Gỡ nút thắt đất đai, thúc đẩy phát triển nhà ở cho thuê

Nhà ở cho thuê được xác định là phân khúc chiến lược

Tại Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 5 diễn ra chiều 3/6, trả lời câu hỏi của phóng viên về những cơ chế đột phá nhằm thu hút doanh nghiệp tham gia phát triển nhà ở cho thuê dài hạn, Chánh Văn phòng Bộ Xây dựng Lâm Văn Hoàng cho biết, hành lang pháp lý đối với mô hình nhà ở cho thuê hiện nay đã tương đối đầy đủ, song kết quả phát triển phân khúc này vẫn chưa tương xứng với nhu cầu thực tế.

Theo ông Lâm Văn Hoàng, Luật Nhà ở năm 2023 đã quy định rõ ba hình thức gồm nhà ở để bán, nhà ở cho thuê và nhà ở cho thuê mua. Tuy nhiên, trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa diễn ra nhanh, nhu cầu nhà ở ngày càng gia tăng, đặc biệt tại các thành phố lớn, khu công nghiệp và vùng kinh tế trọng điểm, việc phát triển nhà ở cho thuê vẫn cần thêm những giải pháp mạnh mẽ hơn về nguồn vốn, quỹ đất và cơ chế ưu đãi.

Thực hiện nhiệm vụ được Thủ tướng Chính phủ giao, Bộ Xây dựng hiện tập trung triển khai ba nhóm nhiệm vụ trọng tâm nhằm thúc đẩy phát triển phân khúc nhà ở cho thuê trong thời gian tới.

Đáng chú ý, nhóm giải pháp đầu tiên là hoàn thiện cơ chế, chính sách và thay đổi tư duy phát triển nhà ở. Bộ Xây dựng đang chủ động nghiên cứu, đề xuất các chính sách mới để thể chế hóa chủ trương của Đảng và Nhà nước trong Luật Nhà ở (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), dự kiến trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp tháng 10/2026.

“Chúng tôi xác định phải chuyển đổi mạnh tư duy phát triển nhà ở, từ chỗ chủ yếu phát triển nhà ở thương mại sang phát triển đồng thời cả nhà ở thương mại, nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê. Trong đó, nhà ở cho thuê được xác định là phân khúc chiến lược, dài hạn, phục vụ đông đảo người dân, nhất là công nhân, người lao động, sinh viên, cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang”, ông Lâm Văn Hoàng nhấn mạnh. 

Theo ông Hoàng, cùng với việc phát triển nhà ở để bán, cần ưu tiên mạnh hơn cho nhà ở cho thuê, đặc biệt là mô hình chung cư cho thuê tại các đô thị lớn, khu công nghiệp, khu kinh tế, vùng động lực và các hành lang kinh tế quan trọng.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bộ Xây dựng đang nghiên cứu các cơ chế ưu đãi vượt trội về đất đai và tài chính nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận quỹ đất, nguồn vốn tín dụng thuận lợi hơn khi đầu tư phát triển các dự án nhà ở cho thuê.

Bên cạnh việc hoàn thiện cơ chế chính sách, Bộ Xây dựng đang tập trung rà soát, sửa đổi và bổ sung hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan đến nhà ở cho thuê.

Rà soát quy hoạch, phân bổ nguồn lực phù hợp

Theo Chánh Văn phòng Bộ Xây dựng, các quy chuẩn, tiêu chuẩn mới sẽ được xây dựng theo hướng phù hợp hơn với thực tiễn phát triển loại hình nhà ở này, trong đó đặc biệt chú trọng yêu cầu an toàn phòng cháy, chữa cháy đối với các công trình nhà ở cho thuê quy mô nhỏ và vừa.

Song song với đó, Bộ Xây dựng sẽ phối hợp với các địa phương, bộ, ngành để đánh giá chính xác nhu cầu nhà ở cho thuê của từng nhóm đối tượng. Trước mắt, công tác rà soát sẽ được triển khai tại các địa phương có nhu cầu lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Hải Phòng và Đà Nẵng.

