm năng và khả năng mở rộng thị trường của hàng hóa Việt Nam.

Việc phân cấp cấp C/O về địa phương tạo thuận lợi hơn với doanh nghiệp.

Việc phân cấp cấp C/O về địa phương tạo thuận lợi hơn với doanh nghiệp.

Tuy nhiên, để tận dụng tốt hơn các ưu đãi từ FTA, doanh nghiệp phải thường xuyên cập nhật những quy định mới, các hiệp định mới cũng như văn bản pháp luật liên quan. Ngay cả cơ quan quản lý trong quá trình thực thi nhiệm vụ cũng phải liên tục cập nhật hệ thống văn bản pháp luật, đặc biệt là những quy định về xuất xứ hàng hóa.

Hoạt động thương mại quốc tế, chịu tác động của tình hình địa chính trị toàn cầu với nhiều bất ổn và thay đổi. Khi hoạt động thương mại quốc tế thay đổi, những quy định và hoạt động phục vụ xuất nhập khẩu của Việt Nam cũng phải thay đổi theo. Vì vậy, để nâng cao hiệu quả tận dụng ưu đãi thuế quan vẫn là sự chủ động của doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần tự nghiên cứu, tìm hiểu và cập nhật các quy định thay vì chỉ chờ đợi hướng dẫn từ cơ quan quản lý.

Về phía chúng tôi, Cục Xuất nhập khẩu sẽ tiếp tục đồng hành với doanh nghiệp và các tổ chức cấp C/O tại địa phương; đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến, cập nhật quy định mới và hướng dẫn thực hiện, qua đó giúp doanh nghiệp tối đa hóa khả năng tận dụng ưu đãi thuế quan trong hoạt động xuất nhập khẩu.

Về thách thức, theo tôi, hiện nay vấn đề không nằm chủ yếu ở cơ chế hay quá trình vận hành chính sách mà ở việc doanh nghiệp có kịp thời nắm bắt và đáp ứng các quy tắc xuất xứ hay không. Cơ quan quản lý cần tiếp tục giúp doanh nghiệp hiểu rõ quy tắc xuất xứ trong từng FTA, đồng thời hướng dẫn, tập huấn cho các địa phương và tổ chức cấp C/O để bảo đảm việc cấp chứng nhận được thông suốt, nhanh chóng, tạo thuận lợi nhất cho hoạt động xuất khẩu.

- Đối với các doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, năng lực tiếp cận thông tin, thị trường và tham gia chuỗi cung ứng quốc tế còn hạn chế, ông có khuyến nghị gì để nhóm doanh nghiệp này nâng cao năng lực xuất khẩu, tận dụng tốt hơn các cơ hội từ FTA?

Ông Nguyễn Hoàng Hà: Tôi vẫn muốn nhấn mạnh, đây trước hết là vấn đề tự thân của doanh nghiệp. Đảng và Nhà nước hiện rất quan tâm, chú trọng hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng như doanh nghiệp trong nước. Theo tôi, có hai hướng để doanh nghiệp trong nước có thể tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Thứ nhất, doanh nghiệp phải chủ động nghiên cứu, tự bồi dưỡng và nâng cao năng lực cho đội ngũ nhân viên để tham gia các hoạt động thương mại quốc tế. Muốn xuất khẩu và đáp ứng yêu cầu của thị trường nước ngoài, doanh nghiệp cần có kiến thức, hiểu biết về quy định thương mại, đặc biệt là quy tắc xuất xứ hàng hóa.

Thứ hai, doanh nghiệp cần tích cực tham gia các hội nghị, hội thảo và chương trình tập huấn để tiếp cận thông tin, kiến thức và kinh nghiệm. Không nên chỉ giới hạn ở những hoạt động được tổ chức tại địa phương. Chẳng hạn, doanh nghiệp ở Thanh Hóa có thể tham gia các chương trình tại những tỉnh lân cận như Nghệ An, Hà Tĩnh hoặc tại Hà Nội để mở rộng khả năng tiếp cận thông tin.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp trong nước chủ động tham gia chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp FDI, với vai trò nhà cung ứng hàng hóa hoặc nhà cung ứng dịch vụ. Đây cũng là cách để doanh nghiệp từng bước nâng cao năng lực sản xuất, kinh doanh và khả năng tận dụng ưu đãi thuế quan.

Người ta thường nói đến việc đứng trên vai người khổng lồ. Doanh nghiệp trong nước có thể chưa phải là những doanh nghiệp lớn, nhưng hoàn toàn có thể tận dụng lợi thế, nguồn lực và thế mạnh của các doanh nghiệp khác để phát triển hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu.

Ông Nguyễn Hoàng Hà, Phó trưởng phòng Xuất xứ hàng hóa, Cục Xuất nhập khẩu: Bên cạnh sự hỗ trợ của Nhà nước và cơ quan quản lý, chính sự chủ động nâng cao năng lực, tìm kiếm cơ hội hợp tác và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng sẽ quyết định khả năng mở rộng thị trường, tận dụng các FTA của doanh nghiệp trong thời gian tới.

 - Trân trọng cảm ơn ông!

Bảo Ngọc - Hải Linh thực hiện

Có thể bạn quan tâm