Nội lực doanh nghiệp: Nền tảng kiến tạo hệ sinh thái thương hiệu Việt

Doanh nghiệp Việt thiếu chiến lược, năng lực xây dựng thương hiệu mạnh

Theo báo cáo của Brand Finance cho thấy, giá trị thương hiệu Top 100 Việt Nam dù giảm 14% trong năm 2025 nhưng vẫn có những điểm sáng đáng kể. Điều này đang phản ánh, nền tảng nội lực của doanh nghiệp Việt chưa đủ đồng đều, số lượng doanh nghiệp mạnh trên toàn cầu còn hiếm.

Chia sẻ về vấn đề này tại toạ đàm “Giá trị thương hiệu: Từ nội lực doanh nghiệp đến sức mạnh quốc gia” do Báo Công Thương tổ chức, chiều 17/4, bà Tạ Hoàng Lan, Phó Trưởng phòng, Phòng Phát triển Năng lực Xúc tiến thương mại (Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương) cho biết, từ báo cáo của Brand Finance năm 2025 mang lại góc nhìn khách quan và là chỉ số quan trọng để đánh giá bức tranh tổng thể về giá trị thương hiệu Việt Nam.

Cụ thể, theo bà Lan, giai đoạn 2020 - 2025, ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ của giá trị thương hiệu quốc gia. Năm 2025, Việt Nam đạt gần 520 tỷ USD, xếp thứ 32/193 quốc gia; tốc độ tăng trưởng đạt 63%. Đây là kết quả từ nỗ lực cải thiện môi trường kinh doanh và sự chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo Đảng, Nhà nước.

Đóng góp vào giá trị thương hiệu quốc gia có vai trò nổi bật của một số doanh nghiệp đạt Thương hiệu quốc gia như Vietcombank, Vingroup, Vinamilk, Hoà Phát, TH… Các doanh nghiệp này chiếm khoảng 89% tổng giá trị của Top 100 thương hiệu mạnh nhất Việt Nam. Tuy nhiên, năm 2025, có sự sụt giảm trong top 10, giảm khoảng 14%, tương đương 38,4 tỷ USD.

“Thực tế này cho thấy, chúng ta đang tăng về số lượng nhưng chưa mạnh về chất”, bà Lan chỉ ra, đồng thời cho biết, một trong những nguyên nhân là doanh nghiệp còn tập trung nhiều vào gia công, làm thuê, trong khi năng lực thiết kế và xây dựng thương hiệu riêng trên thị trường quốc tế còn yếu.

Bên cạnh đó, theo bà Lan, doanh nghiệp Việt gặp nhiều khó khăn trong phân phối, đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe và mới như tiêu chuẩn xanh, bền vững. Ngoài ra, nhận thức về bảo hộ sở hữu trí tuệ của doanh nghiệp còn hạn chế, dẫn đến tình trạng mất thương hiệu ngay tại thị trường trong nước.

"Vì vậy, bài toán trong tương lai là không chỉ tăng số lượng doanh nghiệp xuất khẩu mà phải nâng cao chất lượng và giá trị thương hiệu. Thay vì chỉ gia công, doanh nghiệp cần làm chủ công nghệ, đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, tự thiết kế và xây dựng thương hiệu, từ đó tự định vị hàng hóa, dịch vụ Việt Nam ở phân khúc cao hơn trên bản đồ thế giới", bà Lan nhấn mạnh. 

Thực tế cho thấy, để doanh nghiệp đứng vững trên thị trường, cần nhìn nhận “nội lực” là yếu tố quyết định. Chia sẻ về vấn đề này dưới góc nhìn chuyên gia chiến lược thương hiệu, ông Lại Tiến Mạnh cho rằng, xây dựng thương hiệu, đặc biệt ở tầm quốc gia, không thể chỉ dừng ở ý tưởng hay sản phẩm tốt, mà phải hội tụ nhiều yếu tố nền tảng mang tính hệ thống.

Trước hết là quy mô doanh nghiệp. Theo ông Mạnh, những doanh nghiệp nhỏ dù có sáng tạo hay sản phẩm khác biệt vẫn khó có thể đại diện ở cấp độ quốc gia nếu chưa đạt độ phủ đủ lớn trên thị trường nội địa và năng lực vươn ra quốc tế. "Quy mô vì vậy là điều kiện tiên quyết để tham gia “sân chơi” thương hiệu quốc gia", ông Mạnh nói. 

Tuy nhiên, theo ông Mạnh, quy mô thôi chưa đủ, đi kèm với đó phải là tiềm lực thực chất, bao gồm năng lực tài chính, nguồn nhân lực và các nguồn lực vận hành khác. Thực tế tại Việt Nam cho thấy, không ít doanh nghiệp có bề dày lịch sử, phạm vi hoạt động rộng, nhưng chưa chắc đã sở hữu tiềm lực đủ mạnh để cạnh tranh bền vững.

Yếu tố thứ ba, theo ông Mạnh, mang tính quyết định trong vận hành chính là năng lực thực thi chiến lược. Tiềm lực nếu không được chuyển hóa thành năng lực thì vẫn chỉ là “nguồn lực tiềm ẩn”. Doanh nghiệp phải có khả năng triển khai hiệu quả các mục tiêu đã đặt ra, từ đảm bảo chất lượng sản phẩm, thúc đẩy đổi mới sáng tạo đến thể hiện vai trò tiên phong, những tiêu chí cốt lõi của chương trình Thương hiệu quốc gia.

