Lễ hội đền Và nổi tiếng xứ Đoài

Vùng xứ Đoài, lễ hội đền Và được coi là lớn nhất. Cứ 3 năm dân địa phương tổ chức hội lớn (đại đám) một lần, vào các năm tí, mão, ngọ, dậu.
Đến hẹn lại về hội Lim Trực tiếp khai mạc lễ hội Đền Trần Thái Bình 2024 Bắc Giang: Đặc sắc lễ hội truyền thống làng Thổ Hà

Đền Và hay còn gọi là Đông Cung, toạ lạc tại thôn Vân Gia, phường Trung Hưng, thị xã Sơn Tây, Hà Nội, là một trong bốn cung thờ Đức Thánh Tản Viên - vị thần đứng đầu trong "tứ bất tử" của tâm thức dân gian Việt Nam.
Năm 2024, lễ hội Đền Và sẽ diễn ra từ ngày 23/2 đến ngày 26/2/2024 (tức ngày 14 đến ngày 17 tháng Giêng âm lịch). Đây là một trong những lễ hội văn hóa truyền thống đông vui nhất xứ Đoài.

Cứba năm một lần lễ hội Đền Và lại được tổ chức với qui mô lớn. Ảnh minh họa
Cứ ba năm một lần lễ hội Đền Và lại được tổ chức với qui mô lớn. Ảnh minh họa

Di tích đền Và nằm trên một quả đồi hình con rùa, gọi là đồi Kim Quy (Rùa vàng) đang trong tư thế bơi về phía mặt trời. Nơi đây lưu giữ lễ hội truyền thống liên quan đến Đức Thánh Tản Viên – Đệ nhất Phúc thần trong hàng tứ bất tử ở nước ta.

Theo truyền thuyết, sau khi giúp dân khai sơn, trị thủy, Đức Thánh Tản Viên thường du ngoạn bốn phương, hỏi thăm dân tình. Một lần Ngài nhằm hướng mặt trời mọc đi đến quả đồi thấp ven dòng sông Tích. Thấy đây là nơi thắng địa, Ngài dừng chân nghỉ ngơi vừa lúc trên trời xuất hiện đám mây ngũ sắc từ phía núi Ba Vì bay tới kịp che mát một vùng. Ngài cho đó là điềm lành, bèn cho lập tại chỗ một hành cung đặt tên là Vân Già đông thần cung. Nơi ấy nay là Đền Và. Dân sở tại, dựa vào sự tích đám mây lành (chữ Hán là Vân già) xuất hiện trên bầu trời quê mình mà đặt tên là làng Vân Gia.

Từ đó, dân làng làm ăn phát đạt, càng chăm sóc việc hương khói thờ phụng Thánh Tản. Văn bia Vân Già đông thần cung dựng ở đầu hồi nhà tiền bái được làm năm Tự Đức thứ 36 (1884) còn ghi lại sự kiện này.

Ngôi đền có diện tích khá rộng lên đến 2.000m2, nằm trong quần thể có khuôn viên rộng lớn 8.000m2; được xây dựng theo kiểu "nội công ngoại quốc" vì vậy Đền Và là nơi thờ chính. Đền Thượng, đền Hạ, đền Trung vẫn là thờ vọng.

Hàng năm, dân xã Trung Hưng (gồm 5 thôn: Vân Gia, Thanh Trì, Mai Trai, Nghĩa Phủ, Ái Mỗ và nhân dân vùng lân cận như Thanh Vị (xã Thanh Mỹ), Phù Sa, Phú Nhi (xã Viên Sơn cũ), thuộc thị xã Sơn Tây và thôn Di Bình, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc, xuân thu nhị kỳ mở hội. Có 8 làng tham gia mà vai trò quan trọng hơn cả trong lễ hội là thôn Vân Gia và thôn Phù Sa. Chủ tế trong hội nhất thiết phải là người Vân Gia. Cứ 3 năm dân địa phương tổ chức hội lớn (đại đám) một lần, với quy mô hoành tráng, nhằm vào các năm tí, mão, ngọ, dậu. Các năm khác chỉ tổ chức hội lệ. Vùng xứ Đoài, lễ hội đền Và được coi là lớn nhất.

