Xây dựng thương hiệu quốc gia từ văn hóa và chuyển đổi xanh

Bên lề Tuần lễ Thương hiệu quốc gia năm 2026 đang diễn ra tại Hà Nội, ông Nguyễn Hồng Kỳ - Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh; Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Secoin - đơn vị tiên phong trong sản xuất vật liệu xây dựng nghệ thuật và xanh tại Việt Nam đã có cuộc trao đổi với phóng viên Báo Công Thương về kinh nghiệm xây dựng thương hiệu của doanh nghiệp.

Thương hiệu quốc gia là sự bảo chứng niềm tin

- Thưa ông, Secoin là một trong những thương hiệu đã đạt Thương hiệu quốc gia nhiều lần. Danh hiệu này đã giúp Secoin nâng cao giá trị ra sao trên thị trường?

Ông Nguyễn Hồng Kỳ: Là một thương hiệu vật liệu xây dựng thuần Việt, chúng tôi đã đạt danh hiệu Thương hiệu quốc gia trong suốt 12 năm liên tục. Nếu nhìn lại chặng đường 37 năm phát triển của Secoin với 9 nhà máy tại Việt Nam, có thể thấy rằng, ở giai đoạn đầu, khi chương trình Thương hiệu quốc gia chưa hình thành, doanh nghiệp gần như phải “tự bơi”, tự xây dựng thương hiệu từ con số rất nhỏ.

Khi sản phẩm bắt đầu được xuất khẩu ra nước ngoài, cùng với việc chương trình Thương hiệu quốc gia Việt Nam được Chính phủ giao Bộ Công Thương thực hiện, chúng tôi tham gia và nhận thấy, đây là một chương trình rất có giá trị. Đây không chỉ là một danh hiệu, mà là sự khẳng định của Chính phủ đối với sản phẩm, thương hiệu Việt.

Dù sản phẩm của Secoin đã có mặt tại khoảng 60 quốc gia, nhưng việc được Chính phủ công nhận thông qua một quy trình xét chọn nghiêm ngặt đã tạo ra niềm tin rất lớn. Niềm tin đó không chỉ dành cho đối tác quốc tế mà còn trở thành động lực để chúng tôi tiếp tục phát triển sản phẩm mang giá trị Việt, mở rộng thị trường xuất khẩu.

Không chỉ dừng lại ở thị trường trong nước, các thị trường quốc tế dần trở thành không gian phát triển chính, nơi thương hiệu Việt có thể khẳng định vị thế bằng chất lượng và uy tín.

Muốn đi xa, phải chọn đúng lợi thế và kể được câu chuyện Việt

- Theo ông, lý do nào khiến Secoin có thể đạt Thương hiệu quốc gia trong nhiều năm liên tục?

Ông Nguyễn Hồng Kỳ: Hiện nay, Việt Nam nằm trong nhóm 10 quốc gia sản xuất vật liệu xây dựng lớn trên thế giới. Tuy nhiên, không phải tất cả các dòng sản phẩm đều có thể cạnh tranh toàn cầu. Để đi ra thế giới, doanh nghiệp cần lựa chọn những sản phẩm phù hợp với lợi thế của Việt Nam.

Chúng ta không thể cạnh tranh bằng mọi sản phẩm, đặc biệt là những lĩnh vực mà các quốc gia lớn như Mỹ hay Trung Quốc đã chiếm ưu thế, ví dụ như thép hay một số dòng gốm, sứ quy mô lớn. Thay vào đó, cần tập trung vào những sản phẩm có bản sắc riêng, tận dụng nguồn nguyên liệu trong nước và lợi thế sản xuất tại Việt Nam.

Các sản phẩm như xi măng trang trí, vật liệu xây dựng nghệ thuật hay các dòng vật liệu mang tính thiết kế có thể không phải là những ngành đem lại kim ngạch xuất khẩu lớn nhất, nhưng lại có giá trị khác biệt. Đó là khả năng kể câu chuyện - câu chuyện về văn hóa, lịch sử và con người Việt Nam.

Khi sản phẩm mang trong mình câu chuyện văn hóa Việt, nó không chỉ là hàng hóa mà trở thành một trải nghiệm văn hóa. Đây chính là điểm mà thị trường quốc tế ngày càng quan tâm và đón nhận.

Sản phẩm không chỉ để dùng, mà để cảm nhận văn hóa

- Đưa văn hóa vào sản phẩm là xu hướng của các thương hiệu Việt hiện nay. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, Secoin đã đưa yếu tố văn hóa vào sản phẩm như thế nào, thưa ông?

Ông Nguyễn Hồng Kỳ: Trước hết, doanh nghiệp cần xác định rõ: sản phẩm phải dựa trên thế mạnh của Việt Nam, từ nguyên liệu đến nguồn nhân lực. Nhưng như vậy chưa đủ.

Yếu tố quan trọng hơn là phải gắn sản phẩm với các giá trị lịch sử, văn hóa và những câu chuyện rất riêng của Việt Nam. Thế giới ngày nay không chỉ tìm kiếm những sản phẩm thuần túy về vật chất, mà họ muốn những sản phẩm có chiều sâu, câu chuyện và bản sắc.

