Đánh thức giá trị nghề truyền thống
Giữa xu hướng du lịch tìm về bản sắc văn hóa và trải nghiệm đời sống bản địa, những nghề thủ công truyền thống đang được một bộ phận người trẻ ở Cao Bằng tiếp cận theo hướng mới. Thay vì chỉ sản xuất, bán các sản phẩm thủ công, nghề truyền thống được kết nối với trải nghiệm, giới thiệu văn hóa và dịch vụ du lịch, qua đó tạo thêm giá trị kinh tế và cơ hội duy trì nghề trong cộng đồng.
Tại xóm Khào, xã Quảng Uyên (tỉnh Cao Bằng), mô hình Nùng Indigo của chị Vương Thị Trang gắn nghề nhuộm chàm truyền thống của người Nùng An với hoạt động trải nghiệm và lưu trú. Du khách đến đây không chỉ tìm hiểu, lựa chọn những sản phẩm thủ công mà còn có cơ hội tham gia các công đoạn làm nghề như nhuộm chàm, vẽ sáp ong, tìm hiểu kỹ thuật và câu chuyện văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Hoạt động trải nghiệm và lưu trú tại mô hình Nùng Indigo của chị Vương Thị Trang (xã Quảng Uyên - tỉnh Cao Bằng).
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, chị Vương Thị Trang cho biết, việc kết hợp ba yếu tố nghề truyền thống, trải nghiệm và lưu trú xuất phát từ nhu cầu thực tế của du khách. Khi đã yêu thích và mong muốn sử dụng sản phẩm thủ công, nhiều người cũng muốn tận mắt chứng kiến quy trình sản xuất, thậm chí trực tiếp tham gia các công đoạn làm ra sản phẩm.
Thông qua trải nghiệm, du khách hiểu hơn về công sức, kỹ thuật của người làm nghề cũng như những giá trị văn hóa được gửi gắm trong từng sản phẩm. Đây cũng là cách để tăng sự trân trọng đối với nghề thủ công truyền thống, thay vì chỉ tiếp cận sản phẩm ở góc độ mua bán.
Bên cạnh hoạt động trải nghiệm nghề, việc phát triển dịch vụ lưu trú giúp du khách có thêm thời gian tìm hiểu không gian sống, ẩm thực và văn hóa địa phương. Sự kết hợp này không chỉ mở rộng hoạt động kinh doanh mà còn tạo điều kiện để văn hóa bản địa trở thành một phần xuyên suốt trong hành trình du lịch.
"Việc liên kết với các nghệ nhân và người làm nghề địa phương cũng được xác định là một phần quan trọng trong quá trình phát triển mô hình. Trong đó, người làm nghề cần được nhìn nhận không chỉ là những người trực tiếp nhuộm vải, sản xuất thủ công, mà còn là những người giữ nghề, truyền dạy kỹ thuật và tiếp lửa cho thế hệ trẻ", chị Trang chia sẻ.

Thông qua hoạt động trải nghiệm, du khách hiểu hơn về công sức, kỹ thuật của người làm nghề.
Du lịch có thể tạo thêm sinh kế từ chính nghề truyền thống. Khi nghệ nhân có thêm thu nhập từ hoạt động trải nghiệm, giới thiệu nghề và sản phẩm, họ có thêm động lực gắn bó với công việc. Đồng thời, những người trẻ cũng có thể nhìn nhận nghề truyền thống như một hướng phát triển kinh tế, thay vì chỉ là nghề gắn với sinh hoạt gia đình hay cộng đồng.
Đó là hướng đi từ mô hình Nùng Indigo theo đuổi: kết hợp giá trị truyền thống với cách tiếp cận hiện đại, để nghề nhuộm chàm không chỉ được gìn giữ mà còn tiếp tục phát triển, tạo sinh kế cho người dân địa phương.
Khởi nghiệp từ lợi thế bản địa
Không chỉ các nghề thủ công, cảnh quan thiên nhiên, kiến trúc bản làng, ẩm thực và nếp sống cộng đồng cũng đang trở thành nguồn lực để người trẻ Cao Bằng phát triển mô hình kinh doanh du lịch.
Tại xã Đình Phong, Homestay Phong Nam Station của anh Trần Anh Dũng khai thác lợi thế cảnh quan và không gian bản làng để phục vụ nhu cầu lưu trú, trải nghiệm của du khách. Cơ sở hiện có 4 phòng đơn và 1 phòng tập thể, có thể đón khoảng 20 lượt khách lưu trú mỗi đợt.

