Ngành cao su đối diện với những thách thức gì từ Quy định chống phá rừng của EU?

EU là khách hàng quan trọng của cao su Việt Nam, tuy nhiên, Quy định chống phá rừng (EUDR) khiến ngành hàng này đối diện với những thách thức không nhỏ.
Yếu tố nào để ngành cao su gia tăng thị phần xuất khẩu? Ngành cao su Đông Nam Á ứng phó với các quy định mới của EU

EU là khách hàng quan trọng đối với các sản phẩm cao su của Việt Nam

Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, trong năm 2023, tổng giá trị kim ngạch xuất khẩu toàn ngành ước đạt hơn 9,4 tỷ USD bao gồm cao su thiên nhiên, sản phẩm cao su và gỗ cao su. Trong đó, sản phẩm cao su đạt kim ngạch cao nhất, với 4,4 tỷ USD, tiếp đó là cao su thiên nhiên (gần 2,9 tỷ USD) và gỗ cao su (2,2 tỷ USD).

EU - một trong những thị trường xuất khẩu quan trọng nhất của cao su Việt Nam
EU - một trong những thị trường xuất khẩu quan trọng nhất của cao su Việt Nam

Với cao su thiên nhiên, hiện Việt Nam xuất khẩu đến hơn 80 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó, Trung Quốc dẫn đầu, chiếm 79,6%; thứ hai Ấn độ 5,3%, thứ ba là EU với tổng lượng xuất khẩu đạt 66.472 tấn, chiếm 3,1% thị phần, giá trị đạt gần 94,3 triệu USD.

Với sản phẩm cao su, theo số liệu của Tổng cục Hải quan, trong năm 2023, kim ngạch xuất khẩu đạt 4,4 tỷ USD, tăng 3,5% so với năm trước. Lốp xe vẫn là mặt hàng sản phẩm cao su được Việt Nam xuất khẩu nhiều nhất, với giá trị ước đạt hơn 2,5 tỷ USD, chiếm 58,1% tổng kim ngạch xuất khẩu sản phẩm cao su và chủ yếu được xuất sang thị trường Hoa Kỳ. Kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng sản phẩm cao su sang thị trường EU ước đạt gần 375,3 triệu USD, chiếm 8,6% tổng giá trị xuất khẩu, trong đó, nhiều nhất vẫn là sản phẩm lốp xe.

Theo Hiệp hội Cao su Việt Nam, nhìn chung, tuy không phải thị trường xuất khẩu dẫn đầu của toàn ngành cao su Việt Nam, EU vẫn là khách hàng quan trọng đối với các nhóm ngành cao su tự nhiên và sản phẩm cao su. Tuy là thị trường khó tính, nhưng đây là thị trường tiềm năng, có sức mua cao và còn nhiều dư địa, đặc biệt khi có Hiệp định EVFTA.

Thách thức gì đối với ngành cao su trước quy định EUDR?

Câu hỏi đặt ra là tác động của Quy định chống phá rừng của EU (EUDR) đối với ngành cao su Việt Nam ra sao khi Quy định này chính thức có hiệu lực từ ngày 29/6/2023. Về việc nay, ông Tô Xuân Phúc – Chuyên gia phân tích chính sách Tổ chức Forest Trends – đánh giá, về thuận lợi, với sự vào cuộc kịp thời và quyết tâm của Bộ ngành đối với quy định mới này của EC.

Trong đó, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã chỉ đạo các cơ quan chuyên môn chuẩn bị Khung kế hoạch hành động thích ứng với EUDR, trong đó đề xuất các nhiệm vụ/giải pháp cụ thể và phân công các cơ quan chuyên môn của Bộ triển khai thực hiện. Đồng thời đề nghị UBND các tỉnh, thành phố cùng đồng hành bổ sung kế hoạch hoạt động của địa phương thích ứng với EUDR. Trong đó, tập trung giám sát chặt chẽ vùng nguy cơ rủi ro cao (các vùng trồng xen kẽ rừng) đối với các ngành hàng bị ảnh hưởng bởi EUDR; tăng cường tuần tra, giám sát cộng đồng để bảo vệ rừng.

