Đánh thức tiềm năng kinh tế biển Gia Lai

Hưởng ứng Ngày Đại dương thế giới (8/6), thông điệp về phát triển kinh tế biển xanh, bảo tồn hệ sinh thái và khai thác bền vững tài nguyên biển tiếp tục được lan tỏa mạnh mẽ.

Đối với Gia Lai, biển đang trở thành một phần quan trọng trong không gian phát triển mới, góp phần hình thành các động lực tăng trưởng từ du lịch, cảng biển, logistics, thủy sản đến năng lượng tái tạo.

Từ lợi thế hệ thống cảng biển, các tuyến giao thông kết nối liên vùng cùng quỹ đất ven biển rộng lớn, địa phương đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu đưa kinh tế biển trở thành một trong những trụ cột phát triển trong giai đoạn mới.

Hạ tầng mở đường, kinh tế biển bứt phá

Sau khi mở rộng không gian phát triển từ đại ngàn ra biển lớn, tỉnh Gia Lai đang sở hữu những lợi thế hiếm có khi vừa có cửa khẩu quốc tế, vừa có hệ thống cảng biển và mạng lưới giao thông kết nối liên vùng. Đây được xem là nền tảng quan trọng để địa phương phát triển kinh tế biển theo hướng hiện đại, trở thành cực tăng trưởng mới của khu vực.

Những năm qua, tỉnh tập trung nguồn lực đầu tư hạ tầng ven biển và các tuyến giao thông chiến lược nhằm tăng cường kết nối giữa Tây Nguyên với duyên hải Nam Trung Bộ. Khoảng 40 km đường ven biển đã được hoàn thành cùng các tuyến động lực như Quốc lộ 19 mới và tuyến đường phía Tây đầm Thị Nại. Hệ thống hạ tầng này không chỉ mở rộng không gian phát triển đô thị, du lịch mà còn tạo thuận lợi cho hoạt động logistics, xuất nhập khẩu và thu hút đầu tư.

Song song với đó, hệ thống cảng biển tiếp tục được nâng cấp, mở rộng. Cảng Quy Nhơn hiện đủ khả năng tiếp nhận tàu trọng tải đến 50.000 DWT, trở thành cửa ngõ xuất nhập khẩu quan trọng của khu vực Tây Nguyên và Nam Lào. Tỉnh cũng đang tiếp tục quy hoạch Bến cảng Phù Mỹ nhằm nâng cao năng lực vận tải biển, giảm chi phí logistics và gia tăng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Nhờ sự đầu tư đồng bộ, các ngành kinh tế biển ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Du lịch biển tăng trưởng ấn tượng khi lượng khách từ khoảng 4 triệu lượt năm 2018 tăng lên hơn 12 triệu lượt vào năm 2025. Doanh thu du lịch cũng tăng từ 3.200 tỷ đồng lên khoảng 29.000 tỷ đồng, đưa địa phương vào nhóm 10 tỉnh, thành phố dẫn đầu cả nước về du lịch.

Trong khi đó, lượng hàng hóa thông qua hệ thống cảng biển tăng từ 8 triệu tấn lên khoảng 13,7 triệu tấn. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu khu vực phía Đông tỉnh đạt gần 1,8 tỷ USD, góp phần khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của kinh tế biển trong cơ cấu kinh tế địa phương.

Lĩnh vực thủy sản tiếp tục duy trì đà tăng trưởng ổn định với sản lượng khai thác đạt hơn 287 nghìn tấn, sản lượng nuôi trồng gần 19 nghìn tấn. Giá trị xuất khẩu thủy sản đạt trên 150 triệu USD, tạo việc làm và thu nhập cho hàng chục nghìn lao động ven biển.

Hướng tới kinh tế biển xanh, hiện đại và bền vững

Bên cạnh những kết quả đạt được, Gia Lai đang từng bước chuyển đổi mô hình phát triển kinh tế biển theo hướng hiện đại, ứng dụng khoa học công nghệ và bảo vệ môi trường.

