Tin Khu Vực
Càng gần ngày 1/6/2026, mạng xã hội Việt Nam càng dậy sóng với hàng loạt thông tin tiêu cực về xăng E10: từ những hướng dẫn tách cồn khỏi xăng, lắc xe trước khi nổ máy, đến lời rao bán phụ gia ổn định nhiên liệu. Trên YouTube, TikTok và các diễn đàn ô tô như Otofun và VOZ, nhiều video thu hút hàng nghìn lượt xem, được chia sẻ lại với tốc độ nhanh hơn rất nhiều so với những bài giải thích chính thống. Vấn đề là phần lớn trong số đó hoặc sai lệch về mặt khoa học, hoặc nguy hiểm về mặt thực tiễn. Bài viết này đặt từng lời đồn lên bàn cân khoa học, đối chiếu với nghiên cứu quốc tế và phát biểu của cơ quan chức năng.
Trước hết, hiểu đúng bản chất của E10
Ethanol nhiên liệu (C2H5OH) là một loại cồn được sản xuất chủ yếu từ sinh khối nông nghiệp như mía, ngô, lúa mì hoặc sắn. Trong xăng E10, ethanol đóng ba vai trò khoa học rất cụ thể. Thứ nhất, ethanol là một oxygenate, nghĩa là chất chứa oxy trong phân tử, giúp quá trình cháy trong động cơ hoàn thiện hơn, qua đó giảm khí CO và hydrocarbon chưa cháy. Thứ hai, ethanol có chỉ số octane rất cao, lên tới 113 RON, giúp nâng chỉ số octane chung của hỗn hợp, chống kích nổ. Thứ ba, ethanol là nhiên liệu sinh học, làm giảm cường độ carbon tổng thể của xăng.
Theo Trung tâm Dữ liệu Nhiên liệu Thay thế (AFDC) của Bộ Năng lượng Hoa Kỳ, E10 được phép sử dụng cho mọi xe chạy xăng thông thường tại Mỹ, không phân biệt năm sản xuất. Tại Việt Nam, QCVN 01:2022/BKHCN quy định E10 phải có hàm lượng ethanol từ 8% đến 10% theo thể tích, đáp ứng tiêu chuẩn ASTM D4814 quốc tế. Đây là sản phẩm đã được công nghiệp hóa và chuẩn hóa kỹ lưỡng, không phải hỗn hợp tự pha.
Tin đồn: phải tách cồn khỏi xăng E10, mẹo nguy hiểm nhất
Đây là trào lưu đáng lo ngại nhất. Các video hướng dẫn dùng muối ăn hoặc các chất hút nước để tách ethanol khỏi xăng E10 đang lan truyền mạnh trên TikTok, YouTube và diễn đàn VOZ, thu hút hàng nghìn lượt xem chỉ trong vài ngày. Cơ chế được tuyên truyền là: do ethanol háo nước, khi thả muối hoặc nước vào bình xăng, ethanol sẽ tan trong nước và lắng xuống đáy, người dùng có thể chiết phần xăng còn lại ở trên ra để dùng.
Theo cảnh báo của các chuyên gia trên Báo Thanh Niên, Petrotimes của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam, Dân trí và VnEconomy, đây là việc làm vừa vô căn cứ khoa học, vừa cực kỳ nguy hiểm. Trong xăng E10, ethanol không chỉ là thành phần sinh học mà còn là chất nâng chỉ số octane. Nếu ethanol bị tách ra, phần xăng còn lại có thể không còn đạt octane thiết kế (95 RON), khiến động cơ kích nổ, gõ máy, vận hành không ổn định và có nguy cơ hư hại piston, xupap, thậm chí gây cháy nổ. Quá trình thủ công này còn không kiểm soát được hàm lượng nước lẫn trong xăng và các phụ gia bị pha tạp, làm tăng nguy cơ rỉ sét hệ thống nhiên liệu.
Nguy hiểm nhất là rủi ro cháy nổ ngay trong quá trình thao tác. Xăng có điểm chớp cháy rất thấp (khoảng âm 43 độ C); chỉ cần một tia lửa tĩnh điện hoặc nguồn nhiệt nhỏ trong môi trường thiếu thông khí là đủ để gây cháy lan. Đã có những vụ tai nạn ở nước ngoài liên quan đến việc thử pha chế nhiên liệu tại nhà. Khuyến cáo của giới chuyên môn rất rõ ràng: tuyệt đối không làm theo các hướng dẫn lan truyền trên mạng.
