Tin Khu Vực 
Tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 vừa diễn ra tại Philippines, vấn đề nguồn lực nhằm bảo đảm các nhu cầu an ninh thiết yếu là chủ đề nhận được nhiều sự quan tâm. Xung quanh vấn đề này, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Phan Hồng Hải - Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh (IUH) về cơ hội, định hướng và những giải pháp để TP. Hồ Chí Minh trở thành trung tâm đào tạo nhân lực chất lượng cao trong đó có ngành Công Thương và năng lượng cho khu vực ASEAN.
PGS. TS Phan Hồng Hải - Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh. Ảnh: Thanh Minh.
Cơ hội lớn từ xu hướng liên kết đào tạo ASEAN
- Thưa PGS.TS Phan Hồng Hải, nhà trường đánh giá như thế nào về cơ hội hợp tác đào tạo nguồn nhân lực ngành Công Thương, đặc biệt là lĩnh vực năng lượng, giữa TP. Hồ Chí Minh với các nước ASEAN?
PGS.TS Phan Hồng Hải: Theo tôi, đây là cơ hội rất quan trọng để mở rộng hợp tác đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành công thương, đặc biệt ở các lĩnh vực then chốt như năng lượng, công nghiệp xanh, logistics và công nghệ sản xuất tiên tiến.
Hiện nay, ASEAN là một trong những khu vực có tốc độ tăng trưởng nhu cầu năng lượng cao nhất thế giới. Tuy nhiên, song song với quá trình phát triển kinh tế, các quốc gia trong khu vực cũng đang đối mặt với áp lực chuyển dịch sang năng lượng sạch, năng lượng tái tạo và tối ưu hóa hệ thống công nghiệp theo hướng phát thải thấp. Điều này tạo ra nhu cầu rất lớn về đội ngũ kỹ sư, chuyên gia quản lý và nhà nghiên cứu có năng lực làm việc trong môi trường khu vực và quốc tế.
Trong bối cảnh đó, TP. Hồ Chí Minh có nhiều lợi thế đặc biệt, khi là trung tâm kinh tế, công nghiệp, công nghệ và giáo dục lớn của Việt Nam; đồng thời là cửa ngõ kết nối quốc tế mạnh mẽ với ASEAN. Nếu tận dụng tốt các cơ hội từ những diễn đàn cấp cao, các hiệp định hợp tác và mạng lưới doanh nghiệp khu vực, TP. Hồ Chí Minh hoàn toàn có thể trở thành trung tâm đào tạo và cung ứng nhân lực chiến lược cho chuỗi giá trị công nghiệp, năng lượng ASEAN.
Đối với IUH, chúng tôi xác định hợp tác ASEAN không chỉ dừng ở trao đổi học thuật hay giao lưu sinh viên. Mục tiêu quan trọng hơn là cùng xây dựng chương trình đào tạo, liên kết nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và đào tạo theo chuẩn khu vực. Qua đó, sinh viên có thể thích ứng với thị trường lao động ASEAN và đủ năng lực làm việc xuyên biên giới trong thị trường lao động ASEAN.
Ngoài ra, việc mở rộng hợp tác quốc tế còn giúp nhà trường cập nhật nhanh hơn các xu hướng công nghệ mới trong ngành năng lượng, đặc biệt là năng lượng tái tạo, quản trị năng lượng thông minh và chuyển đổi số trong công nghiệp. Đây là những lĩnh vực mà doanh nghiệp ASEAN đang có nhu cầu tuyển dụng rất lớn.
Đào tạo theo chuẩn quốc tế, đáp ứng xu thế chuyển dịch năng lượng
- Hiện nay, nhu cầu chuyển dịch năng lượng và phát triển năng lượng sạch đang gia tăng mạnh trong khu vực ASEAN. Nhà trường đã có những chương trình đào tạo, liên kết quốc tế hay định hướng nào nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực năng lượng đáp ứng yêu cầu hội nhập khu vực?
PGS.TS Phan Hồng Hải: Nhu cầu năng lượng, đặc biệt là điện năng, của thế giới cũng như khu vực ASEAN đang tăng rất nhanh. Trong khi đó, các nguồn nhiên liệu hóa thạch truyền thống ngày càng bộc lộ giới hạn, cùng với áp lực lớn về ô nhiễm môi trường và yêu cầu phát triển bền vững. Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách về nghiên cứu, ứng dụng và đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao cho lĩnh vực năng lượng sạch, năng lượng tái tạo và quản trị năng lượng hiện đại.