Thông báo số 511/TB-VPCP ngày 01/11/2017 của Văn phòng Chính phủ thông báo: Kể từ ngày 01/11/2017 phải chấm dứt việc khai thác rừng tự nhiên theo lệnh đóng cửa rừng tự nhiên của Thủ tướng Chính phủ, vì vậy Việt Nam có lợi thế đáp ứng nội dung “Không chuyển đổi đất rừng sang đất nông nghiệp”. Ngành cao su Việt Nam đang tích cực thực hiện các giải pháp phát triển bền vững thông qua các chứng chỉ rừng bền vững quốc gia (VFCO) và quốc tế (PEFC, FSC). Các bên trong chuỗi cung, đặc biệt là doanh nghiệp sản xuất, đã tập trung đầu tư tài chính và nhân lực cho các hệ thống này trong một thời gian dài để có những mô hình sản xuất cao su bền vững.

Tuy nhiên, ngành cao su cũng đang đối mặt với những thách thức không hề nhỏ từ Quy định này. Theo đó, EU định nghĩa rộng hơn về suy thoái rừng bao gồm cả việc chuyển đổi rừng nguyên sinh hoặc rừng tái sinh tự nhiên thành rừng trồng hoặc thành đất có rừng khác.

Rừng sản xuất (chủ yếu trồng cây công nghiệp như cao su, hạt điều, cà phê, hồ tiêu,...) vốn đang chiếm tới hơn 52% diện tích rừng của Việt Nam, có thể bị liệt vào khái niệm làm “suy thoái rừng”, có thể sẽ ảnh hưởng tới quyết định của EU trong việc phân loại mức độ rủi ro của Việt Nam.

Bên cạnh tiêu chí về không phá rừng, EUDR cũng bao gồm các tiêu chí khác, trong đó có tính hợp pháp về quyền sử dụng đất, đảm bảo đất có ranh giới rõ ràng và thông báo cho khách hàng về vị trí địa lý của lô đất và thời gian thu hoạch/sản xuất” là những hạn chế của ngành cao su với hơn 260.000 hộ tiểu điền cùng mạng lưới thu mua phức tạp hiện nay.

Nguồn cung cao su tự nhiên đầu vào của Việt Nam tương đối đa dạng. Bên cạnh hàng trăm Công ty và hàng trăm ngàn hộ tiểu điền trồng cao su tại Việt Nam, nguồn cung còn bao gồm nguồn nhập khẩu, chủ yếu từ Campuchia và Lào. Ở công đoạn chế biến, các nguồn cung này có thể được phối trộn với nhau để sản xuất các chủng loại phù hợp phục vụ xuất khẩu hoặc chế biến sâu trong nước.

Cao su tiểu điền phần lớn có quy mô nhỏ, khó có thể trực tiếp thực hiện chứng chỉ quản lý rừng bền vững theo yêu cầu của thị trường. Một số mô hình liên kết qua nhiều khâu trung gian phức tạp, lỏng lẻo với các giao dịch không có hợp đồng nên tính pháp lý không cao.

Áp lực về chi phí đầu tư công nghệ để sản xuất đạt chuẩn vào châu Âu đã cao, giờ phải đầu tư thêm chi phí để việc đáp ứng các quy định này sẽ tạo nên gánh nặng cho nhiều doanh nghiệp. EUDR nêu rõ sẽ phân loại quốc gia hoặc vùng sản xuất cung cấp sản phẩm cho EU theo các nhóm “rủi ro cao”, “rủi ro trung bình” hay “rủi ro thấp” dựa trên các tiêu chí và bằng chứng mà EU thu thập được.

Theo Hiệp hội Cao su Việt Nam, ngành cao su Việt Nam có chuỗi cung phức tạp do chưa có sự quản lý nhà nước chặt chẽ đối với các bên liên quan, đặc biệt là hộ tiểu điền. Hiện nay, hơn 60% nguồn cung cao su thiên nhiên đến từ hơn 260 ngàn hộ tiểu điền khắp cả nước. Vì vậy, bên cạnh doanh nghiệp sản xuất, các hộ tiểu điền là đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất khi các quy định về không gây mất rừng và bền vững của châu Âu được áp dụng do quá trình thẩm định yêu cầu nhiều hồ sơ, giấy tờ liên quan và tốn kém.