Theo ông Hoàng, việc xác định đầy đủ nhu cầu thực tế sẽ là cơ sở quan trọng để quy hoạch quỹ đất, phân bổ nguồn lực và xây dựng kế hoạch phát triển phù hợp, tránh tình trạng nơi thừa, nơi thiếu hoặc đầu tư không đúng nhu cầu thị trường.

“Trên cơ sở đó, chúng tôi sẽ tham mưu Chính phủ giao chỉ tiêu phát triển nhà ở cho thuê cho các địa phương trên cả nước. Đồng thời phối hợp với các bộ, ngành, địa phương đề xuất cơ chế phù hợp để huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả ngân sách nhà nước cũng như các nguồn lực xã hội cho phát triển nhà ở cho thuê”, ông Lâm Văn Hòang cho biết.

Lãnh đạo Bộ Xây dựng cũng cho biết cơ quan này đang nghiên cứu các giải pháp liên quan đến cơ chế vận hành, quản lý các khu nhà ở cho thuê, bao gồm cả hoạt động kinh doanh và dịch vụ thương mại đi kèm nhằm bảo đảm hiệu quả khai thác lâu dài.

Đối với các địa phương, Bộ Xây dựng đề nghị khẩn trương tổ chức điều tra, khảo sát nhu cầu nhà ở cho thuê theo từng nhóm đối tượng cụ thể như cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang, công nhân, người lao động và sinh viên. Trên cơ sở đó xây dựng kế hoạch đầu tư, bố trí nguồn lực phù hợp để đáp ứng nhu cầu thực tế.

Cùng với việc xác lập nhu cầu, các địa phương cần rà soát quy hoạch, bố trí quỹ đất phù hợp, đồng thời đầu tư đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội phục vụ phát triển nhà ở cho thuê, nhất là tại các khu công nghiệp, khu vực tập trung đông dân cư.

Theo Bộ Xây dựng, việc phát triển nhà ở cho thuê không chỉ góp phần giải quyết nhu cầu chỗ ở của người dân mà còn giúp đa dạng hóa nguồn cung trên thị trường bất động sản, từng bước hình thành cơ cấu nhà ở cân bằng và bền vững hơn.

Đặc biệt, trong bối cảnh giá nhà ở tại nhiều đô thị lớn liên tục tăng cao, mô hình nhà ở cho thuê được kỳ vọng sẽ trở thành giải pháp quan trọng giúp người lao động, công nhân, sinh viên và các nhóm thu nhập trung bình có thêm cơ hội tiếp cận chỗ ở phù hợp.

Ông Lâm Văn Hoàng nhấn mạnh: “Thực tế cơ chế chính sách hiện nay cũng đã có, chúng ta có thể từng bước thực hiện được. Thời gian tới đây, chúng tôi tập trung sửa đổi cơ chế chính sách để có những ưu đãi vượt trội hơn nữa nhằm đẩy mạnh phát triển phân khúc nhà ở cho thuê”.

Theo kế hoạch, các nội dung liên quan đến phát triển nhà ở cho thuê sẽ tiếp tục được Bộ Xây dựng hoàn thiện để đưa vào dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), dự kiến trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp tháng 10/2026.

Nhà ở cho thuê không phải là mô hình mới, song nhiều năm qua vẫn chưa phát triển tương xứng với nhu cầu thực tế của người dân tại các đô thị lớn và khu công nghiệp. Theo Bộ Xây dựng, bên cạnh việc hoàn thiện hành lang pháp lý, thời gian tới cần có các cơ chế ưu đãi mạnh hơn về đất đai, tín dụng và đầu tư hạ tầng để khuyến khích doanh nghiệp tham gia thị trường. Việc phát triển đồng bộ nhà ở thương mại, nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê được kỳ vọng sẽ góp phần đa dạng hóa nguồn cung, đáp ứng nhu cầu chỗ ở của công nhân, người lao động, sinh viên và các nhóm thu nhập trung bình, đồng thời tạo nền tảng cho thị trường bất động sản phát triển cân bằng, bền vững hơn trong dài hạn.