Chuyên gia kinh tế Đinh Trọng Thịnh: Thuế VAT đối với mặt hàng phân bón là cần thiết

Cần thiết phải chuyển từ không đánh thuế sang đánh thuế VAT mặt hàng phân bón, đồng thời, đề xuất thuế suất 5% sẽ đảm bảo lợi ích cho 3 nhà.
Thuế giá trị gia tăng mặt hàng phân bón: Tiếp tục đề xuất tăng lên 5% Thuế giá trị gia tăng đối với mặt hàng phân bón: Vẫn băn khoăn tăng hay giữ nguyên

Là những chia sẻ của PGS. TS Đinh Trọng Thịnh - Chuyên gia kinh tế với phóng viên Báo Công Thương xung quanh vấn đề áp thuế hay không áp thuế giá trị gia tăng (VAT) mặt hàng phân bón.

Thưa ông, vấn đề không áp thuế hay áp thuế VAT với mặt hàng phân bón đang là vấn đề nóng trên nghị trường Quốc hội và các diễn đàn, quan điểm của ông nhìn nhận vấn đề này, như thế nào?

Trước năm 2015 theo quy định của Luật, thuế VAT phân bón là 5%, sau khi có nhiều ý kiến phản ảnh, Quốc hội khóa XIV đã ban hành Luật 71 năm 2014, tức là có hiệu lực từ ngày 1/1/2015 cho đến nay phân bón không phải chịu thuế VAT.

Cần thiết phải chuyển từ không đánh thuế sang đánh thuế VAT mặt hàng phân bón
Cần thiết phải chuyển từ không đánh thuế sang đánh thuế VAT mặt hàng phân bón. (Ảnh: N.H)

Việc không áp dụng thuế VAT đối với phân bón và một số vật tư nguyên liệu nông nghiệp sau 1 năm áp dụng - tức năm 2016 chúng tôi đã phát hiện ra vấn đề. Đó là sản xuất phân bón trong nước gặp rất nhiều khó khăn, nhà nước mất nguồn thu, về phía doanh nghiệp nhập khẩu được hưởng lợi. Từ những năm đó đến nay, chúng tôi cũng đã tham gia với Hiệp hội phân bón Việt Nam và đưa ra những kiến nghị về việc này.

Về nguyên tắc, việc không đánh thuế VAT đối với phân bón và vật tư nông nghiệp, người nông dân sẽ được giảm thuế, khi đó, giá phân bón và các vật tư nông nghiệp khác sẽ được trừ thuế VAT, việc này sẽ đem lại lợi ích cho người nông dân.

Tuy nhiên, thực tế không phải như vậy. Thời điểm khi chúng ta đưa ra chính sách, lượng phân bón sản xuất trong nước mới đáp ứng được khoảng 40% lượng tiêu dùng trong nước, còn lại phải nhập khẩu. Việc không có thuế VAT, phân bón nhập khẩu cứ tràn vào nước ta mà nhà nước không thu được gì.

Sau này, khi chúng ta sản xuất nhiều hơn lên, thiệt thòi đối với các doanh nghiệp lại càng lớn, bởi khi sản xuất nhiều lên, đồng nghĩa đầu vào của chúng ta không được khấu trừ ngày càng nhiều hơn, (nguyên tắc của thuế VAT đó là chúng ta lấy thuế VAT đầu ra trừ đi thuế VAT đầu vào, nếu không có thuế VAT thì doanh nghiệp không được khấu trừ). Do đó, dẫn đến thiệt đơn, thiệt kép cho doanh nghiệp trong nước.

Doanh nghiệp phân bón sản xuất trong nước không được khấu trừ, doanh nghiệp nước ngoài nhập khẩu vào Việt Nam họ được hưởng lợi nhuận rất lớn do họ được nhà nước họ hoàn miễn các loại thuế khi xuất khẩu.

Giá bán doanh nghiệp phân bón trong nước tác động đến giá bán của doanh nghiệp nước ngoài và họ cứ lấy giá trong nước để bán. Các doanh nghiệp phân bón trong nước không được khấu trừ nên giá bán của doanh nghiệp trong nước cao. Do đó, người nông dân phải mua chịu với mức giá cao. Do đó, chúng tôi đề xuất phải áp thuế VAT với mặt hàng phân bón.

Nghiêng về phía cần thiết phải áp thuế VAT với mặt hàng phân bón, với các kiến đưa ra mức thuế VAT là 0% hoặc 5%, quan điểm của ông về việc này như thế nào?

