Xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc: Tính chuyện đường dài

Tin vui đối với trái ớt tươi

Tin vui đối với nông sản Việt Nam khi Tổng cục Hải quan Trung Quốc mới đây ra thông báo về việc chấp thuận cho 5 doanh nghiệp sản xuất ớt tươi của Việt Nam được đăng ký để tiến hành hoạt động xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc kể từ ngày 3/3/2022. Đây là 5 doanh nghiệp đầu tiên của Việt Nam được cấp phép xuất khẩu chính ngạch trở lại, sau một thời gian Trung Quốc tạm dừng nhập khẩu ớt tươi của các doanh nghiệp Việt Nam.

Cần đẩy mạnh sang xuất khẩu chính ngạch

Theo thông báo của cơ quan chức năng Trung Quốc, sản phẩm ớt tươi Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc phải bảo đảm yêu cầu kiểm dịch thực vật của nước này, các lô hàng ớt tươi đều phải được xử lý kiểm dịch bởi các đơn vị chức năng của Việt Nam hoặc cơ sở do đơn vị chức năng của Việt Nam ủy quyền; đồng thời, chú thích rõ các tham số kỹ thuật liên quan trong chứng thư kiểm dịch thực vật.

Trước đó, Cục Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) cho biết - từ năm 2020, cả hai thị trường lớn tiêu thụ ớt Việt Nam là Trung Quốc và Malaysia tạm ngưng nhập khẩu ớt do vấn đề dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Đến tháng 5/2021, sau quá trình đàm phán, hai thị trường này đã đồng ý mở cửa lại đối với mặt hàng ớt, tuy nhiên phải đáp ứng một số điều kiện.

Trong đó, điều kiện tiên quyết là phải thực hiện cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói ớt xuất khẩu, chỉ sử dụng các thuốc trong danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng ở Việt Nam, tuân thủ thời gian cách ly để đảm bảo dư lượng thuốc không vượt quá quy định của thị trường nhập khẩu. Các yêu cầu này rất khó đáp ứng được trong thời gian ngắn nên bà con nông dân các vùng trồng ớt đều trông chờ thương nhân mậu biên xuất khẩu bằng đường tiểu ngạch.

Theo Văn phòng Thông báo và điểm hỏi đáp quốc gia về vệ sinh dịch tễ và Kiểm dịch động thực vật Việt Nam (Văn phòng SPS Việt Nam), Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, đến ngày 1/3, Tổng cục Hải quan Trung Quốc đã cấp 1.776 mã sản phẩm nông sản, thực phẩm cho các doanh nghiệp Việt Nam để xuất khẩu sang thị trường này.

Trong bối cảnh Trung Quốc siết chặt các hoạt động kiểm dịch xuất nhập khẩu hàng hóa, nhất là tại các cửa khẩu ở khu vực biên giới để phòng, chống dịch Covid-19, việc nghiên cứu, đáp ứng các quy định mới để được cấp mã xuất khẩu chính ngạch, được coi là hướng đi tất yếu để khai thác tốt thị trường tiêu dùng Trung Quốc.

Đồng bộ các giải pháp

Phát triển thị trường là một chuyện nhưng để có nông sản đáp ứng được yêu cầu lại là câu chuyện khác. Ông Lê Minh Hoan - Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn - cho hay, hiện các bộ, ngành liên quan định kỳ làm việc với phía bạn, một số mặt hàng chưa nằm trong Nghị định thư. Phía bạn cũng đồng ý quan điểm hai bên sẽ ngồi lại để mở rộng thêm mặt hàng nông sản để xuất khẩu chính ngạch. Tuy nhiên, vấn đề ở chỗ nhiều khi tìm kiếm, khơi thông được thị trường nhưng lại không có sản phẩm đáp ứng với tiêu chuẩn của thị trường đó. “Đối với các bộ, ngành Trung ương, có chức năng tìm kiếm và phát triển thị trường, nhưng các địa phương cần đồng hành để có nông sản, sản phẩm đáp ứng được chuẩn mực của thị trường đó” - ông Lê Minh Hoan đề xuất.

Theo bà Đoàn Thu Hà - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn, xuất khẩu tiểu ngạch đang chiếm ưu thế, doanh nghiệp xuất khẩu chủ yếu tiếp xúc với các đầu mối trung gian nên không có hợp đồng. Việc chuyển mạnh từ tiểu ngạch sang chính ngạch vẫn còn nhiều khó khăn như tập quán sản xuất, xuất khẩu, chất lượng hàng hóa, thói quen mua bán của cư dân biên giới...

“Chúng ta cần nhìn vào định hướng phát triển nông nghiệp và định hướng thị trường của Trung Quốc để có lộ trình phù hợp. Từ 90% xuất khẩu tiểu ngạch không thể chuyển ngay thành 100% chính ngạch mà phải có lộ trình và kế hoạch căn cơ. Việc xây dựng lộ trình này là cấp bách” - bà Đoàn Thu Hà nhấn mạnh.

Hiện Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Văn Thành giao Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương khẩn trương thành lập tổ nghiên cứu chính sách, trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ các cơ chế, chính sách để chuyển mạnh từ xuất khẩu tiểu ngạch sang chính ngạch đối với các mặt hàng nông sản hiện đang chủ yếu xuất khẩu tiểu ngạch sang Trung Quốc. Đây sẽ là giải pháp quan trọng, căn cơ để các địa phương rà soát lại các tiêu chí, vùng trồng, sản lượng tiêu thụ và xuất khẩu nông sản, để cân đối giữa quy mô và thị trường tiêu thụ.