Tin Khu Vực
Từ hạ tầng bưu chính đến nền tảng logistics
Buổi làm việc nhằm trao đổi về việc triển khai Quyết định số 2229/QĐ-TTg ngày 9/10/2025 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050.
Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) có buổi làm việc với Tổng công ty Bưu điện Việt Nam (Vietnam Post)
Tại buổi làm việc, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu nhấn mạnh, logistics ngày càng giữ vai trò quan trọng đối với nền kinh tế, đặc biệt sau những đứt gãy của chuỗi cung ứng trong đại dịch Covid-19. Quyết định số 2229/QĐ-TTg được Thủ tướng Chính phủ ban hành là dấu mốc quan trọng, tạo cơ sở để các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp cùng triển khai các nhiệm vụ phát triển logistics.
Lĩnh vực logistics có phạm vi rộng, trong đó chuyển phát, đặc biệt là hoạt động ở khâu cuối, có những đặc thù riêng. Vì vậy, việc làm việc trực tiếp với Vietnam Post nhằm nắm bắt thực tiễn hoạt động, những khó khăn, vướng mắc và từ đó có thêm thông tin phục vụ quá trình triển khai Chiến lược.
Ông Trần Thanh Hải phát biểu tại buổi làm việc
Với vai trò doanh nghiệp bưu chính quốc gia, Vietnam Post hiện được giao quản lý hạ tầng bưu chính quốc gia và sở hữu hệ thống hạ tầng bưu chính, logistics quy mô lớn. Tuy nhiên, Tổng giám đốc Vietnam Post Chu Quang Hào cho biết doanh nghiệp đang phải đối mặt với sức ép cạnh tranh rất lớn.
Theo ông Chu Quang Hào, thị trường hiện có hơn 800 doanh nghiệp bưu chính. Trong lĩnh vực logistics, các doanh nghiệp Việt Nam cũng đang gặp khó khi cạnh tranh với doanh nghiệp nước ngoài.
Một vấn đề khác được Vietnam Post đặc biệt lưu ý là sự phát triển nhanh của thương mại điện tử. Tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử khoảng 20-30% mỗi năm, song sự gia tăng về quy mô thị trường chưa đồng nghĩa với việc doanh nghiệp logistics Việt Nam hưởng lợi tương xứng.
Trước thực tế đó, Vietnam Post cho biết đã trao đổi với Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước – Bộ Công Thương về các giải pháp liên quan giảm chi phí logistics, xây dựng các sàn thương mại điện tử Việt Nam, qua đó hỗ trợ hàng hóa Việt Nam tiếp cận các nền tảng trong nước và tăng vai trò của doanh nghiệp chuyển phát Việt Nam.
Đáng chú ý, Vietnam Post đang vận hành hạ tầng bưu chính quốc gia và xây dựng nền tảng VLP (Nền tảng Hậu cần Bưu điện). Nền tảng này được định hướng phát triển thành nền tảng dịch vụ logistics, kết nối hệ thống kho, phương tiện vận chuyển, qua đó tối ưu tải trọng và hoạt động kinh doanh.
Ông Chu Quang Hào kiến nghị một số giải pháp tăng sức cạnh tranh của doanh nghiệp logistics
Bên cạnh đó, Vietnam Post cho biết sẵn sàng tham gia những nhiệm vụ mang tính quốc gia và các nền tảng được Chính phủ giao. Doanh nghiệp cũng đã thành lập Trung tâm Đổi mới sáng tạo, tập trung nghiên cứu, triển khai các ứng dụng và thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực bưu chính, logistics.
Gỡ điểm nghẽn để nâng sức cạnh tranh
Một trong những hướng được Vietnam Post triển khai là logistics xanh. Doanh nghiệp đang thí điểm phương tiện vận chuyển bằng xe điện tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh; Tổng công ty EMS cũng triển khai thí điểm tương tự.
Song song với chuyển đổi số và logistics xanh, Vietnam Post đang tập trung nguồn lực mở rộng mạng lưới, làm việc với các địa phương và đối tác để phát triển hệ thống trung tâm khai thác, vận chuyển, trong đó có các địa bàn cửa khẩu trọng điểm như Lạng Sơn, Quảng Ninh.