Để đáp ứng xu thế đó, IUH không chỉ tiếp tục nâng cao chất lượng đào tạo các ngành truyền thống như: Kỹ thuật điện, Kỹ thuật điều khiển và tự động hóa, Kỹ thuật nhiệt…, mà còn chủ động mở rộng nhiều ngành và chuyên ngành mới như: Năng lượng tái tạo, Quản lý năng lượng, Điện hạt nhân và các lĩnh vực kỹ thuật phục vụ chuyển đổi năng lượng.
Điểm quan trọng là các chương trình đào tạo của IUH được xây dựng theo hướng tiếp cận chuẩn quốc tế và thường xuyên cập nhật theo nhu cầu doanh nghiệp, xu thế công nghệ cũng như sự tham gia của nhiều bên liên quan, từ cơ quan quản lý đến doanh nghiệp và các đối tác học thuật quốc tế.
Nhiều chương trình đào tạo của trường đã đạt các chuẩn kiểm định uy tín như AUN-QA, ABET. Qua đó giúp bảo đảm chất lượng đào tạo theo chuẩn khu vực và toàn cầu và tạo điều kiện để sinh viên dễ dàng hội nhập thị trường lao động quốc tế.
Bên cạnh hoạt động đào tạo, nhà trường cũng tăng cường hợp tác với doanh nghiệp và các trường đại học trong khu vực ASEAN nhằm đẩy mạnh trao đổi chuyên gia, nghiên cứu ứng dụng và thực hành công nghệ mới. Sinh viên được tiếp cận nhiều hơn với môi trường học tập gắn với thực tiễn sản xuất, các dự án nghiên cứu và xu hướng công nghệ hiện đại.
Một trong những mục tiêu quan trọng của IUH là đào tạo nguồn nhân lực, giỏi chuyên, có kỹ năng hội nhập quốc tế, ngoại ngữ và khả năng thích ứng với môi trường làm việc đa quốc gia. Đây là yếu tố then chốt trong bối cảnh thị trường lao động ASEAN ngày càng liên thông và cạnh tranh cao.
Thực tế cho thấy, sinh viên tốt nghiệp từ IUH trong các lĩnh vực kỹ thuật và năng lượng luôn được doanh nghiệp đánh giá cao về năng lực chuyên môn, khả năng thích ứng và tinh thần đổi mới sáng tạo. Điều này mở ra nhiều cơ hội việc làm trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu.
Cần cơ chế đồng bộ để TP. Hồ Chí Minh trở thành trung tâm đào tạo khu vực
- Để TP. Hồ Chí Minh trở thành trung tâm đào tạo nhân lực chất lượng cao cho ngành Công Thương và năng lượng của khu vực ASEAN, theo PGS.TS cần thêm những cơ chế, chính sách hoặc sự kết nối nào giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các trường đại học?
PGS.TS Phan Hồng Hải: Theo tôi, để TP. Hồ Chí Minh thực sự trở thành trung tâm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành công thương và năng lượng của ASEAN thì cần có sự kết nối đồng bộ trên ba trụ cột.
Thứ nhất, là cơ chế chính sách mang tính dẫn dắt. Nhà nước và chính quyền thành phố cần có các chính sách ưu tiên đầu tư cho những ngành chiến lược như năng lượng tái tạo, công nghiệp bán dẫn, công nghệ xanh; đồng thời tạo hành lang thuận lợi cho các mô hình hợp tác quốc tế, liên kết đào tạo xuyên biên giới và nghiên cứu ứng dụng.
Thứ hai, là vai trò đồng hành thực chất của doanh nghiệp. Doanh nghiệp không chỉ là nơi tiếp nhận lao động mà cần tham gia sâu hơn vào quá trình thiết kế chương trình, đầu tư phòng thí nghiệm, hỗ trợ học bổng, đặt hàng nghiên cứu và đào tạo theo nhu cầu thực tiễn. Khi nhà trường và doanh nghiệp cùng xây dựng hệ sinh thái nhân lực, chất lượng đào tạo sẽ sát hơn với yêu cầu thị trường ASEAN.
Thứ ba, là nâng tầm các trường đại học thành trung tâm đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ. Các trường cần được trao thêm quyền tự chủ, thu hút chuyên gia quốc tế, phát triển chương trình song ngữ, gia tăng kiểm định quốc tế và xây dựng mạng lưới hợp tác chiến lược trong ASEAN. Nếu ba yếu tố này được kết nối chặt chẽ, TP. Hồ Chí Minh không chỉ đào tạo nhân lực cho Việt Nam mà hoàn toàn có thể trở thành “hub” đào tạo, nghiên cứu và cung ứng nhân lực chất lượng cao cho toàn khu vực ASEAN trong lĩnh vực công thương và năng lượng.
Xin cảm ơn ông!