Tin Khu Vực
Từ ngày 1/6/2026, mặt hàng xăng sinh học E10 sẽ được phân phối trên toàn quốc. Hiện tại Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam đã hoàn thành việc đưa E10 lên toàn hệ thống cửa hàng bán lẻ xăng dầu, sẵn sàng phục vụ tiêu dùng. Đó là tại Việt Nam, còn thế giới, E10 đã được nhiều nền kinh tế lớn nghiên cứu, phát triển và đưa vào sử dụng cách đây nửa thế kỷ và được coi như một giải pháp quan trọng hiện thực hoá mục tiêu phát triển nền kinh tế xanh, bền vững.
Để hiểu vì sao xăng sinh học E10 tồn tại, cần nhìn lại cú sốc làm thay đổi lịch sử kinh tế thế giới: Cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973. Khi các nước Arab trong khối OPEC (Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ) đặt lệnh cấm vận dầu mỏ nhằm vào Mỹ và các đồng minh phương tây, giá dầu thô tăng gần 400% chỉ trong vài tháng, từ 3 USD/thùng lên 12 USD/thùng. Cú sốc này phản ánh rõ sự phụ thuộc nguy hiểm của các nền kinh tế công nghiệp vào một nguồn nhiên liệu duy nhất đến từ một khu vực địa lý bất ổn.
Hai câu hỏi lớn được đặt ra ngay lập tức: Làm sao để không bao giờ bị động bởi phụ thuộc vào dầu mỏ và có loại nhiên liệu nào có thể trồng trọt được, thay vì phải khai thác từ lòng đất? Ethanol hay cồn sinh học sản xuất từ cây mía, ngô, sắn chính là câu trả lời mà nhiều quốc gia bắt đầu nghiêm túc xem xét từ thời điểm đó.
Xăng sinh học E10 đã được các nền kinh tế lớn nghiên cứu, sử dụng cách đây 50 năm. Ảnh minh hoạ
Brazil là quốc gia tiên phong phát triển loại nhiên liệu này. Năm 1975, Chương trình Quốc gia về Cồn (Proálcool) chính thức khai sinh, mục tiêu giảm sự phụ thuộc của Brazil vào dầu mỏ nhập khẩu bằng cách thay thế xăng khoáng bằng ethanol từ mía đường. Ban đầu, ethanol chỉ đơn giản được pha vào xăng ở tỷ lệ 5 - 10% (E5 - E10). Chỉ trong 6 năm kể từ khi Proálcool ra đời, đã có tới 90% tổng số xe mới bán ra tại Brazil có khả năng chạy bằng ethanol. Sau 50 ra đời, chương trình này giúp Brazil tránh được nhập khẩu: 550 triệu thùng dầu mỏ; giảm phát thải hơn 828 triệu tấn CO₂; 44% cơ cấu năng lượng Brazil hiện nay là tái tạo…
Với Mỹ, hành trình 50 năm đưa ethanol vào sử dụng trải qua nhiều đạo luật, nhiều cuộc khủng hoảng và nhiều cuộc chiến vận động hành lang. Năm 1974 văn bản luật đầu tiên về nghiên cứu phát triển ethanol làm nhiên liệu được Mỹ ban hành; năm 2005, Đạo luật Chính sách Năng lượng đã khai sinh ra chương trình Tiêu chuẩn Nhiên liệu Tái tạo (RFS), bảo đảm xăng bán tại Mỹ phải chứa lượng ethanol tăng dần theo lộ trình đến 2012; năm 2007, Mỹ mở rộng RFS, yêu cầu 36 tỷ gallon ethanol và nhiên liệu sinh học khác phải được pha vào xăng và diesel vào năm 2022. Hiện nay, E10 là xăng tiêu chuẩn tại Mỹ. Theo quy định liên bang, hỗn hợp ethanol tới 10% (E10) có thể được bán để sử dụng cho tất cả các phương tiện chạy xăng.
Khác với Mỹ và Brazil, EU tiếp cận E10 thận trọng hơn, đặt vấn đề tương thích xe cũ và quyền lợi người tiêu dùng lên hàng đầu. EU mất hơn 10 năm để mở rộng E10 từ 4 quốc gia ra 15 quốc gia, cho thấy ngay cả trong một khối kinh tế thống nhất, việc chuyển đổi nhiên liệu là quá trình cần thời gian, sự đồng thuận xã hội và hạ tầng chuẩn bị kỹ lưỡng.
