Hoàn thiện hành lang pháp lý, mở đường cho thị trường hàng hóa phái sinh

Hoàn thiện khung pháp lý, phát triển hạ tầng giao dịch và kết nối quốc tế được xác định là nền tảng quan trọng để phát triển thị trường hàng hóa phái sinh tại Việt Nam.

Ngày 16/11, tại TP. Hồ Chí Minh, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) phối hợp với Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) tổ chức Hội nghị tuyên truyền, phổ biến Nghị định số 302/2026/NĐ-CP ngày 1/8/2026 của Chính phủ và Thông tư số 47/2026/TT-BCT ngày 3/9/2026 của Bộ trưởng Bộ Công Thương.

Quang cảnh hội nghị.

Quang cảnh hội nghị.

Hội nghị do ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước chủ trì, với sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý, tổ chức tài chính, ngân hàng, sở giao dịch hàng hóa, doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh, hiệp hội ngành hàng và đối tác quốc tế.

Hội nghị tập trung phổ biến, hướng dẫn triển khai các quy định mới về tổ chức và hoạt động của Sở Giao dịch hàng hóa, điều kiện thành lập Sở Giao dịch hàng hóa, chấp thuận Trung tâm thanh toán bù trừ, chế độ báo cáo và kết nối dữ liệu. Đây cũng là dịp để các cơ quan quản lý, tổ chức và doanh nghiệp trao đổi, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện, đồng thời thảo luận về cơ hội và định hướng phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh tại Việt Nam.

Ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước chủ trì Hội nghị.

Ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước chủ trì Hội nghị.

Đồng bộ hành lang pháp lý, tăng kết nối thị trường

Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Hồng Văn, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh cho biết, trong hệ sinh thái Trung tâm Tài chính quốc tế, Sở Giao dịch hàng hóa giữ vai trò trụ cột, giúp gắn kết thị trường tài chính với chuỗi cung ứng sản xuất, thương mại thực tế. Hoạt động này đã được quy định tại Nghị định số 330/2025/NĐ-CP của Chính phủ về thành lập và hoạt động Sở Giao dịch hàng hóa trong Trung tâm Tài chính quốc tế.

Ông Nguyễn Hồng Văn, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh phát biểu khai mạc Hội nghị.

Ông Nguyễn Hồng Văn, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh phát biểu khai mạc Hội nghị.

Theo ông Nguyễn Hồng Văn, việc Chính phủ ban hành Nghị định số 302/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Thương mại về hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở Giao dịch hàng hóa cùng các văn bản hướng dẫn thi hành tiếp tục đồng bộ hóa hành lang pháp lý cho thị trường. Nghị định mới chuẩn hóa cơ chế thanh toán bù trừ độc lập, quản trị rủi ro và giám sát dữ liệu giao dịch minh bạch.

Sự kết nối giữa Nghị định số 302 và Nghị định số 330 được kỳ vọng tạo dựng khung pháp lý thống nhất, an toàn, giúp các định chế tài chính và doanh nghiệp yên tâm đầu tư, phòng ngừa rủi ro giá cả, đồng thời tăng khả năng liên thông với dòng vốn toàn cầu.

Hoàn thiện hành lang pháp lý, mở đường cho thị trường hàng hóa phái sinh - 4
Các đại biểu dự Hội nghị.

Các đại biểu dự Hội nghị.

Thông tin về tình hình triển khai tại TP. Hồ Chí Minh, ông Nguyễn Hồng Văn cho biết, Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng đã ban hành Quyết định số 02 ngày 30/10/2026 về quy trình cấp phép cho Sở Giao dịch hàng hóa, chính thức có hiệu lực từ ngày 15/11/2026. Cơ quan điều hành cũng đã tiếp nhận và đang xem xét cấp phép cho một số tổ chức tiên phong đăng ký tham gia phát triển mô hình Sở Giao dịch hàng hóa tại Trung tâm Tài chính quốc tế.

"Việc phổ biến các quy định mới giúp doanh nghiệp, nhà đầu tư hiểu rõ hơn về khung pháp lý thị trường hàng hóa Việt Nam, từ đó có sự chuẩn bị về chiến lược, hạ tầng kỹ thuật, công nghệ và nguồn vốn khi tham gia thị trường", ông Nguyễn Hồng Văn nhấn mạnh.

Đồng thời, ông Nguyễn Hồng Văn cho biết, Cơ quan điều hành VIFC-HCMC sẽ tiếp tục phối hợp với Bộ Công Thương, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, các cơ quan quản lý, sở giao dịch và cộng đồng doanh nghiệp để bảo đảm thực thi chính sách thông suốt, xây dựng thị trường giao dịch hàng hóa hiệu quả và bền vững.

