Cục Xuất nhập khẩu tổ chức Hội nghị tổng kết năm 2025

Ông Nguyễn Anh Sơn - Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu chủ trì hội nghị. Tham dự hội nghị có đại diện các cục, vụ thuộc Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính; lãnh đạo Cục Xuất nhập khẩu và cán bộ công nhân viên thuộc cục.

Bức tranh nhiều điểm sáng

Trình bày báo cáo tại hội nghị, ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho biết, bức tranh xuất nhập khẩu năm 2025 có nhiều điểm sáng.

Thứ nhất, quy mô thương mại hàng hoá của Việt Nam tiếp tục được mở rộng mạnh mẽ, lập kỷ lục mới. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả năm 2025 đạt 930 tỷ USD, tăng 18,2% so với năm 2024, tương đương mức tăng 143 tỷ USD.

Thứ hai, xuất khẩu tăng trưởng cao ở mức hai con số, ước tăng 17,0% so với năm 2024, cao hơn đáng kể so với mức tăng của nhiều nền kinh tế trong khu vực. Đây là mức tăng cao thứ hai trong giai đoạn 2021 - 2025 (chỉ thấp hơn mức tăng 19% của năm 2021) và vượt kế hoạch được giao (tăng trên 12%). Nhóm hàng công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục tăng trưởng tốt, qua đó thúc đẩy sản xuất công nghiệp trong nước phục hồi và tăng trưởng mạnh mẽ.

Thứ ba, cơ cấu xuất khẩu tiếp tục chuyển dịch theo hướng tích cực, giảm dần xuất khẩu thô, tăng tỷ trọng sản phẩm chế biến. Nhiều mặt hàng chủ lực đã phục hồi nhanh và lấy lại đà tăng trưởng như máy móc thiết bị, dệt may, giày dép, gỗ và sản phẩm gỗ, thuỷ sản, rau quả, cà phê...

Thứ tư, việc triển khai các Hiệp định thương mại tự do, đặc biệt là các FTA thế hệ mới, tiếp tục phát huy hiệu quả rõ nét. Xuất khẩu sang các thị trường đã ký FTA đều tăng trưởng tích cực, nhất là các thị trường có yêu cầu cao về tiêu chuẩn, chất lượng như EU, Canada, Nhật Bản.

Thứ năm, hoạt động nhập khẩu tập trung chủ yếu vào nguyên nhiên vật liệu, máy móc, thiết bị và công nghệ phục vụ sản xuất và xuất khẩu.

Thứ sáu, cán cân thương mại tiếp tục xuất siêu năm thứ 10 liên tiếp, với mức thặng dư ước khoảng 20 tỷ USD, đóng góp tích cực vào ổn định kinh tế vĩ mô, nâng cao dự trữ ngoại hối và củng cố niềm tin của nhà đầu tư.

Mặc dù vậy, theo ông Trần Thanh Hải, xuất nhập khẩu vẫn còn một số điểm hạn chế như xuất khẩu và nhập khẩu vẫn tập trung nhiều vào một số thị trường lớn. Điều này tuy mang lại kim ngạch lớn nhưng tiềm ẩn rủi ro khi các thị trường này thay đổi chính sách hoặc đối mặt với biến động kinh tế, đòi hỏi Việt Nam phải có chiến lược đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, thị trường nhập khẩu hiệu quả hơn.

Bên cạnh đó, tăng trưởng xuất khẩu còn phụ thuộc vào khối doanh nghiệp FDI. Cụ thể, khối doanh nghiệp FDI (bao gồm cả dầu thô) xuất khẩu 367,1 tỷ USD tăng 26,1% so với năm trước, chiếm 77% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước. Trong khi khối doanh nghiệp trong nước xuất khẩu 107,9 tỷ USD, giảm 6,1% so với năm trước và chỉ chiếm 23% tổng kim ngạch xuất khẩu.

Với vai trò tham mưu xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật, năm 2025, Cục Xuất nhập khẩu đã xây dựng, tham mưu Lãnh đạo Bộ trình Chính phủ ban hành 02 Nghị định; tham mưu lãnh đạo bộ ký 12 thông tư. Cục cũng đang xây dựng, trình cấp có thẩm quyền 04 nghị định.

Ngoài ra, thời gian qua, đã có 3 chiến lược, đề án quan trọng được ban hành gồm: Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025 - 2035, tầm nhìn 2050; Đề án đa dạng hoá nguồn cung nguyên liệu nhập khẩu, phục vụ sản xuất trong nước; Đề án tận dụng hiệu quả danh mục các mặt hàng được hưởng thuế đối ứng 0%.

Tăng cường phân cấp, phân quyền lĩnh vực xuất nhập khẩu

Bên cạnh việc rà soát, hoàn thiện các chính sách, pháp luật trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, Cục Xuất nhập khẩu đã đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, bãi bỏ, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý.

