Đưa dịch vụ cấp C/O đến gần doanh nghiệp
Trong hoạt động xuất khẩu, Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) không chỉ là chứng từ xác nhận nguồn gốc hàng hóa mà còn là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp được hưởng ưu đãi thuế quan theo các hiệp định thương mại tự do (FTA). Khi thuế nhập khẩu tại nhiều thị trường được cắt giảm theo cam kết FTA, việc đáp ứng quy tắc xuất xứ và có C/O phù hợp trở thành một trong những yếu tố quyết định khả năng khai thác ưu đãi của hàng hóa xuất khẩu Việt Nam.
Nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, việc phân cấp thẩm quyền cấp C/O về địa phương được triển khai theo Nghị định số 146/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 của Chính phủ và Thông tư số 40/2025/TT-BCT ngày 22/6/2025 của Bộ Công Thương. Đây là bước chuyển quan trọng, đưa hoạt động tiếp nhận, thẩm định và cấp C/O đến gần hơn với doanh nghiệp, đồng thời tăng trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương trong hỗ trợ xuất khẩu.

Phân cấp cấp C/O về địa phương giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn trong thực hiện thủ tục, tận dụng ưu đãi thuế quan từ các FTA.
Tại Ninh Bình, sau khi được giao thẩm quyền từ ngày 1/10/2025, Sở Công Thương đã chủ động bố trí nhân lực, chuẩn bị cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin và tổ chức tiếp nhận, giải quyết hồ sơ trên hệ thống quản lý và cấp chứng nhận xuất xứ điện tử eCoSys.
Ông Nguyễn Thanh Bình, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Ninh Bình cho biết: “Tính từ 1/10/2025 đến hiện tại, Sở Công Thương tỉnh Ninh Bình đã thẩm định và cấp trên 13.000 bộ C/O các loại cho các doanh nghiệp xuất khẩu trên địa bàn tỉnh”.
Theo ông Nguyễn Thanh Bình, việc đưa nhiệm vụ cấp C/O về địa phương giúp doanh nghiệp có thêm đầu mối giải quyết thủ tục ngay tại địa bàn, thuận lợi hơn trong trao đổi, bổ sung, hoàn thiện hồ sơ và xử lý những vấn đề phát sinh. Qua đó, cơ quan quản lý địa phương cũng chủ động hơn trong hỗ trợ doanh nghiệp khai thác ưu đãi thuế quan từ các FTA, nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường xuất khẩu.
Tại Quảng Ninh, kết quả triển khai cũng ghi nhận những chuyển biến rõ nét. Theo ông Lê Hồng Giang, Phó Giám đốc Sở Công Thương Quảng Ninh, kể từ ngày 1/10/2025 đến nay, Sở đã cấp 39.563 bộ hồ sơ C/O, với trị giá trên 2 tỷ USD, tăng 16% so với cùng kỳ, mở rộng ra nhiều thị trường có FTA với Việt Nam.
Những kết quả này cho thấy vai trò ngày càng trực tiếp của cơ quan quản lý địa phương trong hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện các quy định về xuất xứ hàng hóa. Đặc biệt, đối với doanh nghiệp xuất khẩu, việc tiếp cận thuận lợi hơn với thủ tục cấp C/O giúp giảm bớt khâu trung gian, chủ động hơn trong kế hoạch giao hàng và hoàn thiện chứng từ để hưởng ưu đãi thuế quan.
C/O phải gắn với năng lực tận dụng ưu đãi FTA
Điểm đáng chú ý trong triển khai nhiệm vụ tại các địa phương là hoạt động cấp C/O không dừng lại ở việc tiếp nhận và giải quyết hồ sơ hành chính mà được gắn với công tác tuyên truyền, hướng dẫn doanh nghiệp hiểu và thực hiện đúng quy tắc xuất xứ.