Cà phê Robusta mở đầu lộ trình phát triển thị trường

Bên cạnh việc hoàn thiện hành lang pháp lý, định hướng phát triển thị trường hàng hóa phái sinh cũng đặt ra yêu cầu xây dựng hệ sinh thái giao dịch gắn với hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa thực tế. Đây là nội dung được ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, đề cập trong phần trình bày về phát triển thị trường hàng hóa phái sinh tại Việt Nam.

Ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) phát biểu tại Hội nghị.

Ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) phát biểu tại Hội nghị.

Theo định hướng tại Nghị quyết số 217/NQ-CP ngày 6/8/2026 của Chính phủ, Đề án Phát triển thị trường hàng hóa phái sinh tại Việt Nam tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm như hoàn thiện thể chế, pháp luật; phát triển hạ tầng thị trường và tổ chức trung gian; gắn kết thị trường phái sinh với thị trường hàng hóa vật chất; phát triển quy mô, chiều sâu thị trường và thúc đẩy hội nhập, liên thông quốc tế.

Thị trường hàng hóa phái sinh được định hướng phục vụ nhiều mục đích, trong đó có hỗ trợ nông dân, doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh phòng ngừa rủi ro biến động giá; góp phần phát hiện, hình thành giá minh bạch và cung cấp tín hiệu điều tiết sản xuất. Cùng với đó là yêu cầu tiêu chuẩn hóa chất lượng hàng hóa, phát triển hạ tầng logistics, giám định, giảm rủi ro tỷ giá và thanh toán, tạo lập vị thế giá cho các mặt hàng chủ lực.

Về cơ sở pháp lý, bên cạnh Luật Thương mại năm 2005, các văn bản như Nghị định số 330/2025/NĐ-CP, Nghị định số 302/2026/NĐ-CP và Thông tư số 47/2026/TT-BCT đã từng bước hình thành khuôn khổ điều chỉnh hoạt động giao dịch hàng hóa phái sinh. Bộ Công Thương đã phê duyệt Đề án Phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh Việt Nam giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045. Theo định hướng được trình bày, đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu đưa 10 mặt hàng sản xuất trong nước vào giao dịch, hình thành giá tham chiếu cho 3-5 mặt hàng.

Giai đoạn 2027-2030, cà phê Robusta Việt Nam được lựa chọn làm mặt hàng vật lý đầu tiên để triển khai niêm yết trên Sở Giao dịch hàng hóa trong nước.

Giai đoạn 2027-2030, cà phê Robusta Việt Nam được lựa chọn làm mặt hàng vật lý đầu tiên để triển khai niêm yết trên Sở Giao dịch hàng hóa trong nước.

Đáng chú ý, giai đoạn 2027-2030, cà phê Robusta Việt Nam được lựa chọn làm mặt hàng vật lý đầu tiên để triển khai niêm yết trên Sở Giao dịch hàng hóa trong nước. Cùng với hoạt động niêm yết là tổ chức chuỗi cung ứng, logistics phục vụ giao dịch. Sau cà phê Robusta, các mặt hàng phù hợp như hồ tiêu, gạo, thịt heo, trái cây... sẽ tiếp tục được xem xét đưa vào thị trường. Lộ trình này hướng đến hình thành giá tham chiếu ngay tại thị trường trong nước, tiến tới niêm yết chéo với các Sở Giao dịch hàng hóa nước ngoài thông qua Trung tâm Tài chính quốc tế.

Ở tầm nhìn dài hạn, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2045 trở thành trung tâm hàng hóa phái sinh có vị thế trong ASEAN+, đóng vai trò quan trọng trong hình thành giá tham chiếu, tích hợp sâu với hệ thống tài chính quốc gia và Trung tâm Tài chính quốc tế.

Để phát triển thị trường, ông Trần Hữu Linh cũng đề cập trách nhiệm của các chủ thể trong việc tạo lập, phát triển thị trường; yêu cầu các thành phần trong chuỗi cung ứng tiếp cận đầy đủ thông tin và hợp tác vì sự phát triển chung của ngành hàng, nền kinh tế Việt Nam. Trong đó, vai trò của Trung tâm Tài chính quốc tế được xác định là quan trọng đối với việc tổ chức thị trường, thúc đẩy liên thông quốc tế và thu hút vốn.

Tại Hội nghị, các đại biểu đã tập trung trao đổi về việc nâng cao nhận thức và khả năng tiếp cận công cụ phái sinh của doanh nghiệp; tăng cường liên kết giữa thị trường phái sinh với thị trường hàng hóa vật chất; phát triển hạ tầng kho bãi, logistics, kiểm định chất lượng, giao nhận và thanh toán; đồng thời mở rộng hợp tác với các tổ chức, sở giao dịch và nhà cung cấp dịch vụ quốc tế.

Thừa Ngọc

Có thể bạn quan tâm