Nghị quyết Đại hội XIV: Tạo bước chuyển mình cho nền giáo dục

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định giáo dục - đào tạo là quốc sách hàng đầu, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu phát triển con người toàn diện, đáp ứng đòi hỏi của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng. Trong bối cảnh nền kinh tế chuyển đổi mạnh mẽ theo hướng xanh, số và bền vững, những định hướng mới về giáo dục không chỉ có ý nghĩa xã hội sâu sắc mà còn tạo động lực quan trọng cho tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Xung quanh nội dung này, phóng viên Báo Công Thương có cuộc trao đổi với GS.TS Nguyễn Quý Thanh, Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội.

Tạo đà cho giáo dục Việt Nam tiếp tục bứt phá

- Theo ông, những điểm mới và trọng tâm nào trong Nghị quyết Đại hội Đảng về xây dựng và phát triển giáo dục lần này có tác động tới quá trình phát triển kinh tế cũng như hội nhập quốc tế?

GS.TS Nguyễn Quý Thanh: Các văn kiện, Nghị quyết của Đại hội Đảng kế thừa nhiều chủ trương của Đảng từ nhiều Nghị quyết trước đây như Nghị quyết Trung ương 2 về đổi mới giáo dục đào tạo; Nghị quyết 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Và đến năm 2025, có rất nhiều văn bản tạo hành lang pháp lý cho giáo dục và đào tạo. Đặc biệt là bốn Luật như: Luật Nhà giáo, Luật Giáo dục đại học sửa đổi, Luật Giáo dục và Luật sửa đổi một số điều của Luật giáo dục, Luật sửa đổi một số điều của Luật Giáo dục nghề nghiệp. Cũng như nhiều Nghị quyết đặc thù, Nghị quyết thông qua chương trình Quốc gia về giáo dục và đào tạo. Tất cả những khung pháp lý đó cùng với các nội dung được đưa vào trong văn kiện tạo một hành lang để tiếp tục bứt phá trong lĩnh vực giáo dục.

Trong những năm qua, giáo dục và đào tạo cũng đạt được nhiều thành tựu, tuy nhiên cũng có nhiều hạn chế và trong văn kiện của Đại hội chỉ ra rất thẳng thắn. Và sự thẳng thắn đó cũng như những định hướng đổi mới tiếp tục trong văn kiện của Đảng giúp cho giáo dục Việt Nam tiếp tục bứt phá, tiến tới chất lượng giáo dục cao hơn, hướng tới hạnh phúc của người dân.

- Nghị quyết Đại hội Đảng XIV đặt ra những yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện gắn với phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Ông đánh giá ra sao về mối liên hệ giữa đổi mới giáo dục và yêu cầu của thị trường lao động trong bối cảnh mới?

GS.TS Nguyễn Quý Thanh: Chủ trương của Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện được nêu ra trong Nghị quyết 29-NQ/TW đến nay bối cảnh có nhiều thay đổi. Đặc biệt những vấn đề liên quan tới chuyển đổi số, việc ứng dụng công nghệ mới, đặc biệt ứng dụng AI trong tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế, xã hội, trong giáo dục thay đổi rất nhiều. Nhiều nội dung nêu ra trong Nghị quyết 29-NQ/TW đến nay cần phải đặt trong bối cảnh mới.

Về việc đổi mới chương trình và thay đổi phương pháp dạy học, từ trang bị kiến thức sang phát triển năng lực. Năng lực ở thời điểm này phải đặt trong bối cảnh chuyển đổi số, năng lực số. Việc ứng dụng AI trong các lĩnh vực đời sống khác nhau cần sử dụng có trách nhiệm và phát triển được năng lực, tư duy của người học.

Cùng một số lĩnh vực khác như phát triển về đội ngũ giáo viên, bởi vì chất lượng của giáo dục không thể vượt qua chất lượng của đội ngũ nhà giáo trong lĩnh vực đó. Việc phát triển đội ngũ rất quan trọng. Khi một nền tảng quan trọng là năng lực số cho đội ngũ giáo viên hoặc việc chuyển đổi những kỹ năng sử dụng các công nghệ hiện đại, công nghệ số cũng như AI trong giáo dục. Người làm giáo dục tin tưởng Văn kiện Đại hội Đảng cũng như những Nghị quyết về giáo dục đã thông qua giúp bứt phá, tạo điều kiện cho giáo dục Việt Nam phát triển mạnh hơn.

Cần nâng cao chất lượng nhà giáo

- Từ góc độ chính sách, theo ông cần ưu tiên những giải pháp nào để giáo dục thực sự trở thành động lực nội sinh, góp phần nâng cao năng suất lao động và sức cạnh tranh của doanh nghiệp và nền kinh tế trong giai đoạn tới?

GS.TS Nguyễn Quý Thanh: Trong nhiệm kỳ Quốc hội vừa qua đã thông qua chương trình mục tiêu quốc gia liên quan tới hiện đại hoá giáo dục và đào tạo đề cập đến nhiều lĩnh vực khác nhau. Giáo dục hiện nay đã đạt được nhiều thành tựu. Tuy nhiên, cũng có rất nhiều điểm phải cải tiến và cần có sự đầu tư.

Không thể có chất lượng giáo dục bứt phá nếu như chất lượng nhà giáo chưa được nâng cao. Nghị quyết 71- NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo thì việc đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai cho người học, vai trò của giáo viên phổ thông cũng như giảng viên các trường đại học cũng rất là quan trọng.

Đội ngũ không được nâng cao, trong đó có năng lực ngoại ngữ, năng lực số thì khó có được chất lượng giáo dục như kỳ vọng. Vậy yếu tố đầu tiên và quan trọng nhất là đội ngũ giảng dạy. Đi kèm đó là một số kỹ năng, phương pháp về đổi mới chương trình. Chủ trương của Đảng hiện nay đang được thực hiện có hiệu quả như việc hỗ trợ các em học sinh, miễn học phí cho học sinh và sắp tới là lộ trình hỗ trợ về sách giáo khoa cũng sẽ giúp cho các gia đình có thêm nguồn lực để con em mình tiếp tục học ở những bậc học cao hơn.

- Xin trân trọng cảm ơn ông đã chia sẻ!

Bối cảnh nền kinh tế chuyển đổi mạnh mẽ theo hướng xanh, số và bền vững, những định hướng mới về giáo dục không chỉ có ý nghĩa xã hội sâu sắc mà còn tạo động lực quan trọng cho tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Những định hướng đổi mới trong văn kiện của Đảng giúp cho giáo dục Việt Nam tiếp tục bứt phá, tiến tới chất lượng giáo dục cao hơn, hướng tới hạnh phúc của người dân. Việc đổi mới chương trình và thay đổi phương pháp dạy học, ứng dụng AI trong giáo dục, từ trang bị kiến thức sang phát triển năng lực phải đặt trong bối cảnh chuyển đổi số, năng lực số, thúc đẩy tư duy của người học. Cùng với đó là chất lượng, năng lực ngoại ngữ của đội ngũ nhà giáo. Người làm giáo dục tin tưởng Văn kiện Đại hội Đảng cũng như những Nghị quyết về giáo dục đã thông qua sẽ tạo điều kiện cho giáo dục Việt Nam phát triển.