Lễ hội mùa Xuân (rằm tháng Giêng âm lịch): Nhằm suy tôn công đức Vô Sơn Dữ Tề (không có núi nào cao hơn) của Đức Thánh Tản. Tại lễ hội này, nhân dân địa phương sẽ diễn lại sự tích Thánh Tản tắm gội bên bờ sông Hồng, tâm điểm của lễ hội là lễ rước Thánh sang sông, sang đền Ngự Dội.

Thông thường, nhân dân chọn ra 300 trai tráng xung vào đội hàng đô, chấp kích, kèm theo đó là một đội rước lớn với những nghi trượng, chiêng trống, cờ quạt. Mọi công việc được chuẩn bị từ nhiều ngày trước, cho đến ngày 13 tháng Giêng là hoàn tất. Chiều ngày 14 tháng Giêng sẽ làm “lễ phong triều”, chính thức khai hội. Đoàn rước khổng lồ đi từ đền Và vào trung tâm thị xã, theo đường Ngô Quyền, Phùng Hưng, Phó Đức Chính đến UBND thị xã, rồi theo phố Lê Lợi, Hồng Hà lên đê, qua cổng cảng Phù Sa rồi xuống bè, sang sông… Đi đầu là đoàn cờ, quạt, chiêng, trống, bát cửu, rồi đến đoàn kiệu lễ của các đoàn, tiếp theo là đoàn kiệu Văn, kiệu lồng mũ, cuối cùng là kiệu Thánh bày 3 cỗ long ngai bài vị của Tam vị Đức Thánh Tản là Nguyễn Tuấn, Cao Sơn, Quý Minh. Trong ngày lễ nhân dân Trung Hưng bày sẵn hương án nghênh tiếp ở 2 bên đường. Lễ vật bên đường nghênh đoán gọi là Lễ cung đốn.

Đoàn rước sẽ hạ kiệu trên đê là Lễ độ hà, cầu mong thủy thần phù trợ đoàn sang sông an toàn. Sang bên kia sông, thuộc tỉnh Vĩnh Phúc, đoàn đến đền Ngự Dội và cử hành 3 tuần tế Mộc dục, diễn lại tích Thánh Tản tắm gội khi xưa. Nước làm lễ Mộc dục được lấy ở giữa dòng sông Hồng. Sau tuần Lễ Triệu hồi, đoàn rước lại theo trật tự cũ trở về đền Và. Chiều 17 tháng Giêng thì kết thúc lễ hội, sau tuần Tế giã.

Lễ hội mùa Thu: Được tổ chức vào ngày 15 tháng Chín âm lịch, còn gọi là Hội đả ngư, diễn lại tích Thánh Tản kéo vó trên sông, Thánh dạy dân đánh cá và cũng mang ý nghĩa khuyến ngư, giữ gìn môi trường sinh thái. Lễ hội này có tục thờ cá, ăn trầu. Nơi diễn ra lễ hội là đoạn sông Tích từ cầu Vang đến Mả Mang. Dân khi ấy được tự do đánh bắt cá. Ai dâng được 1 trong số 99 con cá trắng to năm ấy sẽ là người may mắn. Cá đánh được sẽ chế biến thành 4 món: Luộc, nướng, gỏi, nham và bày thành 10 mâm. Mỗi mâm phải đủ 4 món. 9 mâm trong số đó được dâng lên trước ngai tam vị Đức Thánh Tản, 1 mâm để cúng thần Bếp. Bày biện xong các cụ sẽ cử hành lễ tế cá.Tại lễ hội này, các món dâng cúng, cơm ăn, cỗ, xôi, trầu đều nhạt: Trầu không vôi, xôi không muối.

Lễ hội đền Và là một trong những lễ hội văn hóa truyền thống, thu hút đông đảo du khách thập phương, qua đó, chính quyền địa phương đã tăng cường công tác quản lý và tổ chức lễ hội bảo đảm trang trọng, an toàn, vui tươi lành mạnh. Cùng với đó đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện nếp sống văn minh, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của lễ hội Đền Và; đồng thời, các lực lượng chức năng tăng cường thanh tra, kiểm tra bảo đảm giữ gìn an ninh trật tự, an toàn giao thông, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm và phòng, chống cháy nổ, tạo điều kiện thuận lợi cho du khách hành hương và trẩy hội.

