Gia Lai tìm đường thoát 'bẫy xuất thô', hướng tới thủ phủ Robusta xanh

Định hình giá trị mới cho hạt cà phê

Trong dòng chảy chuyển đổi mô hình tăng trưởng, ngành cà phê Gia Lai đang đứng trước yêu cầu tái định vị vai trò trên bản đồ thế giới.

Từ thực tiễn đó, tại Hội nghị xúc tiến đầu tư năm 2026 với chủ đề “Gia Lai - Chuyển đổi mô hình tăng trưởng trong kỷ nguyên số”, tham luận của ông Thái Như Hiệp - Chủ tịch Hội đồng thành viên, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Vĩnh Hiệp, Phó Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam đã gợi mở một hướng đi mang tính chiến lược: đưa Gia Lai từ “vùng trồng” trở thành “trung tâm giá trị cà phê xanh và bền vững”.

Ông Thái Như Hiệp cho rằng, Gia Lai hôm nay không chỉ là một địa danh sản xuất cà phê lớn của Tây Nguyên, mà đang đứng trước cơ hội lịch sử để chuyển mình. Với hơn 100.000 ha cà phê, sản lượng hàng năm khoảng 250.000 tấn cùng điều kiện tự nhiên đặc hữu, địa phương này có đủ nền tảng để phát triển thành “thủ phủ" Robusta chất lượng cao, xanh và có trách nhiệm.

Tuy nhiên, theo ông Thái Như Hiệp, những hạn chế cố hữu vẫn đang kìm hãm bước tiến của ngành. Giá trị gia tăng thấp, phụ thuộc lớn vào xuất khẩu thô, chuỗi liên kết chưa bền vững, trong khi các yêu cầu về tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe từ thị trường quốc tế.

Điều đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải chuyển đổi mô hình phát triển theo hướng căn cơ và toàn diện hơn. Không chỉ nâng cao sản lượng, ngành cà phê Gia Lai cần chuyển sang tư duy tạo giá trị, xây dựng thương hiệu và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Xây dựng hệ sinh thái cà phê xanh, vươn tầm quốc tế

Theo ông Thái Như Hiệp, từ thực tiễn đó, Công ty TNHH Vĩnh Hiệp đã đề xuất một đề án phát triển cà phê bền vững giai đoạn 2026-2030 với tổng vốn đầu tư hơn 18.000 tỷ đồng, hướng tới hình thành một hệ sinh thái hoàn chỉnh.

Đề án không chỉ dừng ở sản xuất mà bao trùm toàn bộ chuỗi giá trị: hội tụ vùng nguyên liệu 5 tỉnh Tây Nguyên về Gia Lai để hình thành “Tây Nguyên Hub”; đẩy mạnh chế biến sâu nhằm gia tăng giá trị; xây dựng cụm kho trung tâm và sàn giao dịch cà phê theo chuẩn quốc tế, giúp doanh nghiệp và nông dân chủ động về giá.

Song song đó là việc thành lập viện nghiên cứu cà phê, thúc đẩy chuyển đổi số trong nông nghiệp, hướng tới xây dựng ngành hàng minh bạch, có trách nhiệm. Mô hình kinh tế tuần hoàn cũng được đặt làm trục xuyên suốt, kết nối từ sản xuất cà phê đến phân bón hữu cơ, năng lượng xanh và du lịch trải nghiệm.

Ông Thái Như Hiệp nhấn mạnh, mỗi kg cà phê gia tăng giá trị không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần giảm nghèo bền vững cho người nông dân.

Đáng chú ý, việc kết nối hành lang Gia Lai - cảng Phù Mỹ - Quy Nhơn được nhìn nhận không chỉ là giải pháp logistics, mà là hành lang giá trị, mở rộng không gian phát triển cho nông sản Tây Nguyên và khu vực lân cận.

"Với cam kết đầu tư dài hạn, lấy người nông dân làm trung tâm và tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế, doanh nghiệp kỳ vọng cùng chính quyền kiến tạo một hệ sinh thái cà phê hiện đại. Nếu những “viên gạch nền móng” được đặt đúng hướng từ hôm nay, đến năm 2030, Gia Lai hoàn toàn có thể được nhắc đến như một biểu tượng của cà phê Robusta chất lượng cao trên bản đồ thế giới", ông Thái Như Hiệp nhấn mạnh.

Vĩnh Hiệp là doanh nghiệp tư nhân đã 30 năm gắn bó với Gia Lai, với hơn 20.000 hộ nông dân liên kết, xuất khẩu cà phê tới hơn 60 quốc gia, chiếm trên 12% sản lượng Robusta xuất khẩu của Việt Nam.