'Đầu tư cùng Việt Nam': Nâng tầm năng lực nội sinh doanh nghiệp Việt

Trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu năm 2026 - Sự hội tụ của các cực tăng trưởng mới toàn cầu (AEF 2026) vừa diễn ra, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã có cuộc đối thoại với Giám đốc điều hành Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) Stephan Mergenthaler với chủ đề “Định vị Việt Nam trong tương lai toàn cầu”.

Trong phiên đối thoại, ông Stephan Mergenthaler, Giám đốc điều hành Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), đặt câu hỏi: "Xin Thủ tướng gửi gắm thông điệp tới cộng đồng quốc tế, các đối tác và doanh nghiệp tại Diễn đàn?"

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cho biết, Việt Nam không chỉ là điểm đến đầu tư, mà còn là đối tác phát triển lâu dài; không chỉ mong muốn tiếp nhận vốn, công nghệ mà còn mong muốn cùng các đối tác hợp tác để cùng phát triển, kiến tạo tương lai chung vì hòa bình, ổn định, thịnh vượng và bền vững. 

"Với tinh thần “chuyển từ đầu tư tại Việt Nam sang đầu tư cùng Việt Nam”, Việt Nam mong muốn các doanh nghiệp, nhà đầu tư quốc tế tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong nước, viện nghiên cứu, trường đại học để cùng phát triển công nghệ, nguồn nhân lực và mạng lưới nhà cung ứng”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Đồng thời, Thủ tướng khẳng định, Chính phủ Việt Nam kiên định mục tiêu tăng trưởng nhanh, tăng trưởng cao trên nền tảng ổn định kinh tế vĩ mô; tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng thực thi pháp luật, phát triển hạ tầng, nguồn nhân lực và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, nhà đầu tư.

Thông điệp của người đứng đầu Chính phủ Việt Nam cho thấy, định hướng thu hút đầu tư không chỉ dừng ở việc huy động vốn và mở rộng sản xuất, mà còn hướng tới tăng cường liên kết giữa nhà đầu tư quốc tế với doanh nghiệp trong nước, thúc đẩy phát triển công nghệ và nguồn nhân lực. Cách tiếp cận này đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng hợp tác, bảo đảm dòng vốn đầu tư đóng góp thiết thực hơn vào năng lực phát triển của nền kinh tế.

Thành công của FDI phải giúp doanh nghiệp Việt lớn mạnh

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, TS. Trần Hải Linh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân và Đầu tư Việt Nam - Hàn Quốc (VKBIA), cho rằng thông điệp “chuyển từ đầu tư tại Việt Nam sang đầu tư cùng Việt Nam” được Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 phản ánh bước chuyển quan trọng trong tư duy thu hút đầu tư, từ tiếp nhận nguồn lực bên ngoài sang hợp tác kiến tạo năng lực phát triển và chia sẻ giá trị lâu dài.

Theo TS. Trần Hải Linh, trong bối cảnh tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu và cạnh tranh công nghệ ngày càng mạnh mẽ, chất lượng đầu tư không thể chỉ được đánh giá qua quy mô vốn đăng ký, số lượng dự án hay việc làm được tạo ra. “Điều quan trọng hơn là sau mỗi dự án FDI, Việt Nam có thêm được những năng lực gì: công nghệ nào được làm chủ, bao nhiêu kỹ sư được đào tạo, bao nhiêu doanh nghiệp Việt Nam trở thành nhà cung ứng và bao nhiêu giá trị gia tăng được giữ lại trong nền kinh tế”, TS. Trần Hải Linh nhấn mạnh.

Từ thực tiễn kết nối doanh nghiệp, tập đoàn Hàn Quốc với các địa phương và doanh nghiệp Việt Nam, TS. Trần Hải Linh cho rằng định hướng này phù hợp với nhu cầu phát triển của cả hai phía. Nhà đầu tư quốc tế ngày càng quan tâm đến sự ổn định của chuỗi cung ứng, năng lực nhà cung cấp địa phương, chất lượng nhân lực và hệ sinh thái công nghệ. Trong khi đó, Việt Nam cần nâng cao năng suất lao động, phát triển doanh nghiệp công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tham gia sâu hơn vào các công đoạn có giá trị gia tăng cao. “Điểm gặp nhau giữa hai phía không chỉ là vốn đầu tư, mà còn là công nghệ, tri thức, thị trường và khả năng cùng phát triển”, TS. Trần Hải Linh nói.

Để hiện thực hóa thông điệp trên, TS. Trần Hải Linh cho rằng Việt Nam cần chuyển từ thu hút từng dự án sang phát triển hệ sinh thái liên kết và chuỗi giá trị, chủ động kết nối nhà đầu tư quốc tế với doanh nghiệp trong nước, trường đại học và viện nghiên cứu. Đồng thời, cần thúc đẩy hợp tác công nghệ, đào tạo kỹ sư, nghiên cứu ứng dụng và tạo điều kiện để chuyên gia, trí thức Việt Nam ở nước ngoài tham gia chuyển giao tri thức.

