Tin Khu Vực
“Cộng hưởng số” tạo sự phát triển bền vững
Hơn hai thập kỷ qua, hợp tác công nghệ thông tin giữa Việt Nam và Nhật Bản đã “đơm hoa kết trái”. Từ những ngày đầu, các doanh nghiệp Việt Nam đến Nhật Bản với tư cách là những đối tác gia công phần mềm (Outsourcing), giúp tối ưu hóa chi phí cho các doanh nghiệp Nhật Bản.
Nhiều cơ hội hợp tác giữa doanh nghiệp Việt Nam và Nhật Bản trong lĩnh vực công nghệ số.
Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay đã thay đổi hoàn toàn. Trí tuệ nhân tạo (AI), vi mạch bán dẫn, và điện toán lượng tử không còn là khái niệm trên giấy, mà đang định hình lại trật tự kinh tế toàn cầu. Từ đó, mở ra những cơ hội hợp tác mới giữa hai nước.
Tại Diễn đàn Công nghệ số Việt Nam - Nhật Bản 2026 do VINASA, Cục Công nghiệp Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo, VJC phối hợp cùng các tổ chức JISA, JETRO, VADX tổ chức, ông Nguyễn Văn Khoa, Chủ tịch Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ Công nghệ thông tin Việt Nam (VINASA) cho rằng, sức mạnh của Nhật Bản nằm ở nền tảng phần cứng cơ khí chính xác, bề dày quản trị, chuỗi cung ứng toàn cầu và nguồn vốn dồi dào. Sức mạnh của Việt Nam nằm ở sự linh hoạt, khát vọng đổi mới và một thế hệ kỹ sư làm chủ các thuật toán tương lai. Khi kết hợp, chúng ta tạo ra một sự “cộng hưởng số” tạo ra sự phát triển bền vững.
Theo ông Nguyễn Văn Khoa, Nhật Bản đang bước qua giai đoạn được gọi là “vách đá số” (Digital Cliff) với áp lực khổng lồ từ việc phải hiện đại hóa các hệ thống lõi cũ kỹ (Legacy Modernization) trong bối cảnh thiếu hụt nghiêm trọng kỹ sư công nghệ trẻ. “Đây chính là lúc Việt Nam khẳng định vai trò của một người bạn đồng hành chiến lược. Doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam ngày nay không chỉ sở hữu lực lượng “kỹ sư mã nguồn” dồi dào, mà chúng tôi đã vươn lên sở hữu lực lượng “kiến trúc sư hệ thống và kỹ sư AI” chất lượng cao” - ông Nguyễn Văn Khoa nói.
Ông Nguyễn Văn Khoa chia sẻ, tại Việt Nam, các kỹ sư đang trực tiếp tham gia vào khâu thiết kế vi mạch (IC Design) cho các tập đoàn bán dẫn hàng đầu thế giới; đang phát triển những "bộ não AI" điều khiển Robot tự hành, thiết bị bay UAV và đang kiến tạo nên những thế hệ phần mềm ô tô thông minh (Software-Defined Vehicles).
“Với tư cách là người điều hành một doanh nghiệp công nghệ vươn ra toàn cầu, tôi tự hào khẳng định rằng: Công nghệ chuyên sâu (Deep Tech) của Việt Nam đã đạt độ trưởng thành để giải quyết những bài toán hóc búa nhất của các tập đoàn quốc tế” - ông Khoa khẳng định và cho hay, chúng tôi mang đến Nhật Bản nguồn chất xám thuật toán, không gian thử nghiệm linh hoạt (sandbox) và các nền tảng AI đột phá. Chúng tôi muốn cùng các bạn ngồi lại từ khâu lên ý tưởng, thiết kế kiến trúc, cho đến việc ứng dụng AI Generative để "giải cứu" các hệ thống di sản, tạo ra năng suất vượt trội cho các ngành tài chính, sản xuất, bán lẻ và y tế của Nhật Bản.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân ghi nhận sự trưởng thành vượt bậc về lượng và chất của doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam tại thị trường Nhật Bản. Từ nền tảng hợp tác phần mềm đã được xây dựng qua nhiều năm, doanh nghiệp hai nước có thể cùng tham gia sâu hơn vào nghiên cứu, phát triển sản phẩm và giải quyết những vấn đề mới của sản xuất, kinh doanh.
