Doanh nghiệp Việt cần gì để chinh phục thị trường Nhật Bản?

Thị trường lớn, tiêu chuẩn khắt khe

Nhật Bản hiện là nền kinh tế lớn thứ tư thế giới, với quy mô GDP khoảng 4,2 nghìn tỷ USD, dân số hơn 123 triệu người và thu nhập bình quân đầu người duy trì ở mức cao, khoảng 34.000 USD/năm. Không chỉ sở hữu sức mua lớn, Nhật Bản còn có môi trường kinh doanh minh bạch, hệ thống pháp luật ổn định và là một trong những thị trường có tiêu chuẩn chất lượng khắt khe hàng đầu thế giới.

Chia sẻ tại Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam - Nhật Bản 2026, ông Tạ Đức Minh - Tham tán Thương mại, Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản cho rằng, Nhật Bản luôn là một trong những đối tác kinh tế, thương mại và đầu tư quan trọng hàng đầu của Việt Nam.

Hợp tác giữa hai nước không chỉ dừng ở hoạt động giao thương mà đã mở rộng sang đầu tư, chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực, hợp tác giữa các địa phương và phát triển chuỗi cung ứng.

Để xuất khẩu thành công và bền vững tại thị trường này, doanh nghiệp không chỉ cần hiểu nhu cầu hiện tại mà còn phải nắm bắt những xu hướng tiêu dùng mới. Qua quá trình làm việc với doanh nghiệp và các hệ thống phân phối lớn, Thương vụ Việt Nam tại Nhật Bản nhận thấy một số thay đổi rõ nét trong nhu cầu của người tiêu dùng.

Trước hết là xu hướng tiêu dùng xanh. Người dân ngày càng quan tâm và sẵn sàng chi trả cho những sản phẩm thân thiện với môi trường, sử dụng bao bì dễ tái chế, có quy trình sản xuất giảm phát thải carbon và đáp ứng các tiêu chuẩn về môi trường.

Xu hướng thứ hai là các sản phẩm liên quan đến sức khỏe. Với cơ cấu dân số già, người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến thực phẩm hữu cơ, thực phẩm tốt cho sức khỏe, sản phẩm ít đường, ít muối, có nguồn gốc tự nhiên và khả năng truy xuất nguồn gốc rõ ràng.

Bên cạnh đó, sự phát triển của các nền tảng mua sắm trực tuyến đang mở thêm cơ hội tiếp cận người tiêu dùng cho doanh nghiệp. “Các nền tảng mua sắm trực tuyến như Amazon và Rakuten Shopping đang trở thành kênh tiêu dùng quan trọng. Đây là cầu nối mở ra cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam có thể tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng, cắt giảm các khâu trung gian”, ông Tạ Đức Minh chia sẻ.

Cơ hội cho nhiều ngành hàng thế mạnh

Nhật Bản là quốc gia có tỷ lệ tự cung cấp lương thực thấp, khoảng 38%, do đó mỗi năm phải nhập khẩu một lượng lớn nông sản, thủy sản và thực phẩm để đáp ứng nhu cầu trong nước. Đây là dư địa đáng kể cho hàng hóa Việt Nam.

Trong lĩnh vực nông sản, nhiều sản phẩm của Việt Nam như cà phê, quế, chuối, xoài, thanh long và nhãn đã từng bước tạo dựng chỗ đứng. Các sản phẩm mới như sầu riêng đông lạnh hay sản phẩm chế biến sâu từ trái cây cũng có tiềm năng tăng trưởng nếu doanh nghiệp kiểm soát tốt các yêu cầu kỹ thuật.

Với ngành thủy sản, tôm Việt Nam trong nhiều năm nằm trong nhóm những nguồn cung quan trọng. Bên cạnh đó, cá ngừ, mực, bạch tuộc, cua và nhiều sản phẩm thủy sản khác cũng còn dư địa để mở rộng thị phần.

Cơ hội hợp tác cũng mở rộng sang lĩnh vực công nghiệp. Xu hướng già hóa dân số và yêu cầu đa dạng hóa chuỗi cung ứng đang thúc đẩy các doanh nghiệp Nhật Bản tìm kiếm đối tác tại Việt Nam trong các lĩnh vực như cơ khí chính xác, linh kiện điện tử, công nghiệp hỗ trợ, thiết bị y tế, vật liệu xây dựng tiên tiến và các sản phẩm công nghiệp khác.

Tuy nhiên, cùng với cơ hội lớn, đây cũng là một trong những thị trường khó tính và nghiêm ngặt nhất thế giới. Từ kinh nghiệm thực tế làm việc với thị trường, ông Tạ Đức Minh lưu ý doanh nghiệp cần đặc biệt quan tâm đến chất lượng sản phẩm. Người tiêu dùng và đối tác có thể chấp nhận mức giá cao, nhưng không chấp nhận chất lượng sản phẩm thay đổi giữa các lô hàng.

Cùng với đó, việc tuân thủ các quy định về an toàn thực phẩm, kiểm dịch động thực vật, tiêu chuẩn kỹ thuật và truy xuất nguồn gốc là yêu cầu bắt buộc. Chỉ một sai sót trong quá trình này cũng có thể ảnh hưởng lớn đến hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp.

Một vấn đề khác cần được quan tâm là đầu tư cho bao bì và thương hiệu. Thực tế, nhiều sản phẩm Việt Nam có chất lượng tốt nhưng chưa tạo được ấn tượng trên kệ hàng do thiết kế bao bì còn đơn giản hoặc chưa phù hợp với thị hiếu và yêu cầu thẩm mỹ của người tiêu dùng.

Bên cạnh chất lượng và hình thức sản phẩm, doanh nghiệp cũng cần giữ chữ tín trong giao hàng, từ thời gian, số lượng đến các cam kết với đối tác.

“Nhật Bản không phải là thị trường thích hợp cho những ai muốn ăn xổi, muốn có kết quả ngay lập tức. Quá trình tiếp cận có thể mất nhiều thời gian. Nhưng khi đã xây dựng được niềm tin với đối tác Nhật Bản, quan hệ hợp tác sẽ rất bền vững”, ông Tạ Đức Minh nhấn mạnh.

Doanh nghiệp muốn chinh phục thị trường này cần có chiến lược dài hạn và sự kiên trì. Việc đáp ứng tiêu chuẩn, duy trì chất lượng ổn định, đầu tư cho thương hiệu và giữ vững uy tín không chỉ là điều kiện để tiếp cận thị trường mà còn là nền tảng để xây dựng quan hệ hợp tác lâu dài với các đối tác.

Theo Tham tán Thương mại Tạ Đức Minh, doanh nghiệp cần đặc biệt chú trọng:

Thứ nhất, duy trì chất lượng sản phẩm ổn định giữa các lô hàng.

Thứ hai, tuân thủ nghiêm các quy định pháp lý về an toàn thực phẩm, kiểm dịch, tiêu chuẩn kỹ thuật và truy xuất nguồn gốc.

Thứ ba, đầu tư bài bản vào bao bì và xây dựng thương hiệu phù hợp với thị trường.

Thứ tư, giữ chữ tín trong giao hàng, bảo đảm đúng thời gian, đúng số lượng và đúng cam kết.

Thứ năm, xây dựng chiến lược dài hạn, kiên trì đầu tư để tạo dựng niềm tin với đối tác.