Tại Quảng Ninh, Sở Công Thương đã tổ chức 3 hội nghị tập huấn trong năm, kết hợp chuyên gia của Bộ Công Thương và cán bộ chuyên môn của Sở để hướng dẫn doanh nghiệp về quy tắc xuất xứ, hồ sơ và thủ tục cấp C/O. Doanh nghiệp được hướng dẫn thực hiện quy trình 5 bước đề nghị cấp C/O điện tử trên hệ thống eCoSys, theo dõi trạng thái và kết quả qua tin nhắn.
Đáng chú ý, đối với hồ sơ nộp trực tuyến, Sở hỗ trợ doanh nghiệp có thể nhận kết quả cấp C/O không quá 2 giờ. Địa phương cũng duy trì cấp C/O vào ngày nghỉ cuối tuần, lễ, Tết, đặc biệt đối với các mặt hàng rau quả, nông sản tươi và thủy sản tươi sống, nhằm đáp ứng yêu cầu về thời gian của hoạt động xuất khẩu.

Ông Lê Hồng Giang, Phó Giám đốc Sở Công Thương Quảng Ninh, thực hiện cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) cho doanh nghiệp.
“Giảm thời gian làm thủ tục, không phải đến trực tiếp - xoá bỏ khoảng cách địa lý, hướng dẫn tận tình là những mục tiêu cũng là nhiệm vụ mà Sở Công Thương xác định phải làm cho tốt”, ông Lê Hồng Giang nhấn mạnh.
Trong khi đó, tại Ninh Bình, công tác hỗ trợ được triển khai thông qua hướng dẫn doanh nghiệp khai báo hồ sơ trên eCoSys, trao đổi trực tuyến và phổ biến quy định về tiêu chí xuất xứ, chứng từ chứng minh xuất xứ nguyên liệu, quá trình sản xuất. Sở đặc biệt quan tâm đến doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp lần đầu tham gia xuất khẩu hoặc chưa có bộ phận chuyên trách về xuất nhập khẩu.
Theo ông Nguyễn Thanh Bình, thông qua các hội nghị, hội thảo, chương trình xúc tiến thương mại và kết nối giao thương, Sở lồng ghép tuyên truyền, hướng dẫn doanh nghiệp khai thác ưu đãi thuế quan từ các FTA; cập nhật quy tắc xuất xứ, yêu cầu truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn kỹ thuật của thị trường nhập khẩu.
Đây là hướng tiếp cận cần thiết bởi để được hưởng ưu đãi thuế quan, doanh nghiệp không chỉ cần thực hiện thủ tục xin cấp C/O mà còn phải hiểu rõ quy tắc xuất xứ tương ứng với từng hiệp định, từng mặt hàng và thị trường xuất khẩu. Việc lựa chọn đúng mẫu C/O, xác định đúng tiêu chí xuất xứ, chuẩn bị đầy đủ chứng từ nguyên liệu và quy trình sản xuất là những điều kiện quan trọng để chứng nhận xuất xứ phát huy giá trị trong thực tiễn.
Thực tế, quy tắc xuất xứ trong các FTA ngày càng đa dạng, phức tạp. Mỗi thị trường, mỗi nhóm hàng hóa có thể áp dụng những tiêu chí khác nhau. Trong khi đó, một bộ phận doanh nghiệp nhỏ và vừa còn hạn chế về nhân lực chuyên môn, kinh nghiệm xuất nhập khẩu và khả năng tiếp cận thông tin. Điều này khiến việc chuẩn bị hồ sơ đôi khi chưa đầy đủ, phải bổ sung hoặc giải trình nhiều lần.
Bởi vậy, việc tăng cường hướng dẫn về xuất xứ hàng hóa cần được xem là một nội dung quan trọng trong hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng FTA, thay vì chỉ tập trung vào khâu cấp chứng nhận.
