Kinh tế biển xanh cần bắt đầu từ khai thác hợp lý tài nguyên

Thông tin được đưa ra tại Diễn đàn Khai thác và sử dụng hợp lý tài nguyên biển và hải đảo Việt Nam do Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng tổ chức ngày 25/6. Sự kiện thu hút đông đảo chuyên gia, nhà quản lý, đại diện các địa phương ven biển cùng người dân tham dự.

Kinh tế biển xanh cần nền tảng quản trị tài nguyên hiệu quả

Phát biểu khai mạc, ông Đào Xuân Hưng, Tổng Biên tập Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Năm 2026 đánh dấu gần 8 năm triển khai Nghị quyết 36-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Qua đó, kinh tế biển Việt Nam đã có nhiều chuyển biến tích cực, trở thành động lực quan trọng cho tăng trưởng.

Theo Tổng biên tập Đào Xuân Hưng, biển và hải đảo không chỉ là nguồn tài nguyên quý giá mà còn là nền tảng cho sự phát triển lâu dài của đất nước. Trong bối cảnh hiện nay, cần chuyển mạnh từ tư duy khai thác đơn thuần sang tư duy khai thác thông minh, hợp lý, gắn với phục hồi và nuôi dưỡng tài nguyên biển, hướng đến xây dựng nền kinh tế biển xanh, bền vững.

Từ góc độ địa phương, ông Phan Văn Mỹ, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng cho biết, sau sắp xếp đơn vị hành chính, thành phố có không gian phát triển rộng lớn với 228 km bờ biển, cùng hệ thống cảng biển và sân bay quốc tế quy mô lớn. Đây là lợi thế đặc biệt để phát triển kinh tế biển, logistics, du lịch biển và các ngành kinh tế xanh, từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế biển của khu vực miền Trung – Tây Nguyên.

Những năm qua, Đà Nẵng đã triển khai nhiều chương trình, đề án trọng điểm về quản lý tổng hợp tài nguyên và bảo vệ môi trường biển, thúc đẩy phát triển kinh tế biển theo hướng xanh và bền vững.

Tại diễn đàn, nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, phát triển kinh tế biển phải song hành với bảo tồn đa dạng sinh học. Theo ông, bảo tồn, nuôi trồng và khai thác thủy sản đều là những trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển biển bền vững. Việc khai thác cần gắn chặt với bảo tồn, đồng thời huy động hiệu quả các nguồn lực nhằm phát huy tối đa lợi thế của biển, không chỉ trong phát triển kinh tế mà còn ở các lĩnh vực giao thông, an ninh và hội nhập quốc tế.

Ở góc nhìn chuyên gia, ông Nguyễn Chu Hồi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Thủy sản Việt Nam, cho rằng đại dương đang chịu áp lực lớn từ biến đổi khí hậu, ô nhiễm và các hoạt động khai thác thiếu kiểm soát. Những biểu hiện rõ nét gồm hiện tượng ấm lên của đại dương, axit hóa nước biển, thiếu oxy, nước biển dâng và suy giảm nguồn lợi thủy sản.

Ông cảnh báo con người đang khai thác tài nguyên biển bằng mọi cách nhưng chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm bảo vệ hệ sinh thái. Một trong những minh chứng rõ nhất là tình trạng rác thải nhựa đại dương ngày càng nghiêm trọng, gây ảnh hưởng nặng nề đến sức khỏe hệ sinh thái biển toàn cầu.

Hoàn thiện thể chế để phát huy tiềm năng biển, hải đảo

Liên quan đến hoàn thiện thể chế, TS. Nguyễn Thanh Tùng, Phó Cục trưởng Cục Biển và Hải đảo Việt Nam, chỉ ra 5 điểm nghẽn lớn trong hệ thống pháp luật hiện hành, gồm: thiếu cơ chế quản lý không gian biển; chồng chéo giữa các luật liên quan; thiếu cơ chế thúc đẩy kinh tế biển; chưa hoàn thiện quyền sử dụng khu vực biển; và còn khoảng trống trong quản lý môi trường biển, đặc biệt với rác thải nhựa và ô nhiễm xuyên biên giới.

Từ thực tiễn địa phương, ông Đặng Duy Hải, Phó Chi cục trưởng Chi cục Biển đảo và Thủy sản thành phố Đà Nẵng cho biết, Thành phố là một trong những địa phương sớm hoàn thành việc thiết lập và quản lý hành lang bảo vệ bờ biển theo quy định của pháp luật. Công tác giao khu vực biển, cấp phép nhận chìm ở biển và điều tra, đánh giá các vị trí xử lý chất nạo vét cũng được triển khai đồng bộ, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về biển đảo.

Diễn đàn gồm hai phiên làm việc chính, tập trung vào các tham luận chuyên sâu về hành lang pháp lý, thực trạng quản lý tài nguyên môi trường biển, nuôi trồng và khai thác thủy sản bền vững, cũng như phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn đa dạng sinh học và sinh kế cộng đồng. Thông qua các ý kiến trao đổi, diễn đàn góp phần đề xuất nhiều giải pháp thiết thực nhằm khai thác, sử dụng hiệu quả tài nguyên biển và hải đảo, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam trong giai đoạn mới.

Biển là một không gian đa chiều, nơi diễn ra đồng thời nhiều hoạt động kinh tế như nuôi biển, du lịch, năng lượng tái tạo, giao thông hàng hải, khai thác tài nguyên và bảo tồn sinh thái. Vì vậy, không thể tiếp tục quản lý theo cách tiếp cận đơn ngành như trước đây. Điều cần thiết là chuyển sang mô hình quản lý tổng hợp, liên ngành và dựa trên hệ sinh thái. Đây cũng là xu hướng quản trị biển hiện đại mà nhiều quốc gia đang áp dụng.