Ông Trần Thanh Hải thông tin, trong số 87 nhiệm vụ của bộ liên quan đến lĩnh vực của Cục Xuất nhập khẩu, cục đã phân cấp 47 nhiệm vụ, chiếm 54% trong tổng số nhiệm vụ về xuất nhập khẩu; xem xét đơn giản hoá thành phần hồ sơ hoặc thời gian thực hiện của 44 thủ tục hành chính trong tổng số 85 thủ tục hành chính của Cục. Trong đó, chi phí tuân thủ của 44 thủ tục hành chính này được giảm từ 1.306 tỷ đồng xuống 882 tỷ đồng, tương ứng mức giảm 32,5%.

“Kể từ khi Nghị định số 146/2025/NĐ-CP và Thông tư số 40/2025/TT-BCT ngày 22/6/2025 của Bộ trưởng Bộ Công Thương có hiệu lực kể từ ngày 01/7/2025; đến nay, đã có 22/34 Sở Công Thương tỉnh/thành phố đã thực hiện phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực xuất xứ hàng hóa ,” ông Trần Thanh Hải chia sẻ.

Bên cạnh đó, 12/34 Sở Công Thương đã chuyển từ Phòng Quản lý Xuất nhập khẩu khu vực sang Sở Công Thương thực hiện phân quyền, phân cấp theo Thông tư số 40/2025/TT-BCT.

Do đặc thù kỹ thuật mang tính chuyên môn sâu, Cục Xuất nhập khẩu đã có 04 văn bản và trình lãnh đạo bộ ban hành 03 văn bản chỉ đạo, hướng dẫn các Sở Công Thương các tỉnh, thành phố về xuất xứ hàng hóa.

Ngoài ra, ngay từ khi Thông tư số 40/2025/TT-BCT có hiệu lực, Cục Xuất nhập khẩu đã chủ trì, phối hợp với Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số tổ chức các hội nghị, buổi làm việc về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực xuất xứ hàng hóa...

Phấn đấu tăng trưởng kim ngạch xuất nhập khẩu tăng 8%

Năm 2026, Cục Xuất nhập khẩu dự kiến chỉ tiêu phấn đấu về xuất nhập khẩu. Trong đó, tổng kim ngạch xuất khẩu tăng trên 8% so với năm 2025; cán cân thương mại tiếp tục có xuất siêu ở mức trên 23 tỷ USD, tăng 15% so với năm 2025.

Để đạt được mục tiêu này, nhiệm vụ về xuất nhập khẩu năm 2026 đề ra là tiếp tục hoàn thiện công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật liên quan gồm 04 Nghị định: Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý ngoại thương; Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý ngoại thương về xuất xứ hàng hóa; Nghị định quy định tiêu chí xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng lưu thông trong nước; Nghị định về kinh doanh xuất, nhập khẩu gạo thay thế Nghị định số 107/2018/NĐ-CP và Nghị định số 01/2025/NĐ-CP và Quyết định của Thủ tướng Chính phủ quy định việc nhập khẩu, tạm nhập khẩu xe ô tô theo hình thức quà biếu, quà tặng, tài sản di chuyển.

Cục sẽ tổng hợp ý kiến của các địa phương, cơ quan, đơn vị liên quan để báo cáo lãnh đạo bộ phương án sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế các thông tư không còn phù hợp.

Về công tác tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy sản xuất, xuất khẩu, phát triển thị trường, cục sẽ tham mưu, đề xuất các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu cao và bền vững trong thời gian tới; xác định tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan để thúc đẩy phía Mexico bổ sung các nhà máy sản xuất thép của Việt Nam vào danh sách các nhà máy thép hợp lệ được xuất khẩu thép vào Mexico.

Tiếp tục phối hợp với các đơn vị có liên quan trong bộ rà soát, đánh giá việc thực thi cam kết của Việt Nam khi xuất khẩu hàng dệt may sang Mexico và báo cáo lãnh đạo bộ phương án sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế văn bản quy phạm pháp luật hiện hành trong trường hợp cần thiết.

Phối hợp với các cơ quan, đơn vị, hiệp hội và doanh nghiệp liên quan để nghiên cứu, đề xuất biện pháp ứng phó phù hợp với quy định bảo vệ ngành công nghiệp thép của EU.

Tiếp tục theo dõi, tham vấn với Ủy ban Kinh tế Á - Âu về việc áp dụng biện pháp phòng vệ ngưỡng đối với hàng dệt may xuất khẩu sang EAEU năm 2025.

Phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong đàm phán, mở cửa các thị trường xuất khẩu; thúc đẩy Trung Quốc ký kết các Nghị định thư xuất khẩu chính thức đối với các mặt hàng nông sản đã được xuất khẩu chính ngạch nhưng chưa được ký Nghị định thư.

Cục Xuất nhập khẩu sẽ tiếp tục chủ động tích cực tham gia đàm phán về mở cửa thị trường và quy tắc xuất xứ hàng hóa trong các FTA đang và sẽ khởi động đàm phán trong thời gian tới; đàm phán nâng cấp các hiệp định đã ký kết, Hiệp định thương mại đối ứng công bằng và cân bằng giữa Việt Nam và Hoa Kỳ.