Mùa dứa ngọt trên đất Pú Nhung và hành trình thoát nghèo

Những ngày đầu hè, chúng tôi có mặt tại xã Pú Nhung - xã vùng cao của tỉnh Điện Biên, nơi những triền đồi đang vào vụ dứa chín rộ. Dưới cái nắng chói chang, những nương dứa trải dài xanh mướt, xen lẫn sắc vàng của quả chín, tạo nên một bức tranh sinh động của sự đổi thay nơi vùng đất từng còn nhiều khó khăn. Mùi dứa thơm dịu hòa quyện trong gió, tiếng cười nói rộn ràng của bà con cùng nhau thu hoạch khiến không khí nơi đây trở nên sôi động, đầy sức sống. 

Không chỉ là mùa thu hoạch, đây còn là mùa của một niềm tin vào một hướng đi mới đang từng bước giúp người dân nơi đây thoát nghèo, vươn lên làm giàu từ chính mảnh đất quê hương.

Chuyển đổi cây trồng – bước ngoặt thoát nghèo

Bản Đề Chia B, xã Pú Nhung (tỉnh Điện Biên) hiện có 147 hộ với gần 700 nhân khẩu. Trước đây, người dân chủ yếu trồng ngô – loại cây quen thuộc nhưng giá trị kinh tế thấp, bấp bênh theo thời tiết và thị trường. Cuộc sống vì thế quanh năm thiếu trước hụt sau.

Tuy nhiên, khoảng 1 – 2 năm trở lại đây, dưới sự định hướng của chính quyền địa phương, bà con đã mạnh dạn chuyển đổi sang trồng dứa kết hợp với một số cây trồng khác như mắc ca. Quyết định này đã tạo nên bước ngoặt trong phát triển kinh tế hộ gia đình.

Trưởng bản Lầu A Vàng chia sẻ: "Cây dứa đặc biệt phù hợp với thổ nhưỡng và khí hậu nơi đây, cho năng suất cao và ổn định hơn nhiều so với cây ngô. Nhờ đó, chỉ sau một thời gian ngắn, nhiều hộ đã có thu nhập khá hơn, từng bước thoát nghèo. Thực tế cho thấy, hiệu quả kinh tế của cây dứa cao gấp 2 – 3 lần so với trồng ngô. Điều này cũng khiến người dân tin tưởng và tiếp tục mở rộng diện tích".

Gia đình anh Lầu A Sùng là một ví dụ điển hình. Vụ dứa đầu tiên, gia đình anh thu hoạch hơn 11 tấn, mang lại doanh thu khoảng 80 triệu đồng – con số đáng mơ ước với gia đình anh trước đây. Nhờ đó, cuộc sống gia đình được cải thiện rõ rệt, có điều kiện chăm lo cho con cái học hành.

Tương tự, gia đình anh Giàng A Thào với hơn 5.000m² dứa cũng thu được khoảng 12 tấn, sau khi trừ chi phí còn lãi vài chục triệu đồng. Những con số này đã minh chứng rõ ràng cho hiệu quả của mô hình chuyển đổi cây trồng.

Không chỉ dừng lại ở thu nhập, cây dứa còn giúp thay đổi tư duy sản xuất của người dân, từ canh tác nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa, từ tự cung tự cấp sang hướng tới thị trường.

Hình thành vùng nguyên liệu, liên kết chuỗi giá trị

Một trong những yếu tố quan trọng giúp cây dứa phát triển bền vững tại Pú Nhung chính là việc hình thành vùng sản xuất tập trung gắn với liên kết doanh nghiệp.

Hiện nay, toàn xã có khoảng 320 ha trồng dứa và đang tiếp tục mở rộng thêm 100 ha trong năm 2026. Diện tích này được quy hoạch thành vùng nguyên liệu tập trung, phục vụ chế biến và xuất khẩu.

Đáng chú ý, Công ty Cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao đã ký kết với địa phương để xây dựng vùng nguyên liệu và cam kết thu mua toàn bộ sản phẩm cho người dân. Đây được xem là “đòn bẩy” quan trọng giúp bà con yên tâm sản xuất, không còn nỗi lo về đầu ra.

Theo Chủ tịch UBND xã Pú Nhung Nguyễn Văn Bách: “Với mô hình liên kết này, người dân chỉ cần tập trung sản xuất theo quy trình, còn khâu tiêu thụ đã có doanh nghiệp đảm nhận. Điều này không chỉ giúp ổn định giá cả mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu của thị trường. Bên cạnh đó, 5 dự án trồng dứa cũng đang được triển khai trên địa bàn xã theo hướng chuỗi giá trị, ưu tiên hỗ trợ các hộ nghèo và cận nghèo. Các dự án này không chỉ cung cấp giống, kỹ thuật mà còn hướng dẫn người dân sản xuất theo tiêu chuẩn, từng bước chuyên nghiệp hóa ngành nông nghiệp địa phương".

Giống dứa được sử dụng chủ yếu là giống “nữ hoàng”, có chất lượng tốt, phù hợp với điều kiện tự nhiên của địa phương. Nhờ vậy, sản phẩm dứa Pú Nhung có vị ngọt thanh, thơm dịu, được thị trường ưa chuộng.

Có thể thấy, cây dứa không chỉ mang lại thu nhập mà còn trở thành “chìa khóa” mở ra hướng phát triển mới cho xã Pú Nhung. Từ một vùng đất khó khăn, nơi đây đang dần hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung, gắn với liên kết chuỗi giá trị.

Hướng tới sản phẩm OCOP – nâng tầm nông sản vùng cao

Không dừng lại ở việc phát triển cây trồng hàng hóa, xã Pú Nhung đang từng bước xây dựng thương hiệu cho sản phẩm dứa theo chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP). Đây là hướng đi bền vững nhằm nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản, đồng thời khẳng định thương hiệu của địa phương trên thị trường.

Với lợi thế về diện tích, chất lượng sản phẩm và sự tham gia của doanh nghiệp, dứa Pú Nhung có đầy đủ điều kiện để phát triển thành sản phẩm OCOP tiêu biểu của địa phương. Khi được công nhận OCOP, sản phẩm không chỉ có chỗ đứng vững chắc hơn trên thị trường mà còn mở ra cơ hội tiếp cận các kênh phân phối lớn, thậm chí xuất khẩu.

Việc xây dựng thương hiệu cũng góp phần thay đổi cách nghĩ, cách làm của người dân – từ sản xuất đơn thuần sang chú trọng chất lượng, bao bì, nhãn mác và truy xuất nguồn gốc. Trong bối cảnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp, Pú Nhung đang từng bước chuyển dịch cơ cấu cây trồng theo hướng hiệu quả, bền vững, tập trung vào các loại cây có giá trị kinh tế cao như dứa, mắc ca, cà phê.

Sự vào cuộc của chính quyền địa phương, doanh nghiệp và người dân đã tạo nên một mô hình phát triển nông nghiệp hiệu quả, có khả năng nhân rộng.

Giữa những triền đồi nắng gió, màu xanh của dứa hôm nay không chỉ là màu của cây trái, mà còn là màu của hy vọng về một cuộc sống ấm no hơn cho đồng bào vùng cao Điện Biên. Trong tương lai, nếu tiếp tục được đầu tư bài bản về hạ tầng, kỹ thuật và thị trường, dứa Pú Nhung hoàn toàn có thể trở thành sản phẩm chủ lực, góp phần nâng cao đời sống người dân, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội địa phương.