Đền Và là một di tích lịch sử văn hóa, đã được Cơ quan chức năng xếp hạng từ năm 1964.

Lê Nguyệt
Bạn thấy bài viết này thế nào?
Kém Bình thường ★ ★ Hứa hẹn ★★★ Tốt ★★★★ Rất tốt ★★★★★
Bài viết cùng chủ đề: lễ hội

Có thể bạn quan tâm

Tin mới nhất

Điện Biên: Khai mạc Triển lãm Du lịch qua các miền di sản và danh thắng Việt Nam

Điện Biên: Khai mạc Triển lãm Du lịch qua các miền di sản và danh thắng Việt Nam

Tối 20/4, tại Trung tâm Giao lưu Văn hóa và Thông tin du lịch Điện Biên Phủ diễn ra Lễ khai mạc Triển lãm “Du lịch qua các miền di sản và danh thắng Việt Nam.
Tưng bừng Ngày Văn hóa Sóc Trăng tại Hà Nội

Tưng bừng Ngày Văn hóa Sóc Trăng tại Hà Nội

Đồng bào, công chúng thủ đô Hà Nội được hòa mình vào không gian Ngày Văn hóa Sóc Trăng để thưởng thức nhạc Ngũ âm, trống Schay Dăm, đàn ca tài tử, múa Rom vong
Link xem trực tiếp Man City và Chelsea (23h15 ngày 20/4), Vòng bán kết FA Cup

Link xem trực tiếp Man City và Chelsea (23h15 ngày 20/4), Vòng bán kết FA Cup

Báo Công Thương cập nhật link xem trực tiếp, nhận định và dự đoán kết quả trận Man City và Chelsea, Vòng bán kết FA Cup diễn ra lúc 23h15 ngày 20/4.
Link xem trực tiếp U23 Việt Nam và U23 Malaysia (20h00 ngày 20/4), giải U23 châu Á

Link xem trực tiếp U23 Việt Nam và U23 Malaysia (20h00 ngày 20/4), giải U23 châu Á

Báo Công Thương cập nhật link xem trực tiếp, nhận định và dự đoán kết quả trận U23 Việt Nam và U23 Malaysia, U23 châu Á diễn ra lúc 20h00 ngày 20/4.
Lịch thi đấu trực tiếp vòng 34 Ngoại hạng Anh ngày 21/4: Wolves-Arsenal, Everton-Nottingham Forest, Aston Villa-Bournemouth, Crystal Palace-West Ham, Fulham-Liverpool

Lịch thi đấu trực tiếp vòng 34 Ngoại hạng Anh ngày 21/4: Wolves-Arsenal, Everton-Nottingham Forest, Aston Villa-Bournemouth, Crystal Palace-West Ham, Fulham-Liverpool

Lịch thi đấu trực tiếp vòng 34 Ngoại hạng Anh mùa giải 2023/24, các trận đấu ngày 21/4, sẽ phát sóng trực tiếp trên kênh K+ Sport 1, K+ Sport 2, On Sports+.

Tin cùng chuyên mục

Lịch thi đấu trực tiếp vòng 34 Ngoại hạng Anh ngày 20/4: Luton Town-Brentford, Sheffield United-Burnley

Lịch thi đấu trực tiếp vòng 34 Ngoại hạng Anh ngày 20/4: Luton Town-Brentford, Sheffield United-Burnley

Lịch thi đấu trực tiếp vòng 34 Ngoại hạng Anh mùa giải 2023/24, các trận đấu ngày 20/4, sẽ phát sóng trực tiếp trên kênh K+ Sport 1, K+Action, On Sports+.
Lịch thi đấu bóng đá hôm nay 20/4: U23 Việt Nam đấu với U23 Malaysia, Man City đại chiến Chelsea

Lịch thi đấu bóng đá hôm nay 20/4: U23 Việt Nam đấu với U23 Malaysia, Man City đại chiến Chelsea

Báo Công Thương cập nhật lịch thi đấu bóng đá ngày 20/4, rạng sáng 21/4/2024, với tâm điểm là trận đấu giữa U23 Việt Nam đấu với U23 Malaysia.
Hiệp hội công ích chung Hàn Quốc ký kết ghi nhớ xúc tiến chương trình phúc lợi tại Vinpearl cho viên chức

