Tin Khu Vực
Từ lợi thế cộng đồng đến cơ hội tham gia chuỗi cung ứng
Quan hệ Việt Nam - Nhật Bản đang phát triển mạnh mẽ cả về ngoại giao và kinh tế. Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương bên lề Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam - Nhật Bản 2026 do Bộ Công Thương tổ chức mới đây, tại Hà Nội, bà Tống Thị Kim Giao - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Việt Nam tại Nhật Bản chia sẻ, cộng đồng người Việt tại Nhật Bản hiện lên tới khoảng 680.000 người, trở thành một trong những nền tảng quan trọng thúc đẩy giao thương giữa hai nước.
Bà Tống Thị Kim Giao - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Việt Nam tại Nhật Bản.
Không chỉ tạo nguồn nhân lực, cộng đồng người Việt còn được xem là cầu nối tự nhiên giúp doanh nghiệp hai bên hiểu hơn về thị trường, văn hóa và nhu cầu tiêu dùng. Sự hiện diện ngày càng lớn của người Việt tại Nhật cũng góp phần tạo dựng môi trường thuận lợi để hàng hóa Việt Nam tiếp cận người tiêu dùng sở tại.
Một yếu tố khác đang tạo ra cơ hội mới là sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng toàn cầu. Theo bà Tống Thị Kim Giao, Nhật Bản đang đối mặt với tốc độ già hóa dân số nhanh. Trong bối cảnh đó, Việt Nam có cơ hội trở thành một trong những quốc gia được Nhật Bản ưu tiên trong quá trình dịch chuyển chuỗi cung ứng quốc tế.
Nếu trước đây doanh nghiệp Nhật Bản chủ yếu nhìn Việt Nam như một địa điểm sản xuất hoặc gia công, thì hiện nay vị thế đang thay đổi. Việt Nam ngày càng được nhìn nhận như một đối tác chiến lược, có khả năng đồng hành lâu dài không chỉ tại thị trường Nhật Bản mà còn trong khu vực Đông Nam Á và châu Á.
Lợi thế của Việt Nam đến từ nhiều yếu tố: Vị trí địa lý tương đối thuận lợi, môi trường chính trị - xã hội ổn định, nguồn nhân lực trẻ, khả năng tiếp thu công nghệ và kỹ thuật mới. Đặc biệt, ngày càng nhiều người Việt Nam học tập, nghiên cứu và làm việc tại Nhật Bản, qua đó tạo thêm nguồn nhân lực am hiểu ngôn ngữ và văn hóa Nhật.
Đây là những điều kiện quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam không chỉ bán hàng sang Nhật mà còn hướng tới một mục tiêu lớn hơn: Tham gia sâu vào hệ sinh thái sản xuất, phân phối và kinh doanh của doanh nghiệp Nhật Bản.
Từ góc nhìn của Thương vụ Việt Nam tại Nhật Bản, trong cuộc trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Tạ Đức Minh - Tham tán thương mại cho rằng, dư địa tăng trưởng của hàng Việt tại thị trường này tập trung ở ba nhóm lớn: Nông sản, thực phẩm và thực phẩm chế biến; công nghiệp hỗ trợ, linh kiện, điện tử, máy móc và các sản phẩm phục vụ chuỗi cung ứng của doanh nghiệp Nhật Bản; những lĩnh vực gắn với chuyển đổi xanh, công nghệ, logistics, thương mại điện tử và các giải pháp phục vụ một xã hội Nhật Bản đang già hóa.
Điểm đáng chú ý là cơ hội tại Nhật Bản không dừng lại ở việc đưa một sản phẩm vào thị trường. Giá trị lớn hơn nằm ở khả năng trở thành một mắt xích trong chuỗi cung ứng và hệ sinh thái kinh doanh của Nhật Bản.