Không chỉ là E10
Vậy tại sao E10 lại được các nền kinh tế lớn đưa vào sử dụng thay thế cho xăng khoáng? Theo phân tích của các chuyên gia, E10 có nhiều ưu điểm: Độ tương thích với xe sản xuất sau năm 2000 xấp xỉ 95%; thị trường ethanol đủ lớn, bảo đảm nhà máy hoạt động ổn định; lợi ích môi trường rõ rệt khi giúp giảm xấp xỉ 3 - 5% phát thải thực tế…
Bên cạnh đó, chuyên gia cũng nhìn nhận có 3 động lực bền vững khiến E10 trở thành xu thế toàn cầu không thể đảo ngược.
Động lực 1 về an ninh năng lượng: Cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973, xung đột Nga - Ukraine tiếp tục khẳng định quốc gia nào phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu đều dễ tổn thương về mặt chiến lược. Ethanol sản xuất từ nông nghiệp trong nước là công cụ đa dạng hóa nguồn năng lượng hiệu quả, giảm phụ thuộc địa chính trị.
Động lực 2 chính là cam kết khí hậu: Thỏa thuận Paris 2015 và các cam kết Net Zero của hơn 130 quốc gia đã tạo ra áp lực pháp lý và thị trường buộc ngành giao thông vận tải phải giảm phát thải. E10 là biện pháp có thể triển khai ngay trên đội xe đang vận hành mà không cần thay thế toàn bộ phương tiện.
Động lực 3 là lợi ích nông nghiệp: Ethanol tạo ra thị trường tiêu thụ ổn định cho nông sản (mía đường, ngô, sắn) giúp ổn định thu nhập nông dân và phát triển công nghiệp chế biến nông sản.
Nhìn lại quá khứ có thể thấy, E10 là cứu cánh cũng là lựa chọn tối ưu của nhiều nền kinh tế, thậm chí của cả những “người khổng lồ” trên thế giới. Không dừng lại ở đó, các quốc gia này đã tiến xa hơn trong quá trình sử dụng nhiên liệu sinh học.
Brazil không chỉ là nơi E10 ra đời mà còn là quốc gia đã vượt qua E10 từ lâu. Theo lịch sử pha trộn ethanol của Brazil, tỷ lệ pha trộn đã dao động liên tục qua các thập kỷ: từ E5 năm 1931, lên E10 - E11 năm 1976 - 1977, đạt E22 - E25 trong giai đoạn 1987-2010 và đến năm 2015 đạt E27. Brazil đang tăng tỷ lệ pha ethanol trong xăng từ 27% (E27) lên 30% (E30) và đưa vào áp dụng bắt buộc trên toàn quốc.
Hay Ấn Độ khởi động chương trình xăng pha ethanol năm 2003. Những thành tựu lớn bao gồm: Đạt mức pha 10% vào năm tài chính 2021 - 2022, tăng lên 20% vào tháng 7/2025, sớm hơn 5 năm so với kế hoạch ban đầu.
Bước nhảy vọt từ E10 lên E20 chỉ trong 4 năm của Ấn Độ là một trong những trường hợp chuyển đổi rất nhanh, thực hiện nhờ chương trình trợ cấp đồng bộ và chiến lược truyền thông mạnh mẽ của Chính phủ nước này.
Mỹ là thị trường E10 lớn nhất thế giới xét về sản lượng. E10 trở thành xăng tiêu chuẩn trên toàn quốc. Theo quy định liên bang, hỗn hợp ethanol tới 10% có thể được bán để sử dụng cho tất cả các phương tiện chạy xăng.
EU, kể từ năm 2009, E10 được triển khai dần dần tại châu Âu và hiện có mặt tại 17 quốc gia bao gồm Bỉ, Bulgaria, Đan Mạch, Estonia, Phần Lan, Pháp, Latvia, Lithuania, Luxembourg, Hà Lan, Romania, Slovakia, Thụy Điển và Vương quốc Anh.
Từ ngày 1/6/2026 mặt hàng xăng nhiên liệu sinh học được phân phối trên toàn lãnh thổ Việt Nam, tuy nhiên loại nhiên liệu này đã được các nền kinh tế lớn trên thế giới phát triển đã 50 năm và tiếp tục lộ trình phối trộn với lệ cao hơn trong tương lai không xa.