Các bộ, ngành đề xuất nhiều giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp vươn ra thị trường quốc tế

Sáng ngày 30/9, Bộ Công Thương tổ chức phiên họp lần thứ nhất Ban Chỉ đạo Chương trình Vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026 - 2030.

Thảo luận, cho ý kiến tại phiên họp, các thành viên trong Ban Chỉ đạo Chương trình Vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026 - 2030 (Chương trình GoGlobal) đã đề xuất nhiều giải pháp để hiện thực hóa các mục tiêu đề ra trong chương trình, hướng tới mục tiêu cao nhất là tập trung hỗ trợ cho cộng đồng doanh nghiệp vươn ra thị trường thế giới.

Liên kết, phát huy tối đa nguồn lực đưa doanh nghiệp ra thế giới

Cho ý kiến về quá trình xây dựng Chương trình, ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đánh giá rất cao sự chuẩn bị kỹ lưỡng của Bộ Công Thương đối với Chương trình GoGlobal với cách tiếp cận vừa truyền thống, vừa hiện đại.

Theo ông Nguyễn Quang Vinh, 12 năm trước, doanh nghiệp trong nước đã tiếp cận khái niệm Go International và hiện nay, Chương trình GoGlobal tiếp tục hướng tới mục tiêu đưa doanh nghiệp ra thế giới, nhưng với hành trang, bối cảnh và tâm thế mới. Đối với cộng đồng doanh nghiệp, điều quan trọng nhất là nhận thức được sự thay đổi đó.

Phó Chủ tịch VCCI cho rằng, doanh nghiệp không thể đi ra thế giới một cách đơn lẻ, không thể chỉ dựa vào năng lực của từng ngành hàng hoặc từng doanh nghiệp. Ngay cả những doanh nghiệp lớn như VinFast, VNPT hay các tập đoàn năng lượng, dầu khí cũng cần sự phối hợp và hỗ trợ từ nhiều phía.

Trong bối cảnh mới, việc hỗ trợ doanh nghiệp vươn ra thị trường thế giới cần kết phương thức truyền thống với những cách làm mới. Truyền thống ở đây là doanh nghiệp chủ động kết nối, đi theo các phương thức cũ, nhưng hiện nay, doanh nghiệp có thể đi ra thế giới thông qua mua bán, sáp nhập doanh nghiệp và thông qua môi trường số.

“Hiện nay, thông qua Go Global Index và Go Global Platform, chúng ta có thể thiết lập những con đường nhanh hơn để doanh nghiệp xuất khẩu và tiếp cận thị trường thế giới trên môi trường trực tuyến. Đây là hướng đi có tiềm năng, đặc biệt khi có sự hỗ trợ của công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI)”, Phó Chủ tịch VCCI đề xuất.

Cũng theo Phó Chủ tịch VCCI, năm 2027, Việt Nam sẽ là nước chủ nhà của APEC và VCCI được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng, đây cũng là cơ hội để phối hợp với Bộ Công Thương, các đơn vị liên quan nhằm quảng bá chương trình Go Global, nâng cao nhận diện và tăng cường sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp quốc tế. Vì vậy, VCCI đề xuất nghiên cứu tổ chức một phiên thảo luận về chương trình Go Global, kết hợp với các nghị quyết của Bộ Chính trị và chương trình quan trọng khác để triển khai Chương trình GoGlobal.

Phó Chủ tịch VCCI nhấn mạnh, việc đưa doanh nghiệp ra thế giới không thể chỉ dựa vào một ngành hoặc một cơ quan mà cần kết hợp nguồn lực của ngành Công Thương, ngành Ngoại giao và các cơ quan liên quan, đồng thời nghiên cứu huy động nguồn hỗ trợ từ đối tác nước ngoài, các tổ chức quốc tế và các định chế tài chính.

Đại diện VCCI cũng kiến nghị, không nên phân biệt doanh nghiệp nhà nước hay doanh nghiệp tư nhân trong việc tham gia Chương trình GoGlobal. Thực tế có nhiều doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế đã đầu tư, kinh doanh và phát triển thị trường thành công ở nước ngoài. Kinh nghiệm của các doanh nghiệp như Petrovietnam, Viettel, FPT hay Vingroup có thể đóng góp thiết thực cho quá trình triển khai chương trình.