Nâng chất lượng cấp C/O, phòng ngừa gian lận xuất xứ
Cùng với tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, việc cấp C/O cũng đặt ra yêu cầu ngày càng cao về chất lượng thẩm định và kiểm soát xuất xứ hàng hóa. Đây là vấn đề có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh hàng hóa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế, đồng thời phải đáp ứng những yêu cầu ngày càng chặt chẽ của các thị trường nhập khẩu.
Tại Ninh Bình, ông Nguyễn Thanh Bình khẳng định: “Việc cấp C/O phải bảo đảm đúng bản chất xuất xứ hàng hóa, không chạy theo số lượng hồ sơ được giải quyết mà xem nhẹ chất lượng thẩm định”.

Ông Lê Hồng Giang, Phó Giám đốc Sở Công Thương Quảng Ninh.
Theo lãnh đạo Sở Công Thương Ninh Bình, công tác kiểm tra, xác minh xuất xứ là nhiệm vụ không thể tách rời hoạt động cấp C/O. Điều này vừa góp phần bảo vệ uy tín hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam, vừa phòng ngừa gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp và nguy cơ bị áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại từ nước nhập khẩu.
Để bảo đảm yêu cầu này, Sở Công Thương Quảng Ninh hiện bố trí 5 công chức thực hiện tiếp nhận, thẩm định hồ sơ C/O; đồng thời phân công nhiệm vụ theo từng khâu, từng mẫu C/O và khu vực thị trường. Cán bộ chuyên môn được tham gia các chương trình tập huấn của Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), thường xuyên cập nhật quy định mới và trao đổi nghiệp vụ trong quá trình xử lý hồ sơ.
Tại Ninh Bình, Sở cũng chú trọng đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, phối hợp với cơ quan chuyên môn của Bộ Công Thương để thống nhất cách hiểu, cách áp dụng quy định, nhất là đối với những hồ sơ phức tạp liên quan đến nguồn gốc nguyên liệu và quá trình sản xuất.
Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn những vướng mắc cần tháo gỡ. Cả hai địa phương đều phản ánh hệ thống eCoSys có thời điểm chậm, quá tải hoặc phát sinh lỗi, ảnh hưởng đến quá trình khai báo và xử lý hồ sơ. Bên cạnh đó, một số tình huống nghiệp vụ liên quan đến kiểm tra, xác minh xuất xứ, hàng hóa từ kho ngoại quan, doanh nghiệp chế xuất và các khu vực hải quan riêng vẫn cần hướng dẫn cụ thể, thống nhất.
Từ thực tiễn này, ông Lê Hồng Giang đề nghị Bộ Công Thương tiếp tục nâng cấp hệ thống eCoSys, bảo đảm vận hành ổn định, thông suốt và có lộ trình chuyển đổi sang hệ thống cấp C/O mới tại co.moit.gov.vn, không làm gián đoạn quá trình tiếp nhận, xử lý hồ sơ và trao đổi dữ liệu điện tử. Đồng thời, cần tăng cường đào tạo chuyên sâu về thẩm định hồ sơ, xác định tiêu chí xuất xứ, kiểm tra và xác minh xuất xứ sau cấp.
Cùng quan điểm, ông Nguyễn Thanh Bình kiến nghị Bộ Công Thương tiếp tục hoàn thiện quy định pháp luật, chuẩn hóa hướng dẫn nghiệp vụ, tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý, đặc biệt là cơ quan Hải quan, nhằm nâng cao hiệu quả kiểm tra, xác minh và phòng chống gian lận xuất xứ.
Thực tế triển khai tại Quảng Ninh và Ninh Bình cho thấy, phân cấp đã giúp địa phương chủ động hơn trong cấp C/O và hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu. Tuy nhiên, để việc cấp C/O thực sự phát huy hiệu quả, những vướng mắc về hệ thống eCoSys, hướng dẫn nghiệp vụ và kiểm tra, xác minh xuất xứ cần sớm được tháo gỡ. Đây cũng là những vấn đề các địa phương kiến nghị Bộ Công Thương tiếp tục quan tâm trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.