Lúc đầu, nhiều ý kiến đưa ra các phương án khác nhau. Có người đưa ra phương án đánh thuế VAT bằng 0. Tôi không đồng ý với quan điểm này, bởi thuế VAT bằng 0 thì doanh nghiệp lấy gì ra để khấu trừ.

Chuyên gia kinh tế Đinh Trọng Thịnh
Chuyên gia kinh tế Đinh Trọng Thịnh

Cũng có ý kiến đề xuất mức thuế 10%, 7%. Lúc đầu, chúng tôi cho rằng, mức 7% là phù hợp, nhưng sau đó, chúng tôi tính toán lại một cách tương đối cụ thể, lấy số liệu từ các nhà máy phân bón khác nhau, thì mức đầu vào chịu thuế VAT đâu đó khoảng 3,8%. Vì vậy, chúng tôi đề xuất mức thuế 5%, mức thuế này chúng ta có thể đáp ứng được tất cả các doanh nghiệp và người nông dân cũng chấp nhận được.

Mức 5% thuế VAT với mặt hàng phân bón, doanh nghiệp trong nước sẽ tiết kiệm được chi phí sản xuất do được khấu trừ thuế VAT đầu vào, giá thành sản xuất thấp hơn thì giá bán sẽ giảm, hoặc không giảm mà vẫn như giá hiện nay thì doanh nghiệp có thêm lợi nhuận đẩy mạnh nghiên cứu công nghệ mới, sản phẩm mới,….

Với nông dân, về nguyên tắc có thể giá cao hơn nhưng không đáng kể hoặc giá vẫn ổn định vì mức khấu trừ đầu vào trên 3,8% như đã nói ở trên. Và với cơ quan quản lý nhà nước, ngoài nguồn thu từ thuế còn đảm bảo công bằng hơn giữa sản xuất trong nước và nhập khẩu từ nước ngoài.

Tuy nhiên, việc quan trọng hơn, khi chúng ta thu được thuế VAT này, nhà nước phải tính đến việc hỗ trợ cho người nông dân để từ đó sử dụng thuế VAT vào việc phát triển cơ sở hạ tầng, nghiên cứu giống cây con hoặc phổ biến các kiến thức khoa học công nghệ mới cho người nông dân. Từ đó, chuyển đổi sản xuất nông nghiệp theo hướng xanh và bền vững. Do đó, tôi cho rằng, việc đánh thuế VAT đối với mặt hàng VAT là cần thiết và mức 5% là hợp lý.

Nhiều ý kiến cho rằng, việc đánh thuế VAT, người tiêu dùng cuối cùng là nông dân sẽ là người phải chịu, ông bình luận gì về việc này?

Vấn đề quan trọng ở đây là khấu trừ đầu vào của sản xuất. Bởi vì thực tế, hiện nay, khi chúng ta không khấu trừ đầu vào, kể cả chi phí, do đó, thuế VAT của các loại nguyên nhiên vật liệu đều được doanh nghiệp tính vào giá thành sản phẩm. Khi đó, tất cả mọi thứ đều cộng vào giá thành phân bón và họ tính ra giá để bán cho người nông dân. Như vậy, bản thân bây giờ, người nông dân vẫn đang chịu thuế.

Khi chúng ta tính toán 5%, điều này không có nghĩa là chúng ta phải cộng thêm 5% vào giá phân bón, mà ở đây 5% là để chúng ta khấu trừ đầu vào. Điều này đồng nghĩa giá thành không đổi.

Nhưng ở phía các doanh nghiệp nước ngoài, như phân tích ở trên, họ đang dựa vào giá mặt bằng phân bón tại Việt Nam để bán hàng. Việc này giúp họ thu được lợi nhuận lớn, vừa tránh bị ‘xoi’ bán phá giá hay chống trợ cấp. Có thể khẳng định, việc không áp thuế VAT với mặt hàng phân bón, doanh nghiệp nước ngoài là người được hưởng lợi toàn bộ.

Theo số liệu chúng tôi tính toán được, việc phân bón áp thuế VAT 5%, ngân sách nhà nước thu được đâu đó khoản 2 nghìn tỷ đồng. Đây là con số không hề nhỏ. Với nguồn thu này, nhà nước có thể triển khai các giải pháp hỗ trợ trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng đường xá giao thông, trạm điện, giống cây con… từ đó, hỗ trợ bà con nông dân và nông nghiệp hội nhập hiện nay. Mặt khác, việc này tạo nên sự công bằng cho các doanh nghiệp phân bón sản xuất trong nước và doanh nghiệp xuất khẩu phân bón vào Việt Nam.