Do đó, Hiệp hội Cao su Việt Nam kiến nghị các Bộ, ngành cần tăng cường kiến nghị với EU về việc lộ trình cụ thể đối với việc thực thi EUDR, ban hành tài liệu kỹ thuật hướng dẫn cho các ngành hàng bị ảnh hưởng, trong đó có ngành cao su, để có kế hoạch thích ứng kịp thời. Tăng cường hợp tác khu vực (các quốc gia sản xuất cao su thiên nhiên) nhằm đối thoại với Ủy ban châu Âu (EC) thống nhất các định nghĩa chung và minh bạch về bền vững nhằm nâng cao sự thấu hiểu về các quy trình đang được các nước và doanh nghiệp sản xuất áp dụng. Thúc đẩy các tổ chức bền vững (PEFC, FSC) vận động và đối thoại vối Ủy ban châu Âu về việc chấp nhận các chứng chỉ bền vững hiện có trong quy định EUDR.

Đồng thời, nghiên cứu các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp và nâng cao năng lực hộ tiểu điền cao su trong việc thích ứng với EUDR, đặc biệt là về dữ liệu định vị, truy xuất nguồn gốc. Tích hợp số liệu về cao su vào hệ thống thông tin/cơ sở dữ liệu quốc gia về rừng, hệ thống thông tin vùng sản xuất, hỗ trợ các bên trong vấn đề pháp lý trong sử dụng đất và áp dụng các phương pháp truy xuất nguồn gốc. Chỉ đạo các Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn địa phương tích cực hỗ trợ và phối hợp thực hiện với Hiệp hội, doanh nghiệp trong việc triển khai các hoạt động liên quan đến EUDR.

Về phía doanh nghiệp cũng cần chủ động rà soát chuỗi cung ứng, xây dựng cơ sở dữ liệu truy xuất nguồn gốc, đánh giá rủi ro, cơ chế chia sẻ và phản hồi thông tin thông qua ứng dụng công nghệ tích hợp.

Duy trì xây dựng các chuỗi cung nguyên liệu có chứng chỉ bền vững nhằm tạo cơ sở bước đầu giúp đáp ứng được các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Chủ động hợp tác với các doanh nghiệp nhập khẩu của EU để nắm bắt thông tin cập nhật về các quy định trong EUDR, đối thoại với nhà nhập khẩu về lộ trình từng bước thay đổi, điều chỉnh chuỗi cung hiện tại của doanh nghiệp, qua đó đáp ứng chặt chẽ các yêu cầu của EUDR.

Nguyễn Hạnh
Bạn thấy bài viết này thế nào?
Kém Bình thường ★ ★ Hứa hẹn ★★★ Tốt ★★★★ Rất tốt ★★★★★
Bài viết cùng chủ đề: chống phá rừng

Có thể bạn quan tâm

Tin mới nhất

Sản lượng cà phê Robusta dự báo đạt khoảng 27,85 triệu bao

Sản lượng cà phê Robusta dự báo đạt khoảng 27,85 triệu bao

Sản lượng Robusta niên vụ 2024-2025 đạt 27,85 triệu bao, dự báo thấp hơn so với mức 28 triệu bao niên vụ trước, sản lượng Arabica sẽ tăng lên 1,15 triệu bao.
5 tháng: Điểm tên 6 tỉnh, thành phố có kim ngạch xuất khẩu trên 10 tỷ USD

5 tháng: Điểm tên 6 tỉnh, thành phố có kim ngạch xuất khẩu trên 10 tỷ USD

TP. Hồ Chí Minh, Bắc Ninh, Bình Dương và Thái Nguyên, Hải Phòng, Bắc Giang là 6 tỉnh/thành thu về kim ngạch xuất khẩu trên 10 tỷ USD trong 5 tháng.
Xuất khẩu mây, tre, cói, thảm đón nhận những tín hiệu tích cực

Xuất khẩu mây, tre, cói, thảm đón nhận những tín hiệu tích cực

5 tháng đầu năm 2024, xuất khẩu sản phẩm mây, tre, cói, thảm đạt 334,5 triệu USD, tăng 15,4% so với cùng kỳ năm 2023.
Khối doanh nghiệp FDI đang chiếm 67,6% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước

Khối doanh nghiệp FDI đang chiếm 67,6% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước

Khối doanh nghiệp FDI chiếm 67,6% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước trong 5 tháng qua.
Xuất khẩu cá ngừ khó ngoài, vướng trong

Xuất khẩu cá ngừ khó ngoài, vướng trong

Dự báo, xuất khẩu cá ngừ thu về 1 tỷ USD trong năm nay. Tuy nhiên, những bất cập về vấn đề nguyên liệu đang khiến doanh nghiệp khó ngoài và vướng trong.