Lấy minh chứng từ Tập đoàn FPT, năm 2025, doanh thu dịch vụ công nghệ thông tin tại Nhật Bản đạt 15.452 tỷ đồng, tăng 25,4% so với năm trước. Theo công bố tháng 7/2026, FPT có 5.000 nhân sự tại Nhật Bản, với 18 văn phòng và trung tâm phát triển, Bộ trưởng khẳng định, những kết quả này là nền tảng để doanh nghiệp Việt Nam cùng đối tác Nhật Bản tham gia sâu hơn vào hiện đại hóa hệ thống lõi, phát triển AI và sản xuất thông minh.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân đã đưa ra 4 định hướng hợp tác trọng tâm: Hiện đại hóa hệ thống lõi để nâng cao năng suất; cùng nghiên cứu, thiết kế và thử nghiệm công nghệ chuyên sâu (AI, Robot, UAV); đào tạo kỹ sư AI gắn với nhu cầu doanh nghiệp; đưa sản phẩm đồng phát triển vào thị trường và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Đồng thuận với tầm nhìn này, đại diện Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản (MIC) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng các không gian thử nghiệm (sandbox) và hành lang pháp lý linh hoạt, tạo điều kiện thuận lợi nhất để doanh nghiệp hai nước hiện thực hóa các dự án nghiên cứu và phát triển (R&D) chung, đặc biệt trong lĩnh vực hạ tầng số và trí tuệ nhân tạo.
Giải quyết bài toán thiếu hụt nhân lực
Theo VINASA, với 60% hệ thống công nghệ thông tin cốt lõi có tuổi đời trên 20 năm và nguy cơ thiếu hụt 800.000 kỹ sư vào năm 2030, quá trình chuyển đổi số của Nhật Bản đang gặp thách thức lớn. Tại đây, các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam cam kết trở thành đối tác chiến lược giải quyết triệt để bài toán này.
Năng lực của doanh nghiệp Việt Nam tại Nhật Bản đã được thể hiện bằng những kết quả cụ thể.
Từ góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Hữu Long, CEO FPT Smart Cloud Japan chỉ ra thực trạng 98% doanh nghiệp Nhật Bản đã thử nghiệm AI nhưng chưa tới 25% triển khai thành công toàn công ty do vướng mắc khi tích hợp với các hệ thống cũ (Legacy Systems). Ông kêu gọi thay đổi tư duy hợp tác: Chúng ta phải từ bỏ mô hình “Nhật Bản định nghĩa, Việt Nam phát triển” để chuyển sang “cùng phát hiện, cùng thiết kế và cùng xây dựng' (Discover, Build and Scale together)".
Minh chứng cho sự hiệu quả của mô hình này, ông Takayuki Nabeshima, CEO Konica Minolta FPT Solution Labs Vietnam đã chia sẻ về quyết định thành lập liên doanh (Joint Venture) với FPT. Đứng trước nguy cơ thất thoát công nghệ lõi và già hóa kỹ sư nội bộ, mô hình “phát triển hợp nhất” (Integrated development) giữa hai doanh nghiệp đã giúp tập đoàn Nhật Bản giữ vững tài sản trí tuệ và đảm bảo năng lực nâng cấp hệ thống liên tục.
Về hiệu quả đo lường, ông Nguyễn Tấn Minh, Phó Tổng Giám đốc GMO-Z.com RUNSYSTEM cho rằng, việc ứng dụng các luồng công việc AI tự trị (Agentic Workflows) đã giúp tự động hóa 40% chi phí vận hành và tăng 20% doanh thu trong các mảng dịch vụ hiện hữu, theo nguyên tắc "AI xử lý việc bình thường, con người ra quyết định ngoại lệ".
Năng lực của doanh nghiệp Việt Nam tại Nhật Bản đã được thể hiện bằng những kết quả cụ thể. Theo số liệu công bố tại Vietnam IT Day 2025, hơn 300 doanh nghiệp Việt Nam cung cấp sản phẩm, dịch vụ cho thị trường Nhật Bản, trong đó hơn 100 doanh nghiệp có văn phòng tại Nhật. Doanh nghiệp Việt Nam chiếm khoảng 6-7% thị phần ủy thác phát triển phần mềm tại thị trường này.