“Mạch máu” của nền kinh tế số
Nếu trước đây, viễn thông chủ yếu được nhìn nhận như một ngành dịch vụ kỹ thuật, bảo đảm thông tin liên lạc, thì hiện nay, vai trò của lĩnh vực này đã có sự thay đổi căn bản.
Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả trong nghiên cứu, phát triển 5G
Hạ tầng viễn thông đang trở thành “mạch máu” của nền kinh tế số. Hầu hết các hoạt động kinh tế - xã hội ngày nay, từ thương mại điện tử, thanh toán trực tuyến, ngân hàng số đến giáo dục, y tế từ xa hay quản trị đô thị thông minh đều dựa trên nền tảng kết nối viễn thông.
Đặc biệt, trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy chuyển đổi số trên phạm vi toàn quốc, yêu cầu đối với hạ tầng viễn thông không chỉ dừng lại ở việc mở rộng vùng phủ sóng mà còn đặt ra đòi hỏi ngày càng cao về tốc độ, chất lượng, độ ổn định và mức độ an toàn của mạng lưới.
Trong đó, sự phát triển của mạng 5G đang mở ra một không gian mới cho ngành viễn thông. Với tốc độ truyền tải dữ liệu cao, độ trễ thấp và khả năng kết nối số lượng lớn thiết bị, 5G không chỉ phục vụ người dùng cá nhân mà còn có thể trở thành nền tảng cho sản xuất thông minh, giao thông thông minh, logistics, y tế từ xa và nhiều ngành công nghiệp mới.
Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã nêu rõ yêu cầu: Phát triển hạ tầng viễn thông, Internet đáp ứng yêu cầu dự phòng, kết nối, an toàn, bền vững, hệ thống truyền dẫn dữ liệu qua vệ tinh, mạng cáp quang băng thông rộng tốc độ cao phủ sóng toàn quốc, mạng thông tin di động 5G, 6G và các thế hệ tiếp theo.
Tập trung nhiều hơn vào các dịch vụ chuyên biệt
Theo Cục Viễn thông, hiện nay tại Việt Nam có tổng số 157 doanh nghiệp được cấp giấy phép kinh doanh dịch vụ viễn thông, trong đó có 72 doanh nghiệp có hạ tầng, 85 doanh nghiệp không có hạ tầng.
Về việc Tổng công ty Bưu điện Việt Nam (Vietnam Post) vừa chính thức gia nhập thị trường viễn thông di động, đại diện Cục Viễn thông cho hay, VNPOST đã được cấp phép thiết lập mạng di động ảo theo hình thức Full MVNO (có hạ tầng mạng) tương tự như 4 doanh nghiệp Full MVNO trước đây.
Bên cạnh đó, thị trường viễn thông di động mặt đất tại Việt Nam còn có 3 doanh nghiệp được cấp phép theo hình thức Reseller MVNO (không có hạ tầng mạng - chỉ bán lại dịch vụ cho các nhà mạng).
"Hạ tầng viễn thông Việt Nam hiện nay có mức độ phát triển cao trong khu vực và trên thế giới" - đại diện Cục Viễn thông nhấn mạnh, đồng thời nêu rõ, mạng di động 4G/5G phủ sóng tới 99,8% dân số, trong đó 5G hiện nay đã phủ tới 91,9% dân số.
Đồng thời, hơn 83% hộ gia đình đã có Internet cáp quang, mạng lưới cáp quang đã phủ tới 100% số xã trên toàn quốc, mạng viễn thông kết nối quốc tế cũng được đầu tư phát triển với nhiều tuyến cáp biển quốc tế được triển khai. Chất lượng mạng cũng ở mức rất cao, nằm trong top cao thế giới ở cả băng rộng di động và cố định.
Ngoài ra, Công ty TNHH Starlink Services Việt Nam đã được Cục Viễn thông cấp 2 giấy phép cung cấp dịch vụ viễn thông có hạ tầng mạng để triển khai thí điểm dịch vụ viễn thông sử dụng công nghệ vệ tinh quỹ đạo tầm thấp tại Việt Nam, với số lượng thuê bao tối đa trong giai đoạn thí điểm là 600.000 thuê bao (tương đương chỉ khoảng 2,5% tổng số thuê bao băng rộng cố định hiện có tại Việt Nam).
Nhìn chung, thị trường viễn thông sẽ tập trung nhiều hơn vào các dịch vụ chuyên biệt, dịch vụ giá trị gia tăng và các mô hình đáp ứng nhu cầu kết nối mới. Sự tham gia của các doanh nghiệp mới, các mô hình MVNO và công nghệ mới như vệ tinh quỹ đạo tầm thấp sẽ góp phần đa dạng hóa thị trường, mở rộng khả năng cung cấp dịch vụ và tạo thêm lựa chọn cho người sử dụng.
Theo số liệu của Cục Thống kê, Bộ Tài chính, năm 2025, doanh thu hoạt động viễn thông ước đạt 380 nghìn tỷ đồng, tăng 6% so với năm trước. Với quy mô thị trường lớn, hạ tầng ngày càng hiện đại và tốc độ chuyển đổi số mạnh mẽ, viễn thông Việt Nam đang sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi để bước sang một giai đoạn phát triển mới.
Trong hành trình chuyển đổi số quốc gia, viễn thông không còn đơn thuần là lĩnh vực cung cấp dịch vụ nghe gọi hay kết nối Internet. Với sự phát triển mạnh mẽ của 5G, điện toán đám mây, Internet vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn, hạ tầng viễn thông đang từng bước trở thành nền tảng của nền kinh tế số, xã hội số và chính phủ số.