Hiệu quả của đổi mới sáng tạo phải được đo bằng kết quả thực chất

Đột phá quan trọng hàng đầu

Chiều 4/10, trong khuôn khổ Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Diễn đàn tương lai khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia 2026.

Phát biểu tại diễn đàn, ông Nguyễn Mai Dương, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính cho phát triển trong giai đoạn mới.

Trong thời gian qua, nhiều chủ trương của Đảng đã được thể chế hóa như Luật Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, Luật Công nghệ cao, Luật Chuyển đổi số, Luật Sở hữu trí tuệ, Luật Chuyển giao công nghệ và nhiều văn bản pháp luật khác cùng với những văn bản hướng dẫn thi hành, đã tạo lập hành lang pháp lý trong nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo, thử nghiệm, chuyển giao công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, chuyển đổi số và huy động nguồn lực từ xã hội cho các hoạt động trên.

Ngày hội Đổi mới sáng tạo năm 2026 với thông điệp: "Đổi mới sáng tạo - Động lực phát triển của toàn xã hội" đặt ra yêu cầu phải tạo được những hành động cụ thể, kết quả thực chất và mô hình có khả năng nhân rộng, lan tỏa tác động tích cực cho toàn xã hội.

“Thông điệp này được hiểu như một yêu cầu chuyển mạnh từ nhận thức sang hành động; từ ý tưởng sang sản phẩm; từ nghiên cứu sang ứng dụng và thương mại hóa; từ mô hình đơn lẻ sang kết quả có thể nhân rộng; từ đầu tư cho đổi mới sáng tạo đo bằng hiệu quả và đóng góp cho phát triển kinh tế xã hội của đất nước” - ông Nguyễn Mai Dương nhấn mạnh.

Doanh nghiệp - chủ thể trung tâm của đổi mới sáng tạo

Theo ông Nguyễn Mai Dương, diễn đàn được thiết kế mang tính liên kết chặt chẽ với các nội dung tập trung vào 3 trụ cột: Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Cụ thể, thứ nhất, nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, công nghệ chiến lược từ năng lực làm chủ đến ứng dụng, thương mại hóa và lan tỏa công nghệ. Chúng ta sẽ trao đổi về năng lực trí tuệ nhân tạo quốc gia, làm chủ công nghệ lõi, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa sản phẩm công nghệ chiến lược và đặc biệt là khai thác thương mại hóa quyền sở hữu trí tuệ để đưa kết quả nghiên cứu và công nghệ trở thành tài sản, sản phẩm và giá trị thương mại. Từ đó nhận thức được nhìn nhận thống nhất, lựa chọn đúng công nghệ, làm chủ công nghệ, bảo hộ và khai thác tài sản trí tuệ, đưa công nghệ vào sản xuất và thị trường, và mở rộng ứng dụng.

Thứ hai, đổi mới sáng tạo, từ phát triển các hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đến hành động, kết quả và mô hình có thể nhân rộng. Theo ông Nguyễn Mai Dương, doanh nghiệp phải thực sự trở thành chủ thể trung tâm của đổi mới sáng tạo; viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức trung gian, nhà đầu tư và cơ quan quản lý cần hình thành các cơ chế hợp tác thực chất. Các tham luận về doanh nghiệp thực hiện đổi mới sáng tạo, tài chính cho đổi mới sáng tạo… sẽ giúp nhận diện những mô hình có hiệu quả, giải pháp để thúc đẩy các chủ thể cùng hành động và điều kiện để kết quả được lan tỏa.

Thứ ba, chuyển đổi số quốc gia, từ khung kiến trúc số đến dữ liệu, hạ tầng dùng chung, nền tảng cho hành động ở quy mô quốc gia. Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số đã được Thủ tướng Chính phủ ban hành tại Quyết định số 1425/QĐ-TTg ngày 29/7/2026. Đây là nền tảng để kết nối dữ liệu, tri thức, năng lực tính toán và các chủ thể, rút ngắn chu kỳ nghiên cứu, thử nghiệm, ứng dụng, đồng thời tạo điều kiện để các kết quả đổi mới sáng tạo được mở rộng trong các ngành, lĩnh vực, địa phương và toàn quốc.

“Ba trụ cột này không thể tách rời nhau. Công nghệ chiến lược tạo ra năng lực mới, đổi mới sáng tạo biến tri thức công nghệ thành sản phẩm, quy trình, mô hình và giá trị mới trong thực tiễn; chuyển đổi số tạo hạ tầng để các kết quả được kết nối, mở rộng và lan tỏa nhanh hơn” - ông Nguyễn Mai Dương khẳng định.

Từ đó, ông Dương mong rằng các tham luận và trao đổi tại diễn đàn tập trung vào những câu hỏi rất thực tiễn: Hành động đột phá nào cần triển khai ngay? Chủ thể nào chịu trách nhiệm và cần phối hợp ra sao? Kết quả nào có thể đo lường trong thời gian ngắn? Mô hình, giải pháp nào có tiềm năng nhân rộng? Và sau diễn đàn, những chương trình, dự án hợp tác hay nền tảng nào có thể tiếp tục triển khai?

“Bộ Khoa học Công nghệ xác định hiệu quả của đổi mới sáng tạo phải được đo bằng kết quả thực chất: Công nghệ được làm chủ, sản phẩm được tạo ra, tài sản trí tuệ được khai thác, doanh nghiệp nâng cao năng lực, thị trường được mở rộng, mô hình hiệu quả được nhân rộng và giá trị mới được tạo ra cho nền kinh tế và xã hội” - ông Dương nói.

Ông Nguyễn Mai Dương, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo cho rằng, diễn đàn sẽ góp phần gắn kết hơn nữa giữa Nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức tài chính, tổ chức trung gian và các đối tác trong nước và quốc tế; đồng thời hình thành thêm những sáng kiến, chương trình hợp tác và nhiệm vụ cụ thể có thể tiếp tục triển khai, đánh giá và nhân rộng trong thời gian tới.