Tin đồn: E10 làm hư động cơ, nhất là xe đời cũ - thổi phòng lừa dối
Đây là gốc rễ của hầu hết nỗi lo và cũng là tin đồn có cơ sở khoa học gần nhất, song bị thổi phồng quá mức. Sự thật là gì? Nghiên cứu Global Ethanol-Blended-Fuel Vehicle Compatibility Study của Phòng thí nghiệm Năng lượng Tái tạo Quốc gia Hoa Kỳ (NREL), tài liệu mã số 81252 công bố tháng 12/2022, là một trong những công trình toàn diện nhất thế giới về tương thích nhiên liệu. NREL khảo sát các đội xe tại bảy quốc gia gồm Canada, Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia, Nhật Bản, Hàn Quốc và Mexico, và kết luận: gần như toàn bộ phương tiện ở các quốc gia này đều tương thích với E10. Quan trọng hơn, thử nghiệm vật liệu cho thấy tăng hàm lượng ethanol từ 10% lên 15% cũng không làm tăng đáng kể tốc độ ăn mòn kim loại; trong hầu hết trường hợp, sự thay đổi với cao su, nhựa và elastomer cũng không có ý nghĩa thống kê.
Tại Việt Nam, đại diện Hiệp hội các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM) khẳng định rằng nhiều mẫu xe máy sản xuất cách đây 20 đến 25 năm vẫn dùng được E10 nếu được bảo dưỡng đúng kỹ thuật.
Nhiều chuyên gia cũng nhận định rằng, rủi ro lớn nhất không nằm ở bản thân xăng E10, mà ở việc bảo dưỡng phương tiện không đúng cách. Thứ trưởng Bộ Công Thương cho biết, tính đến giữa tháng 5/2026, qua thực tế phân phối từ tháng 8/2025 tại TP.HCM, Hà Nội và Hải Phòng cùng việc Petrolimex đã chuyển đổi khoảng 5.500 cửa hàng và PVOIL khoảng 1.000 cửa hàng sang bán E10, chưa ghi nhận khiếu nại chính thức nào về tác động tiêu cực đến hiệu suất hoạt động và tuổi thọ động cơ.
Xăng E10 đạt quy chuẩn QCVN 01:2022/BKHCN đã được kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt từ khâu phối trộn, không cần thêm bất kỳ phụ gia nào để vận hành an toàn.
Tin đồn: phải lắc xe trước khi nổ máy
Mẹo lắc xe để trộn đều nhiên liệu là thông tin thiếu cơ sở khoa học và đã được Báo Công Thương phản bác trực tiếp trên bài đăng ngày 27/5/2026 và chính người phát ngôn ban đầu. Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, PGS.TS Đỗ Văn Dũng cho hay, khuyến nghị trên thực chất dành cho xe máy, không áp dụng với ô tô. Theo đó, ethanol trong xăng E10 có đặc tính hút ẩm, dễ hấp thụ nước từ không khí. Sau một thời gian dài để xe không sử dụng, hỗn hợp ethanol và nước có thể lắng xuống đáy bình nhiên liệu, đúng vị trí bơm xăng hút nhiên liệu lên động cơ...
Xăng E10 là một hỗn hợp đồng nhất đã được phối trộn theo quy chuẩn tại nhà máy của Petrolimex, PV OIL, BSR hoặc các đầu mối khác, đáp ứng QCVN 01:2022/BKHCN. Ethanol và xăng khoáng không tự phân tách trong điều kiện sử dụng bình thường; chỉ khi nhiên liệu bị nhiễm nước với hàm lượng vượt ngưỡng, hỗn hợp mới phân pha. Việc lắc xe không mang lại bất kỳ lợi ích kỹ thuật nào và chỉ gây thêm hoang mang, đồng thời có thể làm phát sinh khí cháy ở vùng kín gây nguy hiểm an toàn.
Trong bối cảnh xăng sinh học E10 đang trở thành chủ đề được nhiều người quan tâm, các chuyên gia khuyến cáo người dân cần thận trọng trước những thông tin, mẹo sử dụng phương tiện lan truyền trên mạng xã hội, đặc biệt là các hướng dẫn mang tính truyền miệng nhưng chưa được kiểm chứng đầy đủ về cơ sở khoa học và kỹ thuật.
Tin đồn: phải mua phụ gia ổn định kẻo hỏng xe - chuyên gia bác bỏ
Ngay khi có thông tin chuyển đổi E10 vào tháng 5/2026, thị trường xuất hiện hàng loạt dung dịch phụ gia ổn định nhiên liệu được rao bán rầm rộ trên các sàn thương mại điện tử và đại lý nhỏ, với giá dao động từ 50.000 đến hơn 200.000 đồng mỗi chai. Các quảng cáo đều đánh vào nỗi lo của người dùng: chống tách pha, giảm ăn mòn, ổn định octane, kéo dài tuổi thọ động cơ. Như Báo Dân trí đã chỉ rõ trong bài ngày 25/5/2026, đây thực chất là một hiện tượng ăn theo nỗi lo.
