Tin Khu Vực 
Áp lực giá lan rộng
Bộ Xây dựng vừa ban hành văn bản số 4385/BXD-KTQLXD, yêu cầu tăng cường quản lý, bình ổn giá vật liệu xây dựng, đồng thời bảo đảm tiến độ triển khai các dự án đầu tư, đặc biệt là các công trình trọng điểm quốc gia.
Theo Bộ Xây dựng, xung đột tại khu vực Trung Đông tiếp tục ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Giá năng lượng leo thang kéo theo chi phí vận chuyển, sản xuất tăng, từ đó, đẩy giá nhiều loại vật liệu xây dựng thiết yếu như cát, đá, xi măng, thép lên cao.
Giá năng lượng leo thang kéo theo chi phí vận chuyển, sản xuất tăng. Ảnh minh hoạ
Đây là những vật liệu chiếm tỷ trọng lớn trong tổng mức đầu tư của các công trình xây dựng. Do đó, chỉ cần biến động giá ở mức vừa phải cũng có thể làm thay đổi đáng kể chi phí đầu tư, thậm chí ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công và hiệu quả dự án. Trong bối cảnh Chính phủ đang đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công và triển khai hàng loạt dự án hạ tầng quy mô lớn, nguy cơ này càng trở nên rõ nét.
Không dừng lại ở phạm vi ngành xây dựng, Bộ Xây dựng cũng cảnh báo việc giá vật liệu tăng có thể tác động lan tỏa đến mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và tăng trưởng trong thời gian tới. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với công tác điều hành, đặc biệt là ở cấp địa phương - nơi trực tiếp quản lý nguồn cung, giá cả và hoạt động khai thác vật liệu.
Trước áp lực đó, Bộ Xây dựng yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố tăng cường kiểm tra, giám sát việc chấp hành pháp luật về giá vật liệu xây dựng; xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng, thổi giá hoặc cung cấp thông tin sai lệch gây nhiễu loạn thị trường. Song song với đó, các địa phương cần chủ động rà soát nhu cầu, cân đối nguồn cung, ưu tiên vật liệu cho các công trình trọng điểm và các dự án dân sinh cấp bách.
Một trong những nội dung đáng chú ý là yêu cầu cập nhật, công bố giá vật liệu xây dựng sát với diễn biến thị trường. Theo đó, đối với các loại vật liệu có biến động lớn, việc công bố giá cần được thực hiện theo tháng, thậm chí sớm hơn khi cần thiết, nhằm tạo cơ sở cho việc lập và điều chỉnh dự toán, cũng như quản lý hợp đồng xây dựng. Bộ Xây dựng nhấn mạnh không để xảy ra tình trạng công bố giá chậm hoặc không phản ánh đúng mặt bằng giá, bởi điều này có thể gây ách tắc trong triển khai dự án.
“Đứng ngồi không yên” vì chi phí tăng
Thực tế, biến động giá vật liệu không chỉ là câu chuyện của các dự án lớn mà còn tác động trực tiếp đến đời sống người dân, đặc biệt là những hộ gia đình đang xây dựng nhà ở. Khảo sát tại Hà Nội cho thấy, nhiều người dân đang rơi vào tình trạng “đứng ngồi không yên” khi chi phí xây dựng liên tục tăng.
Anh Nguyễn Văn Hưng (phường Thanh Xuân, Hà Nội) cho biết gia đình đang trong giai đoạn hoàn thiện ngôi nhà 5 tầng. Theo dự toán ban đầu, tổng chi phí khoảng 3 tỷ đồng, tuy nhiên đến thời điểm hiện tại đã phát sinh thêm gần 200 triệu đồng do giá vật liệu tăng.
Người xây nhà lo lắng vì chi phí nguyên liệu đội giá. Ảnh: N.H
“Giá thép, xi măng tăng từng đợt khiến chi phí đội lên nhanh. Nhiều hạng mục buộc phải tính toán lại hoặc điều chỉnh vật liệu cho phù hợp với ngân sách. Nếu giá còn tiếp tục tăng, chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thiện nhà”, anh Hưng chia sẻ.
Tương tự, chị Trần Thị Lan (phường Từ Liêm, Hà Nội) cũng cho biết, gia đình vừa khởi công xây nhà nhưng đã phải đối mặt với áp lực chi phí. Theo chị Lan, việc giá vật liệu biến động khiến kế hoạch tài chính ban đầu bị xáo trộn. “Chúng tôi đã chuẩn bị ngân sách khá kỹ, nhưng thực tế phát sinh nhiều hơn dự kiến. Điều lo nhất là giá chưa có dấu hiệu ổn định. Người dân chỉ mong thị trường sớm được kiểm soát để yên tâm xây dựng”, chị Lan nói.
Không chỉ người dân, các chủ đầu tư và nhà thầu cũng đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc kiểm soát chi phí và bảo đảm tiến độ dự án.
Văn bản 4385 của Bộ Xây dựng yêu cầu các chủ đầu tư cần đánh giá đầy đủ tác động của biến động giá vật liệu đến tổng mức đầu tư, đồng thời sử dụng chi phí dự phòng một cách hợp lý.
Đáng chú ý, các hợp đồng xây dựng theo hình thức trọn gói hoặc đơn giá cố định vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro trong bối cảnh giá vật liệu biến động, được yêu cầu rà soát, đánh giá và có giải pháp xử lý phù hợp. Việc phối hợp giữa chủ đầu tư và nhà thầu để tháo gỡ vướng mắc phát sinh cũng được nhấn mạnh nhằm bảo đảm tiến độ thi công.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia trong ngành, bài toán kiểm soát chi phí trong điều kiện thị trường biến động nhanh không hề đơn giản. Cơ chế điều chỉnh hợp đồng hiện nay vẫn phụ thuộc nhiều vào giá công bố của cơ quan quản lý, trong khi giá thị trường có thể thay đổi theo ngày, thậm chí theo tuần.
Bên cạnh đó, quy trình thu thập, tổng hợp và công bố giá vật liệu ở một số địa phương còn mang tính hành chính, chưa theo kịp diễn biến thực tế. Điều này dẫn đến khoảng cách giữa giá công bố và giá thị trường, gây khó khăn cho cả chủ đầu tư lẫn nhà thầu trong quá trình triển khai dự án.
Có thể thấy, văn bản 4385/BXD-KTQLXD đã đưa ra một hệ thống giải pháp tương đối toàn diện, từ quản lý giá, bảo đảm nguồn cung đến kiểm soát chi phí và hợp đồng xây dựng. Tuy nhiên, hiệu quả thực thi sẽ phụ thuộc lớn vào sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ, ngành, địa phương và các chủ thể tham gia thị trường.
Trong khi giá vật liệu xây dựng còn nhiều biến động, yêu cầu đặt ra không chỉ là các giải pháp ngắn hạn nhằm bình ổn thị trường, mà còn là việc tiếp tục hoàn thiện thể chế quản lý chi phí đầu tư xây dựng theo hướng linh hoạt, minh bạch và bám sát thực tiễn hơn. Chỉ khi thu hẹp được khoảng cách giữa chính sách và thực thi, các giải pháp điều hành mới có thể phát huy hiệu quả, góp phần bảo đảm tiến độ dự án, nâng cao hiệu quả đầu tư và giữ ổn định thị trường trong dài hạn.