Cảnh quan thiên nhiên, kiến trúc bản làng đang trở thành nguồn lực để người trẻ Cao Bằng phát triển mô hình kinh doanh du lịch.
Từ đầu năm đến nay, lượng khách đến tham quan, trải nghiệm có xu hướng tăng, nhiều thời điểm cơ sở kín phòng cả tuần. Không gian nghỉ dưỡng gắn với thiên nhiên, trải nghiệm cuộc sống bản làng và ẩm thực địa phương trở thành những yếu tố thu hút du khách.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, anh Trần Anh Dũng, chủ Homestay Phong Nam Station chia sẻ, khách đến cơ sở chủ yếu mong muốn trải nghiệm cuộc sống bản làng, tận hưởng cảnh quan thiên nhiên yên bình và thưởng thức ẩm thực địa phương. Lượng khách thời gian qua khá đông, có những đợt kín phòng liên tục nhiều ngày.
Theo anh Dũng, tuy quy mô hoạt động không lớn nhưng mô hình homestay mang lại nguồn thu tương đối ổn định, đồng thời tạo thêm việc làm cho người dân trong xã. Việc đón khách cũng mở ra cơ hội giới thiệu nét văn hóa truyền thống, phong tục, ẩm thực và những giá trị vốn gắn bó với đời sống thường ngày của cộng đồng.
Từ những mô hình khởi nghiệp quy mô nhỏ, lợi thế bản địa đang được khai thác theo hướng đa dạng hóa dịch vụ, tăng trải nghiệm và mở rộng cơ hội kinh doanh. Khi du khách ở lại lâu hơn, nhu cầu ăn uống, mua sắm, hướng dẫn trải nghiệm, vận chuyển và sử dụng các dịch vụ tại địa phương cũng tăng lên, tạo cơ hội để nhiều hộ dân cùng tham gia chuỗi cung ứng du lịch.
Gắn bảo tồn với sinh kế bền vững
Mô hình Nùng Indigo ở Quảng Uyên, Homestay Phong Nam Station ở xã Đình Phong là những mô hình khởi nghiệp, khai thác được giá trị bản địa gắn với sự tham gia của cộng đồng. Khi người dân có thêm thu nhập từ nghề truyền thống, sản phẩm thủ công và dịch vụ du lịch, việc bảo tồn văn hóa sẽ có điều kiện duy trì lâu dài hơn.

Du khách thích thú chụp ảnh bên những sản phẩm do chính bàn tay mình được trải nghiệm làm ra.
Chị Phạm Thị Quỳnh Như (du khách đến từ Hà Nội) cho biết, lần đầu đến Cao Bằng, chị ấn tượng với không gian yên bình, sự thân thiện của người dân và những homestay, sản phẩm mang đậm nét văn hóa địa phương.
Trong khi đó, chị Nguyễn Thu Thủy (du khách đến từ Hưng Yên) lại đánh giá cao những trải nghiệm trong hành trình khám phá non nước Cao Bằng như: trải nghiệm nhuộm chàm, làm đồ thủ công và lưu trú trong nhà sàn yên tĩnh, không gian thoáng đãng...
Để các mô hình phát triển bền vững, tỉnh Cao Bằng đã tập trung đưa ra các giải pháp khắc phục những khó khăn về vốn, hạ tầng, kỹ năng làm du lịch, thị trường tiêu thụ và khả năng liên kết giữa các hộ dân. Chính quyền địa phương khuyến khích người dân chủ động tham gia, nâng cao chất lượng sản phẩm và bảo vệ cảnh quan, môi trường.
Ngày 14/10/2026, Hội đồng nhân dân tỉnh Cao Bằng ban hành Nghị quyết số 37/2026/NQ-HĐND về chính sách hỗ trợ phát triển du lịch. Trong đó, tỉnh hỗ trợ xây dựng mới homestay 100 triệu đồng/công trình; nâng cấp, cải tạo 30 triệu đồng/công trình; chỉnh trang nhà ở, công trình phụ trợ phục vụ du lịch cộng đồng 50 triệu đồng và bảo tồn, phục hồi nhà sàn, kiến trúc truyền thống 100 triệu đồng/công trình.
Nghị quyết còn hỗ trợ hoàn thiện hạ tầng điểm đến, phát triển sản phẩm lưu niệm, du lịch ban đêm và sáng tạo nội dung số; góp phần khuyến khích người dân đầu tư kinh doanh, gìn giữ bản sắc văn hóa và nâng cao thu nhập từ du lịch.
Để hỗ trợ người dân tham gia phát triển du lịch, Nghị quyết số 37/2026/NQ-HĐND của Hội đồng nhân dân tỉnh Cao Bằng quy định các chính sách hỗ trợ đầu tư, nâng cấp homestay, chỉnh trang không gian phục vụ du lịch cộng đồng và bảo tồn kiến trúc bản địa. Cùng với hỗ trợ hạ tầng, tỉnh hướng tới tăng cường đào tạo kỹ năng, kết nối thị trường, phát triển sản phẩm thủ công, nông sản và quà tặng đặc trưng, tạo điều kiện để du lịch trở thành nguồn sinh kế, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.