Người tiêu dùng cần được tiếp cận thông tin chính xác, minh bạch

Thông tin thiếu trung thực làm sai lệch quyết định mua sắm

TS Dương Đình Giám, Chủ tịch Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam (VICOPRO) chia sẻ, những ngày đầu hè, thị trường đồ uống có cồn Việt Nam nóng lên bởi sự kiện, một hãng bia nổi tiếng của nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam bị cơ quan quản lý nhà nước về cạnh tranh xử phạt vì hành vi đưa thông tin gây nhầm lẫn cho khách hàng về sản phẩm, nhằm thu hút khách hàng của doanh nghiệp khác.

Sự việc không chỉ đặt ra vấn đề về cạnh tranh mà còn gióng lên hồi chuông cảnh báo đối với quyền lợi người tiêu dùng trong việc tiếp cận thông tin chính xác, trung thực và minh bạch.

Cụ thể, ngày 23/3/2026, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương) đã ban hành Quyết định số 72/QĐ-CT xử phạt đối với Công ty TNHH Carlsberg Việt Nam do hành vi “đưa thông tin gây nhầm lẫn cho khách hàng về sản phẩm nhằm thu hút khách hàng của doanh nghiệp khác”, vi phạm điểm a khoản 5 Điều 45 Luật Cạnh tranh 2018.

Theo quyết định này, Carlsberg Việt Nam bị phạt 200 triệu đồng, đồng thời buộc cải chính công khai thông tin gây nhầm lẫn trên website và các nền tảng mạng xã hội. Đồng thời loại bỏ các thông tin vi phạm trên vỏ thùng các sản phẩm bia Huda, Huda Gold và Halida.

TS Dương Đình Giám cho hay, theo các chuyên gia trong ngành, những sản phẩm này chỉ đạt giải thưởng về “vị” do Viện Hương vị quốc tế cấp. Phạm vi đánh giá của giải thưởng chỉ giới hạn ở yếu tố cảm quan, hương vị, không bao gồm đánh giá toàn diện về chất lượng bia, nguyên liệu, tiêu chuẩn vệ sinh hay quy trình sản xuất. Tuy nhiên, doanh nghiệp đã thể hiện trên bao bì theo hướng “chất lượng vượt trội”, khiến người tiêu dùng có thể hiểu rằng toàn bộ chất lượng sản phẩm đã được chứng nhận.

Đối với sản phẩm 1664 Blanc, doanh nghiệp còn sử dụng tuyên bố “Thương hiệu bia Pháp bán chạy số 1 toàn cầu” trong hoạt động truyền thông có sự tham gia của người nổi tiếng. “Đây là tuyên bố mang tính tuyệt đối, có khả năng tác động mạnh đến nhận thức của người tiêu dùng về uy tín, vị thế của sản phẩm. Tuy nhiên, theo hồ sơ vụ việc, doanh nghiệp không có bằng chứng hoặc tài liệu hợp lệ để chứng minh cho tuyên bố này”, TS Dương Đình Giám nhận định.

Theo TS Dương Đình Giám, về bản chất, vụ việc liên quan trực tiếp đến quyền lợi người tiêu dùng bởi thông tin trên bao bì, quảng cáo và các kênh truyền thông là một trong những căn cứ quan trọng để người tiêu dùng hình thành nhận thức, niềm tin và đưa ra quyết định mua hàng.

Bảo đảm quyền được tiếp cận thông tin chính xác, minh bạch

TS Dương Đình Giám cho biết, đối với ngành hàng tiêu dùng nhanh, đặc biệt là sản phẩm bia, các thông tin như “giải thưởng”, “chất lượng vượt trội”, “số 1”, “bán chạy nhất” có thể ảnh hưởng đáng kể đến lựa chọn của người tiêu dùng.

“Do đó, việc sử dụng các thông tin về giải thưởng, chứng nhận hoặc vị thế thương hiệu vượt quá phạm vi thực tế, thiếu căn cứ chứng minh hoặc có khả năng gây nhầm lẫn cần được nhìn nhận là vấn đề đáng quan tâm trong công tác bảo vệ người tiêu dùng”, TS Dương Đình Giám nêu quan điểm.

Theo Chủ tịch Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam, thông tin quảng cáo và bao bì là căn cứ đặc biệt quan trọng để người tiêu dùng quyết định mua hàng. Việc doanh nghiệp thông tin sai lệch về chứng nhận và thành tích đã trực tiếp xâm phạm quyền được tiếp cận thông tin chính xác, trung thực và khách quan của khách hàng.

TS Dương Đình Giám cũng chỉ ra 5 hệ lụy mà thông tin sai lệch mang lại cho người tiêu dùng. Thứ nhất, người tiêu dùng bị xâm phạm quyền được cung cấp thông tin chính xác. Khi thông tin quảng bá hoặc thông tin trên bao bì gây nhầm lẫn, người tiêu dùng có thể đưa ra quyết định mua hàng dựa trên nhận thức không đúng với thực tế.

Thứ hai, người tiêu dùng mất khả năng lựa chọn công bằng. Bởi, nếu tin rằng một sản phẩm có ưu thế hoặc chất lượng vượt trội nhờ những thông tin không chính xác, họ có thể từ bỏ những sản phẩm khác phù hợp hơn với nhu cầu thực tế. Điều này làm méo mó quá trình lựa chọn của thị trường.

Thứ ba, người tiêu dùng có thể chịu thiệt hại kinh tế gián tiếp khi chi trả cho sản phẩm không tương xứng với giá trị thực tế mà họ tin tưởng. Mặc dù thiệt hại của từng cá nhân có thể không lớn nhưng nếu xảy ra trên phạm vi hàng triệu người tiêu dùng thì tác động xã hội là rất đáng kể.

Thứ tư, các vụ việc như vậy khiến người tiêu dùng khó phân biệt đâu là thông tin khách quan, đâu là nội dung tiếp thị quá mức, từ đó làm suy giảm niềm tin đối với thị trường cũng như các thương hiệu.

Thứ năm, hành vi đưa thông tin gây nhầm lẫn cản trở cạnh tranh lành mạnh. Những doanh nghiệp kinh doanh chân chính có thể mất khách hàng, trong khi môi trường cạnh tranh bị méo mó sẽ làm giảm động lực nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ. Cuối cùng, người chịu thiệt nhiều nhất vẫn là người tiêu dùng.

Từ góc nhìn bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, TS Dương Đình Giám cho rằng, vụ việc một lần nữa cho thấy tầm quan trọng của các quyền cơ bản của người tiêu dùng, gồm quyền được cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ; quyền được lựa chọn hàng hóa, dịch vụ một cách tự do; quyền được bảo đảm môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch.

Theo Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam, việc kịp thời thông tin rộng rãi về vụ việc không chỉ thể hiện vai trò đồng hành cùng cơ quan quản lý nhà nước trong thúc đẩy tinh thần thượng tôn pháp luật của doanh nghiệp mà còn góp phần bảo vệ quyền lợi cốt lõi của người tiêu dùng. Đồng thời, đây cũng là lời cảnh báo đối với toàn thị trường về tình trạng lạm dụng các danh hiệu như “giải thưởng chất lượng”, “số 1 toàn cầu”, “chất lượng vượt trội” nhưng thiếu chứng cứ hoặc sử dụng không đúng phạm vi được công nhận.