Khi người tiêu dùng sử dụng một sản phẩm mà họ cảm nhận được văn hóa, con người và tinh thần Việt Nam trong đó, sản phẩm ấy có sức sống lâu dài hơn rất nhiều.

Tuy nhiên, không phải cứ sản phẩm mang yếu tố văn hóa là có thể thành công ở nước ngoài. Doanh nghiệp cần biết cách “chuyển ngữ” văn hóa, tức là giữ được cái hồn nhưng phải điều chỉnh thiết kế cho phù hợp với thị hiếu và tập quán quốc tế.

Điều này đòi hỏi sự kết hợp với các nhà thiết kế nước ngoài để tạo ra những sản phẩm vừa mang bản sắc Việt, vừa có tính ứng dụng toàn cầu. Khi kết hợp được điều đó, cùng với chất lượng sản phẩm và việc tham gia vào các chuỗi cung ứng, các tiêu chuẩn phát triển bền vững, doanh nghiệp sẽ có chỗ đứng vững chắc trên thị trường quốc tế.

Chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn, mà là điều kiện tồn tại

- Ngành vật liệu xây dựng vốn là ngành tiềm ẩn nhiều tác động đến môi trường. Secoin đã giải quyết bài toán này ra sao?

Ông Nguyễn Hồng Kỳ: Chúng tôi bắt đầu xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản từ khoảng 26-27 năm trước. Ở giai đoạn đầu, các yêu cầu chủ yếu xoay quanh mẫu mã, chất lượng, giá cả và tiến độ giao hàng. Khi đó, các tiêu chí về môi trường hay phát triển bền vững chưa được đặt nặng như hiện nay.

Tuy nhiên, theo thời gian, các yêu cầu về trách nhiệm xã hội, bảo vệ môi trường, phát triển bền vững, đo lường phát thải carbon, hay các tiêu chuẩn liên quan đến ESG, Net Zero… ngày càng trở nên khắt khe.

Việc tham gia sâu vào các chuỗi cung ứng toàn cầu tại Mỹ, Pháp, Úc đã buộc chúng tôi phải liên tục nâng cấp hệ thống để đáp ứng các tiêu chuẩn này. Hàng năm, các đối tác quốc tế đều có những yêu cầu rất rõ ràng, thậm chí tổ chức các chương trình đánh giá, huấn luyện cho nhà cung ứng.

Nhờ quá trình tham gia chuỗi cung ứng trong nhiều năm, khi các khái niệm như ESG hay chuyển đổi xanh trở nên phổ biến, chúng tôi có thể tiếp cận và triển khai tương đối nhanh.

Tôi cho rằng, chuyển đổi xanh hiện nay không còn là xu hướng nữa, mà là yêu cầu bắt buộc. Nếu doanh nghiệp muốn tồn tại, bắt buộc phải chuyển đổi.

Tuy nhiên, không nên nhìn nhận chuyển đổi xanh như một điều gì đó quá phức tạp. Đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, có thể bắt đầu từ những việc rất cụ thể: thực hiện tốt chế độ cho người lao động, minh bạch tài chính, giữ gìn vệ sinh nhà xưởng, tuân thủ các quy định cơ bản.

Làm tốt những điều nhỏ đó một cách nhất quán, doanh nghiệp sẽ dần hình thành nền tảng để tiếp cận các tiêu chuẩn cao hơn. Khi đó, câu chuyện ESG hay phát triển bền vững sẽ không còn là rào cản, mà trở thành lợi thế cạnh tranh.

Từ doanh nghiệp đến thương hiệu quốc gia: Hành trình của niềm tin

- Từ câu chuyện của Secoin, ông nhìn nhận như thế nào về vai trò của doanh nghiệp trong xây dựng thương hiệu quốc gia?

Ông Nguyễn Hồng Kỳ: Thương hiệu quốc gia không phải là một khái niệm trừu tượng. Nó được hình thành từ chính các doanh nghiệp, từ từng sản phẩm cụ thể.

Khi doanh nghiệp làm ra sản phẩm tốt, có bản sắc, có trách nhiệm với môi trường và xã hội, thì đó chính là cách thiết thực nhất để xây dựng thương hiệu quốc gia.

Những doanh nghiệp thuần Việt, khi được Chính phủ công nhận thông qua Chương trình Thương hiệu quốc gia, sẽ có thêm niềm tin và động lực để đi xa hơn. Nhưng quan trọng hơn, chính họ đang góp phần định hình hình ảnh Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Đó là một hành trình dài, hành trình của chất lượng, văn hóa và sự bền vững.

- Xin cảm ơn ông!

Theo ông Nguyễn Hồng Kỳ, Thương hiệu quốc gia không chỉ đến từ quy mô hay kim ngạch xuất khẩu, mà được tạo dựng từ những sản phẩm mang bản sắc văn hóa và đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững. Khi doanh nghiệp biết lựa chọn đúng lợi thế, kể được câu chuyện Việt trong từng sản phẩm và chủ động chuyển đổi xanh, họ không chỉ nâng cao giá trị thương hiệu riêng mà còn góp phần định vị hình ảnh Việt Nam trên thị trường toàn cầu. Đây là con đường dài, nhưng là hướng đi tất yếu.