Kỳ thi THPT quốc gia 2026: Bổ sung thêm 3 loại chứng chỉ ngoại ngữ xét miễn thi

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tiếp tục được Bộ Giáo dục và Đào tạo giữ ổn định về cấu trúc, định dạng đề thi như các năm trước. Đặc biệt, năm nay chỉ còn một loại đề thi theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 đang thu hút sự quan tâm của thí sinh và xã hội. Trong bối cảnh sắp xếp lại bộ máy hành chính và đẩy mạnh chuyển đổi số trong tổ chức thi, với việc thay đổi tư duy kiểm tra, đánh giá, chuyển từ kiểm tra kiến thức sang đánh giá năng lực nhận được xem là một tư duy đổi mới được đánh giá cao.

Phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với TS. Lê Mỹ Phong, Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo để làm rõ những điểm mới đáng chú ý của kỳ thi lần này.

Những điều chỉnh trong quy chế thi tốt nghiệp THPT năm 2026

- Thưa ông, những điều chỉnh trong quy chế kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tập trung vào những nội dung chính nào?

TS. Lê Mỹ Phong:Thứ nhất, sửa lại các quy định về thanh tra, kiểm tra cho phù hợp với việc chuyển đổi cơ quan Thanh tra từ Bộ về cơ quan Thanh tra Chính phủ, Thanh tra của Sở về Thanh tra cấp tỉnh. Theo đó, theo quy định mới hiện nay, tập trung vào việc kiểm tra, thanh tra khi thật cần thiết, khi có yêu cầu của cơ quan liên quan.

Thứ hai, quy trình, quy định về công tác tổ chức thi sẽ được điều chỉnh cho phù hợp với chính quyền địa phương 2 cấp và tăng vai trò, trách nhiệm của cơ sở, đặc biệt là các trường phổ thông. Cụ thể, các trường phổ thông phải bảo quản hồ sơ đăng ký dự thi của thí sinh. Một số giấy tờ hiện nay sẽ do chính hiệu trưởng trường phổ thông ký cấp. Trước đây, có phiếu báo dự thi, thẻ dự thi, nay chỉ còn phiếu báo dự thi. Trong những kỳ thi trước, có giấy chứng nhận kết quả thi và giấy công nhận tốt nghiệp tạm thời, nay chỉ còn giấy chứng nhận kết quả thi. Tất cả các văn bản này đều do trường phổ thông cấp. Ngoài ra, theo Luật Giáo dục năm 2025 mới, bắt đầu từ năm nay, các em học sinh sẽ nhận bằng tốt nghiệp do chính hiệu trưởng của trường THPT ký cấp.

Thứ ba, thay đổi trong quy trình phúc khảo, xét công nhận tốt nghiệp. Cụ thể sẽ giảm thời gian phúc khảo từ 10 ngày xuống 05 ngày, giảm thời gian chờ đợi cho các em. Việc xét công nhận tốt nghiệp của Giám đốc Sở, trước đây khoảng 7 ngày, nay giảm còn 5 ngày.

Một điểm mới nữa là quy định về ưu tiên, trước đây quan tâm người học thường trú ở đâu nhưng trong quy định mới, tập trung chủ yếu xem người học đó học 2/3 thời gian ở trường phổ thông ở khu vực nào, ưu tiên theo khu vực đó.

Thư tư, tiếp tục đẩy mạnh, tăng cường giáo dục công nghệ thông tin trong các khâu tổ chức thi. Theo đó, các khâu thủ công sẽ được lược bỏ, những khâu nào dữ liệu được truyền trong hệ thống quản lý thi sẽ được tăng cường. Như vậy, trước đây rất nhiều khâu, Hội đồng thi phải gửi nhiều lần về Bộ, giờ chỉ còn một lần gửi văn bản qua đường bưu điện qua một đĩa CD trong quá trình chấm trắc nghiệm, tất cả các dữ liệu khác đều được chuyển qua hệ thống quản lý.

Thứ năm, trong danh mục chứng chỉ ngoại ngữ có thể xét miễn thi tốt nghiệp. Tại phụ lục của quy chế quản lý, trong danh mục chứng chỉ ngoại ngữ có thể được xét miễn thi tốt nghiệp. Năm nay, bổ sung thêm 3 loại chứng chỉ. Trong đó có 1 chứng chỉ tiếng Anh VEPT, 01 chứng chỉ tiếng Nhật J.TEST cấp độ D và 01 chứng chỉ Tiếng Hàn TOPIK từ cấp độ 3 trở lên. Chứng chỉ ngoại ngữ dùng để miễn thi môn ngoại ngữ hoặc dùng để quy đổi điểm hoặc cộng điểm trong tuyển sinh các ngành đào tạo trình độ cao đẳng, đại học. Như vậy, trong danh mục, có 7 ngôn ngữ được miễn thi tốt nghiệp.

Rút ngắn thời gian xử lý phúc khảo

- Một trong những điểm mới của kỳ thi năm nay là rút ngắn thời gian xử lý phúc khảo và điều chỉnh quy trình chấm phúc khảo. Bộ kỳ vọng những thay đổi này sẽ tác động như thế nào đến quyền lợi của thí sinh cũng như công tác tuyển sinh?