Ngoài ra, Phó Chủ tịch Nguyễn Quang Vinh cũng kiến nghị hỗ trợ hình thành các hội doanh nghiệp Việt Nam tại những thị trường trọng điểm để kết nối hai chiều, tạo điều kiện cho doanh nghiệp thúc đẩy hợp tác giao thương.

Hỗ trợ tối đa về tài chính, thuế cho doanh nghiệp

Cũng trong phiên họp, đại diện Bộ Tài chính bày tỏ sự đồng tình và thống nhất cao với kế hoạch thực hiện Chương trình GoGlobal nhằm hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam vươn ra thị trường thế giới. Về vấn đề bố trí ngân sách, trên cơ sở các đề xuất cụ thể từ các bộ, ngành, Bộ Tài chính cam kết sẽ ưu tiên bố trí nguồn kinh phí ở mức tối đa để triển khai hiệu quả các nhiệm vụ của Chương trình.

Liên quan đến công tác chuyên môn, đại diện Bộ Tài chính đề nghị làm rõ hơn nội hàm và tên gọi của Chương trình. Theo ý kiến của Bộ, tên gọi này cần được định nghĩa chính xác để tránh hiểu lầm rằng trước đây chúng ta chưa từng vươn ra thế giới. Trên thực tế, định hướng hiện nay cần tập trung vào việc thúc đẩy doanh nghiệp xuất khẩu tại chỗ, mở rộng đầu tư ra nước ngoài để sản xuất, tiếp cận công nghệ và hợp tác quốc tế.

Về vấn đề đầu tư ra nước ngoài, đại diện Bộ Tài chính cho rằng, đây không phải là vấn đề mới đặt ra ở thời điểm hiện tại. Từ năm 2009, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam đầu tư ra nước ngoài. Và từ đó đến nay, Chính phủ cũng liên tục có những chính sách ưu tiên đầu tư ra nước ngoài. Vì vậy, sự ra đời của Chương trình lần này được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao nhận diện, đúc rút bài học kinh nghiệm và đưa ra các quyết định đầu tư đúng đắn hơn.

Tuy nhiên, theo quy luật đầu tư quốc tế, phần lớn các quốc gia đi đầu tư ra nước ngoài đều dựa vào các tập đoàn lớn đi trước (như mô hình của Nhật Bản, Hàn Quốc), sau đó mới kéo theo các doanh nghiệp vừa và nhỏ cùng tham gia.

“Do đó, chương trình hiện nay cần rà soát để tạo sự cộng hưởng chính sách giữa các bộ, ngành. Hiện nay, nhiều bộ cũng đang triển khai các chương trình vươn ra bên ngoài với các mục tiêu riêng (như Bộ Khoa học và Công nghệ với mục tiêu đưa công nghệ về nước cho hàng trăm doanh nghiệp; Bộ Nông nghiệp và Môi trường với lĩnh vực nông nghiệp, hay Bộ Văn hóa, Thể thao và và Du lịch với đề án phát triển công nghiệp văn hóa…). Vì vậy, có thể liên kết các vấn đề này lại với nhau, vừa cộng hưởng nguồn lực, vừa phối hợp triển khai hiệu quả để tránh trùng lặp”, đại diện Bộ Tài chính đề xuất.

Liên quan đến những hỗ trợ thiết thực cho doanh nghiệp trong quá trình xây dựng, triển khai Chương trình GoGlobal, đại diện Bộ Tài chính cho biết, sẽ hỗ trợ tối đa doanh nghiệp về tài chính, thuế và cơ chế bảo hiểm. Đồng thời kiến nghị, hoàn thiện khung khổ pháp lý thông qua việc tăng cường ký kết các hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư, đặc biệt là tại các địa bàn mới như châu Phi, Mỹ Latinh, Trung Đông… để mở rộng thị trường xuất khẩu cho doanh nghiệp trong nước.

Cùng cho ý kiến về nguồn lực triển khai chương trình, đại diện Bộ Quốc phòng nhất trí với Bộ Tài chính và các bộ, ngành, đặc biệt là cơ quan thường trực về đề xuất bố trí nguồn kinh phí riêng. Tuy nhiên, cần làm rõ việc hỗ trợ doanh nghiệp vươn ra thị trường quốc tế cũng là nội dung cụ thể hóa chủ trương của Đảng, Nhà nước về phát triển kinh tế tư nhân và các nhiệm vụ phát triển kinh tế trong giai đoạn mới.