Trên các ngư trường xa bờ, ngày càng nhiều ngư dân đầu tư máy dò cá, hệ thống định vị vệ tinh và công nghệ bảo quản hiện đại. Theo ngư dân Hoàng Văn Lợi (thôn Vĩnh Lợi 2, xã An Lương), việc ứng dụng thiết bị công nghệ giúp nâng cao hiệu quả khai thác, giảm chi phí sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm sau thu hoạch.

Trong nuôi trồng thủy sản, nhiều mô hình tiên tiến như Biofloc, Semi-Biofloc, công nghệ nhà màng Israel và hệ thống tự động hóa đang được áp dụng rộng rãi. Các giải pháp này không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn góp phần giảm thiểu tác động đến môi trường.

Không chỉ nâng cao hiệu quả sản xuất, việc ứng dụng công nghệ còn góp phần giảm áp lực lên nguồn lợi thủy sản tự nhiên, phù hợp với mục tiêu bảo tồn hệ sinh thái biển. Đây được xem là giải pháp quan trọng trong bối cảnh nhiều khu vực ven biển đang đối mặt với nguy cơ suy giảm nguồn lợi do tác động của khai thác quá mức và biến đổi khí hậu.

Song song với phát triển kinh tế, công tác bảo vệ tài nguyên và môi trường biển ngày càng được quan tâm. Tỉnh đã đẩy mạnh ứng dụng hệ thống quan trắc tự động, công nghệ viễn thám và cơ sở dữ liệu số trong quản lý tài nguyên biển. Nhiều nghiên cứu về xói lở, bồi lấp ven biển được triển khai nhằm phục vụ công tác quy hoạch, bảo vệ hệ sinh thái và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đáng chú ý, lĩnh vực năng lượng tái tạo ven biển đang nổi lên như một động lực tăng trưởng mới. Hiện tỉnh đã hình thành hệ sinh thái gồm 3 dự án điện mặt trời với tổng công suất 430 MWp và 4 dự án điện gió với tổng công suất 107,4 MW. Đặc biệt, dự án điện gió ngoài khơi Hòn Trâu quy mô 2.000 MW được kỳ vọng sẽ tạo cú hích cho phát triển kinh tế xanh trong tương lai.

Tuy nhiên, theo đánh giá của tỉnh, kinh tế biển vẫn còn những hạn chế như quy mô phát triển chưa tương xứng với tiềm năng, nguồn lợi thủy sản ven bờ suy giảm, chất lượng nguồn nhân lực chưa đồng đều, hoạt động logistics và du lịch biển chưa tạo được những đột phá tương xứng.

Theo định hướng của tỉnh, phát triển kinh tế biển trong giai đoạn tới sẽ dựa trên ba trụ cột chính gồm tăng trưởng xanh, ứng dụng khoa học công nghệ và bảo tồn tài nguyên biển.

Bên cạnh việc hoàn thiện hạ tầng cảng biển, logistics, phát triển du lịch và năng lượng tái tạo, tỉnh sẽ tăng cường kiểm soát khai thác thủy sản, bảo vệ môi trường biển, giảm rác thải nhựa và nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo tồn hệ sinh thái biển.

Thông điệp của Ngày Đại dương Thế giới 2026 không chỉ là lời nhắc về trách nhiệm gìn giữ biển cho các thế hệ tương lai mà còn cho thấy bảo tồn và phát triển hoàn toàn có thể song hành. Với Gia Lai, đó cũng là con đường để kinh tế biển tiếp tục trở thành động lực tăng trưởng quan trọng, đóng góp vào mục tiêu phát triển nhanh và bền vững trong những năm tới.

Ngày Đại dương Thế giới diễn ra vào ngày 8/6 hằng năm, được Liên hợp quốc công nhận chính thức từ năm 2008. Đây là sự kiện toàn cầu nhằm tôn vinh đại dương, nâng cao nhận thức về vai trò của biển cả đối với sự sống và kêu gọi hành động bảo vệ hệ sinh thái biển. Chủ đề của Ngày Đại dương Thế giới năm 2026 là “Các khu bảo tồn biển vững mạnh cho hành tinh xanh của chúng ta”. Chủ đề này nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của các khu bảo tồn biển và hệ sinh thái biển trong việc duy trì đa dạng sinh học và sự cân bằng tự nhiên.