Tin cùng chuyên mục

5 tháng, giá gạo xuất khẩu tăng 20,5%

5 tháng, giá gạo xuất khẩu tăng 20,5%

Bình quân trong 5 tháng đầu năm nay, giá gạo xuất khẩu đạt 638 USD/tấn, tăng 20,5% so với cùng kỳ năm ngoái.
Mì ăn liền được đưa ra khỏi diện kiểm soát an toàn thực phẩm tại EU

Mì ăn liền được đưa ra khỏi diện kiểm soát an toàn thực phẩm tại EU

Mì ăn liền Việt Nam đã chính thức được đưa ra khỏi diện kiểm soát an toàn thực phẩm tại Liên minh châu Âu (EU).
Chi tiết Dự thảo Danh mục phế liệu tạm ngừng kinh doanh tạm nhập, tái xuất, chuyển khẩu

Chi tiết Dự thảo Danh mục phế liệu tạm ngừng kinh doanh tạm nhập, tái xuất, chuyển khẩu

Bộ Công Thương đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định về danh mục phế liệu tạm ngừng kinh doanh tạm nhập, tái xuất, chuyển khẩu.
Xuất khẩu cà phê, hồ tiêu nghi bị

Xuất khẩu cà phê, hồ tiêu nghi bị 'rút ruột': Hai bên sẽ cùng ngồi lại để trao đổi

Liên quan doanh nghiệp xuất khẩu hồ tiêu, cà phê phản ánh có hiện tượng bị 'rút ruột', dự kiến sáng 13/6/2024, hai bên sẽ có buổi gặp mặt trực tiếp để trao đổi.
‘Bắt bệnh’ lý do giá cước tàu biển tăng cao từng ngày

‘Bắt bệnh’ lý do giá cước tàu biển tăng cao từng ngày

Chi phí vận chuyển container tăng gần như thẳng đứng, khiến các doanh nghiệp xuất khẩu lo ngại tiến độ giao hàng cũng như thu hẹp biên lợi nhuận.
Nhập khẩu than của Việt Nam tăng 60% về lượng

Nhập khẩu than của Việt Nam tăng 60% về lượng

5 tháng đầu năm, nhập khẩu than các loại đạt hơn 27 triệu tấn, trị giá hơn 3,46 tỷ USD, tăng mạnh 60% về lượng, tăng 29,2% về kim ngạch so với cùng kỳ năm 2023
Tân Cảng Sài Gòn nói gì về nghi vấn hàng xuất khẩu bị

Tân Cảng Sài Gòn nói gì về nghi vấn hàng xuất khẩu bị 'rút ruột'?

Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn vừa có phản hồi Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam về nghi vấn thiếu hụt hàng hóa (cà phê, hồ tiêu) xuất khẩu từ cảng này.
Việt Nam đang là nguồn cung cá ngừ đóng hộp lớn thứ 2 cho thị trường Hoa Kỳ

Việt Nam đang là nguồn cung cá ngừ đóng hộp lớn thứ 2 cho thị trường Hoa Kỳ

Việt Nam đang là nguồn cung cá ngừ đóng hộp lớn thứ 2 cho thị trường Hoa Kỳ, chiếm 16% tổng khối lượng nhập khẩu của nước này, sau Thái Lan.
Xuất khẩu phân bón của Việt Nam tăng 4,3% về lượng so cùng kỳ

Xuất khẩu phân bón của Việt Nam tăng 4,3% về lượng so cùng kỳ

5 tháng đầu năm, Việt Nam xuất khẩu 721.920 tấn phân bón với trị giá hơn 293 triệu USD, tăng 4,3% về lượng và tăng 1,7% về trị giá so với cùng kỳ năm 2023.
Xuất khẩu ớt thu về hơn 16 triệu USD, tăng 36,5 %