Tuy nhiên, doanh nghiệp cho rằng khó khăn về cơ chế, chính sách, đặc biệt là tiếp cận đất đai, đang ảnh hưởng trực tiếp tới kế hoạch mở rộng mạng lưới. Có địa phương, doanh nghiệp phải mất nhiều năm để hoàn tất thủ tục đất đai cho trung tâm khai thác.
Từ góc độ quản lý nhà nước, ông Trần Thanh Hải cho biết vấn đề quy hoạch và đất đai cũng đang được Bộ Công Thương và các đơn vị liên quan nghiên cứu tháo gỡ. Hiện các trung tâm logistics chủ yếu được đưa vào quy hoạch của các địa phương, trong khi chưa có một quy hoạch chung cấp quốc gia về trung tâm logistics.
Bộ Công Thương đang xây dựng đề án phát triển mạng lưới trung tâm logistics, hướng tới một kế hoạch chung cho mạng lưới này. Đồng thời, dự thảo quy định về phân loại, phân hạng trung tâm logistics cũng đang được hoàn thiện, nhằm tạo cơ sở để nhận diện, đánh giá các trung tâm theo những tiêu chí cụ thể.
Theo ông Trần Thanh Hải, một vấn đề khác cần được tháo gỡ là sự chưa đồng nhất giữa các địa phương trong việc sử dụng đất cho trung tâm logistics, kể cả tại các khu công nghiệp. Bộ Công Thương sẽ phối hợp với các đơn vị chức năng để nghiên cứu hướng dẫn thống nhất, góp phần tháo gỡ điểm nghẽn về mặt bằng cho doanh nghiệp.
Đối với đề xuất tham gia nền tảng dữ liệu quốc gia, đại diện Cục Xuất nhập khẩu cho biết đây cũng là một nội dung trong chương trình chuyển đổi số lĩnh vực logistics theo Chiến lược. Vietnam Post được hoan nghênh tham gia ngay từ giai đoạn đầu, đặc biệt trong xây dựng kiến trúc dữ liệu và tiêu chuẩn trao đổi dữ liệu, nhằm bảo đảm khả năng kết nối, tương thích với hệ thống dữ liệu quốc gia.
Trong dài hạn, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho rằng Vietnam Post cần nhìn nhận hoạt động bưu chính trong mối liên hệ ngày càng chặt chẽ với logistics. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều doanh nghiệp logistics lớn có nguồn gốc từ lĩnh vực bưu chính và đã phát triển thành những doanh nghiệp có năng lực xử lý hàng hóa quy mô lớn.
Trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh, ông Trần Thanh Hải lưu ý thêm về dư địa của logistics hàng không. Hai sân bay Gia Bình và Long Thành được xác định là những hạ tầng lớn, mở ra khả năng phát triển các trung tâm xử lý hàng hóa hàng không. Với vị trí địa lý ở trung tâm Đông Nam Á, Việt Nam có điều kiện để phát triển logistics hàng không, trong đó hoạt động này có mối liên hệ chặt chẽ với bưu chính.
Một định hướng khác được Cục Xuất nhập khẩu đặt ra là thúc đẩy doanh nghiệp logistics Việt Nam tăng cường hiện diện ở thị trường nước ngoài. Theo ông Trần Thanh Hải, hàng hóa Việt Nam đã xuất khẩu tới hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ, nhưng nhiều khâu vận tải, giao nhận sau khi hàng hóa ra khỏi biên giới vẫn do doanh nghiệp nước ngoài đảm nhận.
Với Vietnam Post, việc mở rộng mạng lưới ra nước ngoài, trước hết tại những thị trường lân cận, có thể là một hướng nghiên cứu nhằm gia tăng sự hiện diện của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi logistics xuyên biên giới.
Cùng với đó, Cục Xuất nhập khẩu đánh giá tích cực định hướng Vietnam Post chuyển từ hoạt động chuyển phát sang điều phối chuỗi cung ứng. Theo ông Trần Thanh Hải, doanh nghiệp logistics hàng đầu trong tương lai không chỉ thực hiện từng công đoạn mà có thể nắm vai trò điều phối trong toàn bộ chuỗi.
Cục Xuất nhập khẩu cho biết, sẵn sàng phối hợp với Vietnam Post trong các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối với hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng hoạt động trên thị trường quốc tế.