"Đặc biệt, quản trị thương hiệu là một trong những năng lực quan trọng nhất. Đây không chỉ là hoạt động truyền thông, mà là quá trình xây dựng, duy trì và phát triển giá trị thương hiệu nhất quán, dài hạn", ông Mạnh chỉ ra. 

Cuối cùng, yếu tố mang tính “kích hoạt” toàn bộ hệ thống chính là ý chí và bản lĩnh của người lãnh đạo. Theo ông Mạnh, chỉ khi người đứng đầu thực sự quyết tâm, dám hành động và dám đầu tư, doanh nghiệp mới có thể theo đuổi con đường xây dựng thương hiệu bài bản và vươn ra thị trường quốc tế.

“Chỉ khi hội tụ đầy đủ các yếu tố từ quy mô, tiềm lực, năng lực thực thi đến quyết tâm của lãnh đạo, doanh nghiệp mới có thể bước vào hành trình xây dựng thương hiệu ở tầm vóc quốc gia và toàn cầu”, ông Mạnh cho hay. 

Thương hiệu là kết quả từ quá trình tích lũy nội lực bền bỉ của doanh nghiệp

Về phía doanh nghiệp, chia sẻ về hành trình nỗ lực tái cấu trúc nhằm nâng chuẩn những trụ cột để giữ vững vị thế 2 kỳ liên tiếp đạt chứng nhận Thương hiệu quốc gia Việt Nam, ông Phan Văn Tâm, thành viên Hội đồng quản trị, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền cho biết, đối với Bình Điền, thương hiệu đã được xây dựng và trưởng thành trong thời gian rất dài, đã có hơn 50 năm xây dựng và phát triển. Yếu tố quan trọng nhất chính là sự quyết tâm từ lãnh đạo công ty.

"Chúng tôi may mắn khi từ những năm 1990, sau thời kỳ đổi mới, lãnh đạo đã định hướng xây dựng thương hiệu với logo “Đầu Trâu” và phát triển ra thị trường quốc tế, chứ không chỉ dừng ở thị trường trong nước", ông Tâm nói. 

Trải qua hơn 50 năm, doanh nghiệp có nhiều giai đoạn phát triển rất tốt, nhưng cũng có những chặng đường rất bếp bênh. Từ những chặng đường đó, Bình Điền rút ra rằng, để xây dựng và phát triển thương hiệu bền vững, trước hết phải xuất phát từ nội lực và nỗ lực.

"Nếu không có năng lực, không thể xây dựng được thương hiệu mạnh, dù ở phạm vi trong nước hay quốc tế, thậm chí trong phạm vi nhỏ cũng không thể làm được", ông Tâm thẳng thắn. 

Trong bối cảnh đất nước hội nhập sâu rộng, những biến động từ bên ngoài có thể tác động rất lớn. Thực tế cho thấy, chỉ một biến động từ khu vực Trung Đông cũng có thể ảnh hưởng đến các chuỗi cung ứng. Vì vậy, theo ông Tâm, nếu thương hiệu không được xây dựng bài bản, thiếu nền tảng vững chắc, không có nội lực, rất khó đứng vững trong môi trường hiện nay. Muốn tồn tại và phát triển, doanh nghiệp phải biết thích ứng với môi trường toàn cầu.

“Chúng tôi xây dựng nội lực từ tài chính, con người, chiến lược bài bản, đồng thời ứng dụng công nghệ, trong đó có trí tuệ nhân tạo. Tất cả phải được chuẩn bị từ sớm để tạo nền tảng vững chắc. Nhờ đó, thời gian qua thương hiệu Bình Điền vẫn giữ được sự ổn định và phát triển", ông Tâm phân tích. 

Bên cạnh đó, trước những biến động thị trường, để giữ vững vị thế thương hiệu, Bình Điền đã tham gia điều tiết thị trường, góp phần bình ổn giá và đảm bảo an ninh lương thực. "Khi thế giới biến động, doanh nghiệp không điều chỉnh giá ngay mà có lộ trình phù hợp, đảm bảo lợi ích cho thị trường. Đây cũng là một phần trong chiến lược phát triển thương hiệu gắn với thương hiệu quốc gia", ông Tâm chia sẻ. 

Để hướng tới sự phát triển bền vững, theo ông Tâm, Bình Điền đã xác định ba trụ cột trong xây dựng thương hiệu: chất lượng sản phẩm; đổi mới, sáng tạo; trách nhiệm phục vụ cộng đồng. Để thực hiện được những điều này, doanh nghiệp phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và nỗ lực liên tục. 

Theo ý kiến chia sẻ từ các chuyên gia tại toạ đàm, một điểm chung được nhắc đến xuyên suốt, thương hiệu là kết quả của một quá trình tích lũy nội lực bền bỉ của doanh nghiệp. Có thể thấy, để xây dựng được một thương hiệu có giá trị, không có con đường tắt. Đó là quá trình chuẩn hóa từ sản phẩm, quản trị đến chiến lược phát triển dài hạn.

Chia sẻ tại tọa đàm, các chuyên gia cho rằng, nội lực doanh nghiệp dù quan trọng đến đâu cũng khó có thể phát huy tối đa nếu thiếu một môi trường và một chiến lược quốc gia đủ rõ ràng để dẫn dắt. Do đó, doanh nghiệp cần chủ động nâng cao nội lực và sẵn sàng liên kết. Đồng thời, cần cộng hưởng nguồn lực đặc biệt, trong đó, Nhà nước phát huy vai trò trong hoàn thiện thể chế và cơ chế hỗ trợ thực chất, bài bản hơn.