Như vậy, việc áp thuế VAT đối với phân bón được cho sẽ mang lại lợi đơn, lợi kép. Người nông dân về cơ bản không phải chi tăng thêm tiền cho lượng phân bón họ mua. Doanh nghiệp phân bón trong nước tăng thêm khả năng cạnh tranh, nhà nước sẽ tăng nguồn thu từ thuế.

Về lo ngại tăng giá phân bón, Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) và Cục Quản lý thị trường (Bộ Công Thương) cần quản lý để doanh nghiệp sản xuất phân bón không thể tăng giá khi giá thành sản xuất phân bón giảm.

Sau 1 năm (năm 2016) chính sách thuế VAT đối với mặt hàng phân bón đã cho thấy những bất cập, nhiều hội nghị, hội thảo được đưa, đến thời điểm này, vấn đề này vẫn chưa ngã ngũ, ông kỳ họp gì tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV này?

Chúng tôi kỳ vọng trong kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV này, các luật thuế, các luật liên quan đến kinh tế sẽ được các cơ quan của Quốc hội xem xét một cách thấu đạo, cẩn thận và thông qua, từ đó, tạo ra tiền đề về cơ sở pháp lý cho hoạt động kinh tế cho năm 2025 nói riêng và cho cả giai đoạn 2026 - 2030.

Năm nay là năm bản lề, đây cũng là kỳ họp Quốc hội cuối cùng của năm 2024, tại kỳ họp này quyết định hàng loạt các vấn đề quan trọng liên quan đến Luật Ngân sách, Luật Đầu tư công, Luật Điện lực,… và trong đó có cả Luật Thuế VAT.

Tôi cũng kỳ vọng rằng, trong kỳ họp này, Quốc hội sẽ có quyết định chính xác để từ đó gỡ khó cho người nông dân, gỡ khó cho doanh nghiệp trong nước, đảm bảo tính thị trường cũng như tính cạnh tranh công bằng giữa phân bón sản xuất trong nước và phân bón nhập khẩu.

Xin cám ơn ông!

Ông Hoàng Trung - Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn - cho biết:

Quan điểm của Bộ là ủng hộ việc áp thuế VAT 5% đối với mặt hàng phân bón. Bởi xét cho cùng thì chúng ta đang muốn tạo điều kiện tối đa để cho doanh nghiệp có thêm nguồn lực cải thiện hệ thống dây chuyền, mua thêm trang thiết bị và công nghệ sản xuất, và quan trọng nhất là hạ giá thành phân bón xuống. Từ đó, góp phần giúp người dân mua được các loại vật tư, phân bón giá rẻ hơn, hợp lý hơn, giảm chi phí đầu vào sản xuất và nâng cao lợi nhuận thu được. Khi Bộ làm việc với Hiệp hội Phân bón Việt Nam và các doanh nghiệp thì họ đều hướng tới mục tiêu đó.

Thanh Hà
Bạn thấy bài viết này thế nào?
Kém Bình thường ★ ★ Hứa hẹn ★★★ Tốt ★★★★ Rất tốt ★★★★★
Bài viết cùng chủ đề: Thuế VAT phân bón

Có thể bạn quan tâm

Tin mới nhất

Việt Nam xếp hạng 4 thế giới về tiêu thụ thịt lợn

Việt Nam xếp hạng 4 thế giới về tiêu thụ thịt lợn

Việt Nam xếp thứ 4 về nhu cầu thịt lợn, ước tính sản lượng tiêu thụ thịt lợn/đầu người xấp xỉ 37 kg/người năm 2024, tốc độ tăng trưởng kép khoảng 3,8%/năm.
Ngành bán lẻ chuyển mình để bứt tốc trong kỷ nguyên mới

Ngành bán lẻ chuyển mình để bứt tốc trong kỷ nguyên mới

Để đạt được mức tăng trưởng 2 con số đòi hỏi ngành hàng bán lẻ phải có bước chuyển mình, cấu trúc lại trong kỷ nguyên mới.
Dự báo giá xăng tại kỳ điều hành ngày 3/4 tiếp tục tăng

Dự báo giá xăng tại kỳ điều hành ngày 3/4 tiếp tục tăng

Giá xăng dầu tại kỳ điều hành ngày 3/4/2025 được dự báo tăng phiên thứ 3 liên tiếp theo giá thế giới.
Giá heo hơi sẽ duy trì mức cao đến hết quý III/2025