Do đó, các doanh nghiệp tham gia chương trình cần được thông tin cụ thể về những nội dung liên quan. Trong thời gian vừa qua, các doanh nghiệp quân đội đã tham gia tích cực vào hoạt động đầu tư ra nước ngoài. Cần phân biệt hoạt động đầu tư ra nước ngoài với việc vươn ra thị trường quốc tế, bởi hai hoạt động này có nhiều nội dung khác nhau.

Để triển khai hiệu quả Chương trình GoGlobal, đại diện Bộ Quốc phòng đề xuất, cơ quan chủ quản, cơ quan thường trực và các đơn vị liên quan xây dựng chương trình đào tạo cụ thể, mời các chuyên gia và tổ chức có kinh nghiệm tham gia. Việc đào tạo có thể tổ chức trong nước hoặc ở nước ngoài, tại những thị trường phù hợp, để đội ngũ cán bộ cùng tham gia với các bộ, ngành, nâng cao năng lực quản trị, quản lý và hoạt động kinh doanh quốc tế của doanh nghiệp.

Ưu tiên hỗ trợ địa phương

Tại phiên họp, tại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, thực tế, Việt Nam đã vươn ra thế giới thông qua hoạt động xuất khẩu và đạt mức tăng trưởng xuất khẩu mạnh trong những năm vừa qua. Riêng ngành nông nghiệp, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2025 đạt khoảng 70 tỷ USD, năm nay dự kiến đạt khoảng 84 tỷ USD.

Kiến nghị một số nội dung, đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất, Chương trình GoGlobal cần tập trung vào hoạt động đầu tư, mua bán, sáp nhập doanh nghiệp để mở rộng thị trường. Tuy nhiên, cần tính đến mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp.

“Trong cộng đồng doanh nghiệp nông sản, cũng đã có những mô hình đầu tư ra nước ngoài, chẳng hạn doanh nghiệp Việt Nam đầu tư hoặc thuê đất để sản xuất nông sản tại nước sở tại, sau đó đưa hàng hóa về xuất khẩu hoặc tiếp tục xuất khẩu với thương hiệu Việt Nam. Đây là những mô hình có thể tiếp tục phát triển trong thời gian tới”, đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất.

Nêu kiến nghị về mục tiêu của Chương trình, đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, chương trình chương trình cần gắn với địa phương nhiều hơn, bởi doanh nghiệp gắn trực tiếp với hoạt động kinh tế tại địa bàn. Hơn nữa, chủ trương chung trong giai đoạn hiện nay cũng là đẩy mạnh phân cấp cho địa phương. Chính quyền địa phương nắm rõ tiềm năng, năng lực và mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp trên địa bàn, từ đó có thể lựa chọn hình thức tổ chức đào tạo, tư vấn phù hợp. “Nếu cả bộ, ngành và địa phương cùng tổ chức đào tạo, tư vấn mà không phân định rõ trách nhiệm thì có thể dẫn đến tình trạng chồng chéo, trùng lặp nguồn lực”, đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất.

Với Bộ Ngoại giao, đại diện của đơn vị này cũng đề xuất 7 nhiệm vụ, giải pháp cụ thể trong quá trình thực hiện Chương trình GoGlobal: cụ thể hóa các đề xuất hỗ trợ doanh nghiệp trong khuôn khổ hợp tác song phương; tăng cường kết nối đối tác và tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp tại thị trường nước ngoài; có cơ chế đặt hàng cụ thể đối với các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài; tăng cường nguồn lực và điều kiện triển khai hoạt động quảng bá, xúc tiến; tăng cường cung cấp thông tin thị trường và xây dựng cơ chế cảnh báo sớm; phát huy vai trò của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam ở nước ngoài; thúc đẩy Việt Nam trở thành địa điểm tổ chức các sự kiện quốc tế quy mô khu vực và toàn cầu.

Kết luận Phiên họp, Thứ trưởng Bộ Công Thương Lương Hoàng Thái cho biết, Bộ Công Thương - cơ quan thường trực sẽ tổng hợp, tiếp thu ý kiến của các đại biểu; đồng thời chủ động đôn đốc, theo dõi việc thực hiện các nhiệm vụ đã được phân công, kịp thời tổng hợp khó khăn, vướng mắc báo cáo Trưởng Ban Chỉ đạo xem xét, chỉ đạo.