Hiệp hội công ích chung Hàn Quốc ký kết ghi nhớ xúc tiến chương trình phúc lợi tại Vinpearl cho viên chức

Trung tâm xúc tiến Du lịch và đầu tư Kiên Giang, Hiệp hội công ích chung Hàn Quốc (POBA), Công ty Cổ phần Vinpearl (Tập đoàn Vingroup) ký kết biên bản ghi nhớ.
Nhận định bóng đá Man City và Chelsea (23h15 ngày 20/4), Vòng bán kết FA Cup

Nhận định bóng đá Man City và Chelsea (23h15 ngày 20/4), Vòng bán kết FA Cup

Báo Công Thương nhận định bóng đá, dự đoán tỷ số trận đấu tại vòng bán kết FA Cup 2023/2024 giữa Man City và Chelsea sẽ diễn ra lúc 23h15 ngày 20/4.
Nhận định bóng đá Wolves và Arsenal (01h30 ngày 21/4), Vòng 34 Ngoại hạng Anh

Nhận định bóng đá Wolves và Arsenal (01h30 ngày 21/4), Vòng 34 Ngoại hạng Anh

Báo Công Thương nhận định bóng đá, dự đoán tỷ số trận đấu tại vòng 34 Ngoại hạng Anh 2023/2024 giữa Wolves và Arsenal sẽ diễn ra lúc 01h30 ngày 21/4.
Thừa Thiên Huế: Hơn 8.000 vận động viên tham gia VnExpress Marathon Hue 2024

Thừa Thiên Huế: Hơn 8.000 vận động viên tham gia VnExpress Marathon Hue 2024

Tỉnh Thừa Thiên Huế phối hợp cùng Báo VnExpress, Công ty Cổ phần Dịch vụ Trực tuyến FPT tổ chức họp báo Giải chạy VnExpress Marathon Hue 2024.
Nhận định U23 Malaysia - U23 Việt Nam 20h ngày 20/4: Hướng tới chiến thắng

Nhận định U23 Malaysia - U23 Việt Nam 20h ngày 20/4: Hướng tới chiến thắng

Sau khởi đầu thuận lợi ở trận ra quân, U23 Việt Nam tràn đầy tự tin tiếp đón U23 Malaysia với mục tiêu không gì khác ngoài 3 điểm.
Nhận định bóng đá U23 Việt Nam và U23 Malaysia (20h00 ngày 20/4), Vòng bảng U23 châu Á 2024

Nhận định bóng đá U23 Việt Nam và U23 Malaysia (20h00 ngày 20/4), Vòng bảng U23 châu Á 2024

Báo Công Thương nhận định bóng đá, dự đoán tỷ số trận đấu tại vòng bảng U23 châu Á 2024 giữa U23 Việt Nam và U23 Malaysia sẽ diễn ra vào lúc 20h00 ngày 20/4.
Gấp rút chuẩn bị cho chương trình Caravan trên biển đầu tiên tại Việt Nam

Gấp rút chuẩn bị cho chương trình Caravan trên biển đầu tiên tại Việt Nam

Hiện nay, công tác chuẩn bị cho Chương trình Carnaval Hạ Long 2024 đang được gấp rút hoàn thành trước khi diễn ra lễ khai mạc sự kiện vào ngày 28/4 sắp tới.
Hàng nghìn du khách ngỡ ngàng trước sự hoành tráng của bức tranh panorama về Chiến dịch Điện Biên Phủ

Hàng nghìn du khách ngỡ ngàng trước sự hoành tráng của bức tranh panorama về Chiến dịch Điện Biên Phủ

Đến với Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, hàng nghìn du khách đều choáng ngợp, ngỡ ngàng và xúc động trước bức tranh Chiến dịch Điện Biên Phủ.
Gameshow Việt “rực lửa” ngày hè với sự cạnh tranh từ các anh tài

Gameshow Việt “rực lửa” ngày hè với sự cạnh tranh từ các anh tài

Gameshow đã trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu với các khán giả Việt. Mùa hè này, các chương trình về các anh tài hứa hẹn tạo nên sự cạnh tranh bùng nổ.
Link xem trực tiếp U23 Thái Lan và U23 Saudia Arabia (22h30 ngày 19/4), giải U23 châu Á