Bên cạnh đó, việc xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, ổn định, có khả năng dự báo cũng rất quan trọng. Doanh nghiệp Việt Nam cần được hỗ trợ nâng cao năng lực quản trị, tiêu chuẩn kỹ thuật và chất lượng sản phẩm để đủ điều kiện tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Từ góc độ VKBIA, ông cho biết hiệp hội mong muốn tiếp tục thúc đẩy hợp tác Việt Nam - Hàn Quốc thông qua kết nối doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và chuyên gia công nghệ. Hiệu quả hợp tác cần được đo bằng những kết quả cụ thể như số lượng nhà cung ứng Việt Nam tham gia chuỗi sản xuất, chương trình đào tạo nhân lực và các dự án nghiên cứu ứng dụng.

“Đầu tư tại Việt Nam là đưa nguồn lực đến Việt Nam. Nhưng đầu tư cùng Việt Nam là cùng xây dựng năng lực, cùng tạo ra giá trị và cùng chia sẻ thành quả phát triển”, Chủ tịch VKBIA nhấn mạnh.

Từ thu hút vốn sang đồng kiến tạo trí tuệ

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, ông Abraham Nguyễn Quang Huy, Phó Chủ tịch Hiệp hội Khởi nghiệp Quốc gia, Chủ tịch Diễn đàn GIFPP - VNFDI cho biết, thông điệp “chuyển từ đầu tư tại Việt Nam sang đầu tư cùng Việt Nam” của Thủ tướng Chính phủ, đặt ra yêu cầu thay đổi cách tiếp cận thu hút đầu tư nước ngoài, từ tiếp nhận dòng vốn sang cùng kiến tạo tri thức, công nghệ và giá trị phát triển.

Theo ông Abraham Nguyễn Quang Huy, hợp tác với nhà đầu tư quốc tế không dừng ở xây dựng nhà máy, tổ chức sản xuất mà cần mở rộng sang nghiên cứu và phát triển (R&D), phòng thí nghiệm chung, đào tạo kỹ sư, chuyên gia và phát triển công nghệ. Doanh nghiệp nước ngoài có thể phối hợp với doanh nghiệp, trường đại học và viện nghiên cứu Việt Nam để phát triển công nghệ, tạo ra sản phẩm có giá trị toàn cầu. Mục tiêu là để Việt Nam từng bước chuyển từ tham gia chuỗi giá trị sang “cùng thiết kế, cùng sở hữu, cùng dẫn dắt các chuỗi giá trị mới”.

Một điểm khác được ông Huy nhấn mạnh là vai trò của doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Theo ông, startup không chỉ là những doanh nghiệp nhỏ cần vốn mà còn là “nguồn năng lực mới” của nền kinh tế, có khả năng thử nghiệm nhanh, làm chủ công nghệ mới và giải quyết những vấn đề phát sinh trong quá trình phát triển. "Để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp Việt Nam cần nâng cao năng lực hấp thụ công nghệ, chất lượng quản trị, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ", ông Huy nhận định.

Bên cạnh đó, ông Huy đề xuất xây dựng “hạ tầng kinh tế FDI số” để kết nối dữ liệu về cơ hội đầu tư, địa phương, khu công nghiệp, doanh nghiệp, chuyên gia, trường đại học, viện nghiên cứu và chuỗi cung ứng. Theo ông, hạ tầng này phục vụ xúc tiến đầu tư, đồng thời hỗ trợ tìm kiếm đối tác, kết nối nguồn lực, theo dõi cam kết sau đầu tư và đo lường đóng góp của các dự án đối với năng lực nội sinh của nền kinh tế.

Bên cạnh đó, ông đề xuất phát triển các trung tâm nghiên cứu, phòng thí nghiệm và quỹ đổi mới sáng tạo có sự tham gia của Nhà nước, doanh nghiệp Việt Nam và nhà đầu tư quốc tế. Các hoạt động hợp tác có thể tập trung vào những lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học, y tế, năng lượng mới, công nghệ xanh và logistics thông minh.

"Chất lượng FDI cần được đánh giá qua mức độ chuyển giao tri thức, tỷ lệ doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng, nhân lực được đào tạo, tài sản trí tuệ hình thành và giá trị gia tăng giữ lại trong nước, thay vì chỉ nhìn vào tổng vốn đăng ký hay số việc làm được tạo ra. Đây là những yếu tố phản ánh mức độ đóng góp của đầu tư nước ngoài đối với năng lực phát triển dài hạn của Việt Nam", ông Abraham Nguyễn Quang Huy bày tỏ.

Có thể thấy, việc chuyển từ “đầu tư tại Việt Nam” sang “đầu tư cùng Việt Nam” đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả hợp tác lâu dài. Dòng vốn đầu tư cần gắn với chuyển giao công nghệ, phát triển nhân lực, mở rộng mạng lưới nhà cung ứng trong nước và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Khi doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, năng lực sản xuất, quản trị và cạnh tranh sẽ từng bước được nâng cao. Đây cũng là cơ sở để đánh giá đóng góp của FDI thông qua giá trị gia tăng tạo ra và năng lực phát triển được bồi đắp cho nền kinh tế Việt Nam.