Thực tế khoa học là gì? Xăng E10 đạt quy chuẩn QCVN 01:2022/BKHCN đã được kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt từ khâu phối trộn, không cần thêm bất kỳ phụ gia nào để vận hành an toàn. Việc tự ý đổ thêm dung dịch không rõ nguồn gốc, không qua kiểm định, thậm chí có thể gây hại cho động cơ, đúng điều người dùng đang lo sợ. Một số phụ gia chứa thành phần có thể phản ứng với ethanol, tạo cặn lắng trong kim phun, hoặc làm thay đổi điểm bay hơi của nhiên liệu, ảnh hưởng đến vận hành. Cách tốt nhất là không tốn tiền cho những sản phẩm này.
Bảng 2.1. Lời đồn phổ biến và sự thật khoa học.
Bảng 2.2. Khuyến nghị theo nhóm phương tiện.
Biểu đồ 3. Bản đồ rủi ro các luồng thông tin tiêu cực về E10, theo trục lan truyền và thiệt hại.
Vì sao tin đồn lan nhanh hơn sự thật?
Đây không chỉ là câu chuyện khoa học, mà còn là câu chuyện tâm lý đám đông. Trên mạng xã hội, một video gây sốc dài 30 giây luôn lan nhanh hơn một bài phân tích khoa học dài hai trang giấy. Cơ chế thuật toán của các nền tảng càng khuếch đại nội dung gây tranh cãi. Nỗi sợ mất tài sản (chiếc xe là tài sản lớn của hộ gia đình Việt) khiến người dùng có xu hướng phòng thủ tối đa, dễ tin các mẹo phòng tránh hơn là dữ liệu trung tính. Trong khi đó, các nguồn thông tin chính thống thường truyền tải chậm hơn, ngôn ngữ kỹ thuật nặng nề, khó tiếp cận.
Đây là khoảng trống mà Báo Công Thương và các cơ quan báo chí chính thống cần lấp đầy bằng nội dung dễ hiểu, hình ảnh trực quan, video ngắn có thí nghiệm thực tế, và quan trọng nhất là tốc độ phản ứng. Bài học từ E5 cho thấy chính khoảng trống thông tin đã từng giết chết một chính sách đúng. Lần này, không được lặp lại.
Chế tài pháp lý đang siết lại
Trong khi tin đồn lan nhanh, các cơ quan chức năng cũng đã vào cuộc. Ngày 30/9/2025, Phòng An ninh mạng phối hợp Công an phường Gò Công, tỉnh Đồng Tháp đã mời làm việc hai cá nhân đăng tải, chia sẻ nhiều bài viết có nội dung sai sự thật liên quan việc Bộ Công Thương đề xuất dùng xăng E10. Các đối tượng đã tự giác gỡ bỏ nội dung sai sự thật và cam kết không tái phạm. Trước đó, một thanh niên dùng hình ảnh AI giả người ngất ở cây xăng để câu view cũng đã bị xử lý theo Dân trí ngày 9/4/2026.
Từ ngày 1/7/2026, theo quy định mới, hành vi chia sẻ tin giả trên mạng xã hội có thể bị phạt tới 50 triệu đồng. Nghị định 15/2020/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn quy định rõ trách nhiệm pháp lý của cả người đăng và người chia sẻ. Đây là công cụ pháp lý quan trọng để bảo vệ chính sách và bảo vệ người dân trước những hướng dẫn nguy hiểm như tách cồn hay pha chế nhiên liệu tại nhà.
Khoa học và thực tiễn đứng về E10
Khoa học, dữ liệu và thực tiễn quốc tế đều đứng về phía E10. Phần lớn lời đồn đang lan truyền là sai lệch, và nguy hiểm nhất là những mẹo tự chế có thể gây cháy nổ ngay khi thao tác. Người tiêu dùng thông thái hãy tiếp cận thông tin từ nguồn chính thống của Bộ Công Thương, các viện nghiên cứu, hiệp hội chuyên ngành như VAMM, và theo dõi thực tế vận hành của chính chiếc xe mình, thay vì hoảng loạn theo tin đồn trên mạng. Cuộc chiến chống tin giả là cuộc chiến của tốc độ, sự thật phải đi trước tin đồn một bước, và Báo Công Thương sẵn sàng đứng ở tuyến đầu của cuộc chiến ấy.
Hộp cảnh báo an toàn:
Đây là chủ đề có yếu tố an toàn cháy nổ và an toàn động cơ.
Người dân tuyệt đối không tự ý tách cồn, pha chế nhiên liệu hay đổ phụ gia không rõ nguồn gốc.
Nếu xe có dấu hiệu bất thường (khó nổ, ì máy, hao bất thường), hãy đưa đến cơ sở bảo dưỡng chính hãng.
Chia sẻ tin giả trên mạng xã hội có thể bị phạt tới 50 triệu đồng từ 1/7/2026; tiếp cận thông tin từ nguồn chính thống là cách bảo vệ chính mình và cộng đồng.
Mời độc giả đón đọc Bài 3: E10 và túi tiền người Việt - bài toán lớn quốc gia