Giá heo hơi sẽ duy trì mức cao đến hết quý III/2025

Heo hơi tăng giá liên tục từ sau Tết Nguyên đán Ất Tỵ và ‘hạ nhiệt’ sau chỉ đạo của Chính phủ. Dù vậy, dự báo giá heo hơi sẽ vẫn ở mức cao đến hết quý III/2025.
Giá xăng dầu hôm nay 27/3/2025: Giá xăng, dầu cùng tăng

Giá xăng dầu hôm nay 27/3/2025: Giá xăng, dầu cùng tăng

Giá xăng dầu hôm nay, từ 15h ngày 27/3/2025, mỗi lít xăng E5 RON 92 tăng 337 đồng/lít, xăng RON 95 tăng 337 đồng/lít; giá dầu cũng tăng, có loại giảm nhẹ.

Tin cùng chuyên mục

Giá xăng dầu 20/3/2025: Xăng RON 95 vượt 20.000 đồng/lít; giá dầu tăng giảm trái chiều

Giá xăng dầu 20/3/2025: Xăng RON 95 vượt 20.000 đồng/lít; giá dầu tăng giảm trái chiều

Giá xăng dầu hôm nay, từ 15h ngày 20/3/2025, mỗi lít xăng E5 RON 92 tăng 414 đồng/lít, xăng RON 95 tăng 438 đồng/lít; giá dầu tăng, giảm trái chiều.
Giá xăng dự báo tăng trở lại vào ngày mai, sau 3 lần giảm liên tiếp

Giá xăng dự báo tăng trở lại vào ngày mai, sau 3 lần giảm liên tiếp

Giá xăng dự báo tăng trở lại trong kỳ điều hành ngày mai (20/3/2025) theo giá thế giới.
Chuyên gia nói gì về kích cầu tiêu dùng nội địa?

Chuyên gia nói gì về kích cầu tiêu dùng nội địa?

Một số chuyên gia chia sẻ với Báo Công Thương về tăngniềm tin và kích cầu tiêu dùng nội địa
Giá xăng dầu ngày 13/3/2025: Giá xăng giảm xuống mức thấp nhất gần 4 năm qua

Giá xăng dầu ngày 13/3/2025: Giá xăng giảm xuống mức thấp nhất gần 4 năm qua

Giá xăng dầu hôm nay, từ 15h ngày 13/3/2025, xăng E5 RON 92 giảm 680 đồng/lít, xăng RON 95 giảm 753 đồng/lít; giá dầu cũng giảm mạnh.
Ngày mai 13/3: Giá xăng dự báo giảm lần thứ ba liên tiếp

Ngày mai 13/3: Giá xăng dự báo giảm lần thứ ba liên tiếp

Giá xăng trong nước ngày mai (13/3) dự báo giảm lần thứ ba liên tiếp theo giá thế giới.
Giá xăng dầu hôm ngày 6/3/2025: Xăng, dầu đồng loạt giảm sâu

Giá xăng dầu hôm ngày 6/3/2025: Xăng, dầu đồng loạt giảm sâu

Giá xăng dầu hôm nay, từ 15h ngày 6/3/2025, xăng E5 RON 92 giảm 697 đồng/lít, xăng RON 95 giảm 710 đồng/lít; giá dầu cũng giảm mạnh.
Giá heo hơi tăng cao chưa tác động đến chỉ số CPI

Giá heo hơi tăng cao chưa tác động đến chỉ số CPI

Tháng 4/2020, giá heo hơi lên đến 105.000 đồng/kg, CPI tăng tới 6,73%. Hiện, giá heo hơi đang quanh mức 80.000 đồng/kg, chưa ảnh hưởng lớn đến chỉ số CPI.
Giá xăng trong kỳ điều hành ngày mai dự báo giảm sâu

Giá xăng trong kỳ điều hành ngày mai dự báo giảm sâu

Giá xăng trong nước ngày mai (6/3/2025) được dự báo giảm lần thứ hai liên tiếp theo giá thế giới.
Giá xăng dầu hôm nay 27/2/2025: Xăng, dầu đồng loạt giảm

Giá xăng dầu hôm nay 27/2/2025: Xăng, dầu đồng loạt giảm

Giá xăng dầu hôm nay, từ 15h ngày 27/2/202, xăng E5 RON 92 giảm 197 đồng/lít, xăng RON 95 giảm 219 đồng/lít; giá dầu cũng giảm.
Giá xăng kỳ điều hành ngày mai dự báo quay đầu giảm?