TS. Lê Mỹ Phong: Đối với việc phúc khảo của thí sinh, năm nay, theo quy định có hai điểm mới: Giảm thời gian nhận đơn phúc khảo từ 10 ngày xuống còn 5 ngày, giúp giảm áp lực cho thí sinh dự thi. Đồng thời, có tác dụng rất lớn cho nhà trường, cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp tuyển sinh. Vì khi có kết quả sớm, các em sẽ đăng ký sớm vào các trường, với kết quả sớm thì các trường yên tâm tuyển sinh.

Về quy trình phúc khảo năm nay cũng có thay đổi, trước đây chỉ những bài có thay đổi điểm từ 0,5 điểm trở lên tổ chức đối thoại giữa người chấm trước và người phúc khảo. Nhưng theo quy định mới, tất cả những bài thay đổi điểm từ 0,25 điểm trở lên đều phải có sự đối thoại từ người chấm trước và người chấm phúc khảo. Điều này hướng tới mục tiêu quan trọng là trả lại điểm thật cho thí sinh, tạo sự công bằng cho người học trong quá trình học tập.

Khuyến nghị thí sinh trong việc lựa chọn môn thi tự chọn

- Bộ có khuyến nghị gì để thí sinh lựa chọn môn thi, đặc biệt là ngoại ngữ, phù hợp với yêu cầu xét tuyển đại học và trước những đổi mới của kỳ thi, thưa ông?

TS. Lê Mỹ Phong: Việc lựa chọn môn thi quan trọng với thí sinh vì sau khi học 12 năm học, thí sinh sẽ phải quyết định được thi môn gì trong một kỳ thi tốt nghiệp THPT. Theo quy định, sẽ có 2 môn bắt buộc là toán và ngữ văn, còn lại 2 môn tự chọn trong số các môn đã học ở trường. Ngoại ngữ là môn tự chọn nhưng đặc biệt ở chỗ có thể chọn môn ngoại ngữ khác so với môn học ngoại ngữ các em đã học ở trường. Ví dụ, ở trường phổ thông, các em học tiếng Anh nhưng các em có thể đăng ký thi tiếng Pháp trong kỳ thi này.

Ngoài ra, nếu các em có chứng chỉ ngoại ngữ theo đúng danh mục kèm theo Thông tư mới được sửa đổi gồm có 7 ngôn ngữ với chứng chỉ rõ ràng, mức độ phù hợp, các em có thể dùng chứng chỉ đó đăng ký để được miễn thi môn ngoại ngữ trong xét tốt nghiệp THPT. Lưu ý, các em chỉ được miễn trong xét tốt nghiệp THPT. Nếu các em muốn thi để dùng kết quả thi ngoại ngữ xét tuyển đại học thì phải dùng kết quả môn thi đó để xét tốt nghiệp THPT.

Trong quá trình lựa chọn môn thi, đặc biệt 2 môn tự chọn, phải rất lưu ý làm sao chọn đúng môn sở trường, đúng năng lực và đúng ngành các em quan tâm vào học. Đồng thời, các em cũng phải nghĩ xa hơn những môn, những ngành đó có phù hợp với xu thế tương lai hay không.

Ngoài ra, nếu các em có đúng loại chứng chỉ ngoại ngữ theo quy định có giá trị sử dụng gần nhất các em có thể được miễn thi môn ngoại ngữ trong xét tốt nghiệp THPT, không dùng cho xét tuyển vào đại học.

Chuyển từ kiểm tra kiến thức sang đánh giá năng lực

- Kỳ thi tốt nghiệp THPT không công bố đề minh họa mới, một sự dịch chuyển trong tư duy kiểm tra, đánh giá, chuyển từ kiểm tra kiến thức sang đánh giá năng lực. Ý kiến của ông như thế nào về vấn đề này?

TS. Lê Mỹ Phong: Mục đích của kỳ thi nhằm đánh giá đúng năng lực của người học theo chương trình giáo dục phổ thông. Năm nay, thi theo chương trình GDPT năm 2018. Từ năm 2024, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành tất cả những đề tham khảo ghi rõ trên đó đề thi tham khảo từ năm 2025, có nghĩa là Bộ đã làm ổn định từ năm 2025. Năm nay, Bộ không ban hành đề tham khảo nào nữa.

Cấu trúc, định dạng đề thi cũng được Bộ quy định rõ ràng, thực hiện theo sự phân hoá 40% viết, 30% hiểu và 30% vận dụng. Trong đó, tăng cường câu hỏi về việc vận dụng kiến thức xử lý thực tế. Đó chính là việc đánh giá năng lực, phẩm chất của người học.

Năm nay, Bộ sẽ chú trọng trong công tác ra đề. Đề thi còn có một nội dung nữa liên quan tới công tác tuyển sinh Đại học, các em cần phải đạt được 15 điểm trên 3 môn. Các em cũng nên tham khảo và ôn luyện các đề mà Bộ đã công bố cũng như đề đã thi từ những năm 2025. Khi nhà trường có những đợt thi thử, các em nên thi thử trước để trải nghiệm tâm thế tốt cho kỳ thi thật.

- Xin trân trọng cảm ơn ông về những chia sẻ!