Muốn vào sâu, doanh nghiệp phải thay đổi từ gốc
Chia sẻ về sự đổi thay vị thế tại thị trường Nhật Bản, bà Tống Thị Kim Giao cho hay, chất lượng hàng hóa và sản phẩm của Việt Nam ngày càng trở nên tốt đẹp hơn, tiến bộ hơn qua từng năm tháng. Hiệp hội Doanh nghiệp Việt Nam tại Nhật Bản cho rằng, chất lượng sản phẩm Việt Nam hiện nay đã nâng lên một tầm cao mới rất nhiều so với trước đây và đó chính là một ưu điểm cốt lõi giúp chúng ta chinh phục khách hàng quốc tế.
“Nhớ lại những ngày đầu tiên khi tôi đặt chân sang Nhật Bản sinh sống và làm việc, việc tìm kiếm để mua được một món đồ, một sản phẩm mang thương hiệu Việt Nam là điều vô cùng khó khăn, gian nan.Thế nhưng, bức tranh đó nay đã đổi khác hoàn toàn. Hầu như hiện nay chúng tôi không còn thiếu thốn bất kỳ thứ gì, các mặt hàng nông sản, thực phẩm và tiêu dùng của Việt Nam đã phủ sóng rất rộng rãi tại Nhật Bản, xuất hiện dày đặc nhất là trong các hệ thống siêu thị lớn của nước sở tại. Sự hiện diện mạnh mẽ này không chỉ mang lại sự tiện ích cho cuộc sống của cộng đồng kiều bào mà còn là niềm tự hào lớn lao về chất lượng hàng Việt trên trường quốc tế”, bà Giao bày tỏ.
Thuỷ sản là một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực sang Nhật Bản.
Tuy nhiên, để thâm nhập sâu hơn thị trường này, doanh nghiệp Việt Nam cần lưu ý nhiều vấn đề. Bà Giao cho hay, khi đưa sản phẩm Việt Nam vượt biên giới để đưa qua thị trường Nhật Bản, doanh nghiệp cần phải thay đổi góc nhìn và nên đứng ở tư thế của một người đang sinh sống trực tiếp tại Nhật để tự đặt câu hỏi: Nếu mình là người mua thì mình có quyết định mua sản phẩm đó hay không? Thực tế hiện nay cho thấy, đôi khi các doanh nghiệp Việt Nam khi xuất khẩu hàng hóa vẫn còn vướng phải điểm hạn chế là chỉ chú ý đến góc nhìn chủ quan của bản thân, xuất phát từ quan điểm tư duy nội bộ, từ hình thức bao bì cho đến hương vị, mùi vị hay những quan điểm cá nhân thuần túy, rồi vội vàng cho rằng những điều đó là đã hoàn toàn phù hợp với thị hiếu của người Nhật.
Trong khi đó, người tiêu dùng Nhật Bản có những yêu cầu rất riêng về chất lượng, thẩm mỹ, văn hóa và thói quen sử dụng. Vì vậy, muốn đứng vững tại thị trường này, doanh nghiệp phải nghiên cứu kỹ xu hướng tiêu dùng, văn hóa, gu thẩm mỹ và nhu cầu thực tế của người dân sở tại.
Để hỗ trợ doanh nghiệp chinh phục tốt hơn thị trường này, theo định hướng của Thương vụ Việt Nam tại Nhật Bản, xúc tiến thương mại trong thời gian tới sẽ chuyển mạnh từ “đưa hàng sang Nhật” sang “xây dựng vị thế của hàng Việt tại Nhật Bản”. Trọng tâm trước hết là hỗ trợ doanh nghiệp hiểu sâu hơn về tiêu chuẩn, quy định và xu hướng tiêu dùng của Nhật Bản ngay từ khâu sản xuất. Cùng với đó là tăng cường kết nối trực tiếp với nhà nhập khẩu, hệ thống phân phối, doanh nghiệp công nghiệp và các hiệp hội của Nhật Bản…
Quan hệ kinh tế Việt Nam - Nhật Bản đang phát triển mạnh mẽ trên cả lĩnh vực thương mại và đầu tư, dựa trên nền tảng quan hệ chính trị tốt đẹp và tin cậy. Việc hai nước cùng tham gia các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP, VJEPA và RCEP tạo thêm thuận lợi cho doanh nghiệp mở rộng thị trường, kết nối chuỗi cung ứng và nâng cao giá trị thương mại song phương.