Giá xăng kỳ điều hành ngày mai dự báo quay đầu giảm?

Giá xăng trong nước tại kỳ điều hành ngày mai (27/2) được dự báo quay đầu giảm sau 2 lần tăng liên tiếp theo diễn biến thế giới.
Giá xăng dự báo tăng trong kỳ điều hành ngày mai 20/2

Giá xăng dự báo tăng trong kỳ điều hành ngày mai 20/2

Giá xăng trong nước ngày mai (20/2) được dự báo tăng lần thứ 2 liên tiếp theo giá thế giới.
Giá xăng dầu 13/2/2025: Giá xăng E5 RON 95 vượt 21.000 đồng/lít

Giá xăng dầu 13/2/2025: Giá xăng E5 RON 95 vượt 21.000 đồng/lít

Giá xăng dầu hôm nay, từ 15h ngày 13/2/2025, mỗi lít xăng E5 RON 92 tăng 156 đồng/lít, xăng RON 95 tăng 146 đồng/lít; giá dầu cũng tăng.
Giá xăng dự báo tăng trong kỳ điều hành ngày mai 13/2/2025

Giá xăng dự báo tăng trong kỳ điều hành ngày mai 13/2/2025

Giá xăng trong nước vào kỳ điều hành ngày mai (13/2) được dự báo tăng nhẹ theo giá thế giới.
Giá xăng dầu hôm nay 6/2/2025: Xăng E5 RON 92 tăng, xăng RON 95 và dầu giảm

Giá xăng dầu hôm nay 6/2/2025: Xăng E5 RON 92 tăng, xăng RON 95 và dầu giảm

Giá xăng dầu hôm nay, từ 15h ngày 6/2/2025, mỗi lít xăng E5 RON 92 tăng 51 đồng/lít, tuy nhiên xăng RON 95 lại giảm 74 đồng/lít; giá dầu cũng giảm.
Dự báo giá xăng tăng nhẹ trong kỳ điều hành ngày 6/2/2025

Dự báo giá xăng tăng nhẹ trong kỳ điều hành ngày 6/2/2025

Giá xăng trong nước kỳ điều hành ngày mai (6/2) được dự báo quay đầu tăng nhẹ, trong khi giá dầu diesel có khả năng tiếp tục đi xuống.
Giá xăng dầu đồng loạt giảm ngày mùng 4 Tết Nguyên đán

Giá xăng dầu đồng loạt giảm ngày mùng 4 Tết Nguyên đán

Giá xăng dầu hôm nay, từ 15h ngày 1/2/2025 mỗi lít xăng E5 RON 92 giảm 201 đồng/lít, xăng RON 140 giảm 78 đồng/lít; giá dầu giảm sâu.
Giá xăng dầu hôm nay 23/1/2025: Xăng giảm trước kỳ nghỉ Tết

Giá xăng dầu hôm nay 23/1/2025: Xăng giảm trước kỳ nghỉ Tết

Giá xăng dầu hôm nay, từ 15h ngày 23/1 theo đó mỗi lít xăng E5 RON 92 giảm 158 đồng/lít, xăng RON 95 giảm 78 đồng/lít; đáng chú ý giá dầu các loại đều tăng.
Giá xăng ngày mai (23/1) dự báo giảm sau 3 lần tăng

Giá xăng ngày mai (23/1) dự báo giảm sau 3 lần tăng

Giá xăng trong nước ngày mai (23/1) được dự báo quay đầu giảm sau khi đã có 3 lần tăng liên tiếp.
Giá xăng dầu 16/1/2025: Xăng, dầu tăng lần thứ 3 liên tiếp

Giá xăng dầu 16/1/2025: Xăng, dầu tăng lần thứ 3 liên tiếp

Giá xăng dầu hôm nay, từ 15h ngày 16/1/2025, mỗi lít xăng E5 RON 92 tăng 319 đồng/lít, xăng RON 95 tăng 201 đồng/lít; giá dầu cũng tăng.
Bộ Công Thương ban hành Chỉ thị về kích cầu tiêu dùng

Bộ Công Thương ban hành Chỉ thị về kích cầu tiêu dùng

Bộ Công Thương đề nghị các đơn vị sớm có kế hoạch sản xuất, kinh doanh, các phương án cung ứng hàng hóa và xử lý biến động bất thường của thị trường.
Mobile VerionPhiên bản di động