Xuất khẩu ớt thu về hơn 16 triệu USD, tăng 36,5 %

5 tháng đầu năm 2024, Việt Nam xuất khẩu 6.511 tấn ớt và thu về hơn 16 triệu USD, tăng 10,1% về lượng và tăng mạnh 36,5% về kim ngạch so với cùng kỳ năm trước.
Thiếu hụt hàng hóa khi xuất khẩu, VPSA gửi kiến nghị lên Cục Hàng hải Việt Nam

Thiếu hụt hàng hóa khi xuất khẩu, VPSA gửi kiến nghị lên Cục Hàng hải Việt Nam

VPSA vừa gửi kiến nghị Cục Hàng hải Việt Nam và Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn về việc thiếu hụt hàng hóa khi xuất khẩu tại cảng Cát Lái.
Việt Nam đang bán tôm nhiều nhất sang thị trường Trung Quốc

Việt Nam đang bán tôm nhiều nhất sang thị trường Trung Quốc

Thị trường Trung Quốc đã soán ngôi vị của Hoa Kỳ và trở thành nhà nhập khẩu tôm số 1 của Việt Nam, chiếm 20% tỷ trọng.
Dự báo 6 tháng, xuất khẩu thủy sản thu về 4,4 tỷ USD

Dự báo 6 tháng, xuất khẩu thủy sản thu về 4,4 tỷ USD

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam dự báo, xuất khẩu thủy sản nửa đầu năm 2024 đạt 4,4 tỷ USD, tăng 6% so với cùng kỳ năm 2023.
Xuất khẩu tuần từ 3/6-9/6: Gỗ và sản phẩm gỗ tăng 23,5%; cà phê thu về 2,9 tỷ USD

Xuất khẩu tuần từ 3/6-9/6: Gỗ và sản phẩm gỗ tăng 23,5%; cà phê thu về 2,9 tỷ USD

Xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ tăng 23,5%; xuất khẩu cà phê thu về 2,9 tỷ USD... là những tin nổi bật trong điểm tin xuất khẩu tuần từ 3/6-9/6.
Việt Nam xuất khẩu 951 tấn hoa hồi sang thị trường Ấn Độ

Việt Nam xuất khẩu 951 tấn hoa hồi sang thị trường Ấn Độ

Tháng 5/2024, Ấn Độ tiếp tục là thị trường xuất khẩu hoa hồi chính của Việt Nam khi chiếm đến 61% sản lượng xuất khẩu với 951 tấn.
5 tháng thu về 6,1 tỷ USD nhưng ngành này vẫn gặp khó

5 tháng thu về 6,1 tỷ USD nhưng ngành này vẫn gặp khó

Mặc dù 5 tháng đầu năm 2024 xuất khẩu gỗ và sản phẩm thu về 6,1 tỷ USD, tuy nhiên, bức tranh chung của ngành được nhận định vẫn còn chưa sáng.
4 tháng: Xuất khẩu thịt ếch đông lạnh tăng 220,4% về lượng

4 tháng: Xuất khẩu thịt ếch đông lạnh tăng 220,4% về lượng

4 tháng đầu năm 2024, xuất khẩu thịt ếch đông lạnh cũng tăng 220,4% về lượng và tăng 179,1% về trị giá so với cùng kỳ năm 2023.
Xanh hóa chuỗi sản xuất dệt may - cần thiết lập chiến lược

Xanh hóa chuỗi sản xuất dệt may - cần thiết lập chiến lược

Xanh hóa chuỗi sản xuất đang dần trở thành quy định bắt buộc, đòi hỏi các nhà cung ứng hàng dệt may, trong đó có doanh nghiệp Việt Nam buộc phải đáp ứng.
5 tháng, thu ngân sách nhà nước từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 165.696 tỷ đồng

5 tháng, thu ngân sách nhà nước từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 165.696 tỷ đồng

Theo Tổng cục Hải quan, trong 5 tháng đầu năm 2024, thu ngân sách nhà nước từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 165.696 tỷ đồng, tăng 7,4% so với cùng kỳ năm trước.
5 tháng: Xuất khẩu hàng hóa sang Hoa Kỳ tăng 21%

5 tháng: Xuất khẩu hàng hóa sang Hoa Kỳ tăng 21%

5 tháng đầu năm 2024, Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của nước ta, chiếm 28% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước và tăng tới 21% so với cùng kỳ.
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động