Link xem trực tiếp U23 Thái Lan và U23 Saudia Arabia (22h30 ngày 19/4), giải U23 châu Á

Báo Công Thương cập nhật link xem trực tiếp, nhận định và dự đoán kết quả trận U23 Thái Lan và U23 Saudia Arabia, U23 châu Á diễn ra lúc 22h30 ngày 19/4.
Link xem trực tiếp U23 UAE và U23 Nhật Bản (22h30 ngày 19/4), giải U23 châu Á

Link xem trực tiếp U23 UAE và U23 Nhật Bản (22h30 ngày 19/4), giải U23 châu Á

Báo Công Thương cập nhật link xem trực tiếp, nhận định và dự đoán kết quả trận U23 UAE và U23 Nhật Bản, U23 châu Á diễn ra lúc 22h30 ngày 19/4.
Du lịch Cửa Lò năm 2024: “Cửa Lò – khát vọng tỏa sáng”

Du lịch Cửa Lò năm 2024: “Cửa Lò – khát vọng tỏa sáng”

Lễ hội du lịch Cửa Lò năm 2024 với chủ đề “Cửa Lò- khát vọng tỏa sáng” được tổ chức nhằm quảng bá các giá trị văn hóa, vẻ đẹp của vùng đất và con người xứ Nghệ.
Miền Trung: Nhiều hoạt động hấp dẫn, đặc sắc phục vụ du khách dịp lễ 30/4 và 1/5

Miền Trung: Nhiều hoạt động hấp dẫn, đặc sắc phục vụ du khách dịp lễ 30/4 và 1/5

Dịp lễ 30/4 và 1/5 năm nay, tại các tỉnh, thành miền Trung sẽ diễn ra nhiều chương trình, hoạt động hấp dẫn phục vụ người dân, du khách.
Lịch thi đấu bóng đá hôm nay 19/4: U23 Thái Lan đấu với U23 Saudi Arabia, U23 UAE và U23 Nhật Bản

Lịch thi đấu bóng đá hôm nay 19/4: U23 Thái Lan đấu với U23 Saudi Arabia, U23 UAE và U23 Nhật Bản

Báo Công Thương cập nhật lịch thi đấu bóng đá ngày 19/4, rạng sáng 20/4/2024, với tâm điểm là trận đấu giữa U23 Thái Lan đấu với U23 Saudi Arabia.
Vinh danh 128 già làng trưởng bản, nghệ nhân, người uy tín trong “Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam”

Vinh danh 128 già làng trưởng bản, nghệ nhân, người uy tín trong “Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam”

Ngày 18/4/2024, Hội nghị vinh danh 128 già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín trong “Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam” đã được tổ chức tại Hà Nội.
Đà Lạt là điểm đến được du khách Việt tìm kiếm nhiều nhất dịp nghỉ lễ 30/4-1/5

Đà Lạt là điểm đến được du khách Việt tìm kiếm nhiều nhất dịp nghỉ lễ 30/4-1/5

Đà Lạt và Đà Nẵng là hai trong số những điểm du lịch trong nước được du khách Việt tìm kiếm nhiều nhất.
Lâm Đồng: Dự án sách “Xứ sở lạ lùng” bay xa đến với độc giả muôn phương

Lâm Đồng: Dự án sách “Xứ sở lạ lùng” bay xa đến với độc giả muôn phương

Trong khuôn khổ chương trình đoàn tàu du lịch "Hành trình Đêm Đà Lạt" diễn ra tại ga Đà Lạt, dự án sách “Xứ sở lạ lùng” đang được lan toả, bay xa.
Tối 18/4/2024, có thêm một người may mắn trúng Vietlott Power 6/55

Tối 18/4/2024, có thêm một người may mắn trúng Vietlott Power 6/55

Tối 18/4/2024, Công ty Xổ số Điện toán Việt Nam (Vietlott) đã tìm thấy 1 người trúng Vietlott Power 6/55 giải Jackpot 2 Vietlott với trị giá hơn 3,6 tỷ đồng.
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động