Xăng E10: Không thể chậm hơn trên hành trình xanh hóa giao thông

Áp lực môi trường đang thúc đẩy quá trình chuyển đổi

Những đợt ô nhiễm không khí kéo dài tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và nhiều đô thị lớn trong những năm gần đây đang đặt ra câu hỏi về mô hình phát triển năng lượng và giao thông của Việt Nam. Khi chỉ số bụi mịn PM2.5 thường xuyên vượt ngưỡng khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), vấn đề không còn dừng ở câu chuyện môi trường mà đã tác động trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng, chất lượng sống và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Ông Trương Mạnh Tuấn, Phó Trưởng phòng Quản lý chất lượng môi trường - Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho hay, theo các kết quả quan trắc môi trường, giao thông vận tải tiếp tục là một trong những nguồn phát thải lớn tại đô thị. Bên cạnh đó là hoạt động công nghiệp, xây dựng và đốt chất thải. Trong bối cảnh đó, việc kiểm soát khí thải phương tiện, phát triển năng lượng sạch và thay đổi cơ cấu nhiên liệu trở thành những giải pháp không thể trì hoãn.

Thực tế, Việt Nam đã sớm xác định con đường này thông qua hàng loạt chính sách về bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu và cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Tuy nhiên, để biến các mục tiêu thành hiện thực, điều quan trọng không chỉ nằm ở chiến lược mà còn ở những giải pháp có thể triển khai ngay trong thực tế. Một trong số đó là thúc đẩy sử dụng nhiên liệu sạch và nhiên liệu sinh học trong lĩnh vực giao thông vận tải - lĩnh vực được xác định là một trong những ngành cần ưu tiên giảm phát thải.

Xăng E10: Bước đi cần thiết trên lộ trình xanh hóa giao thông

Theo ông Lê Văn Đạt, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược, Bồi dưỡng cán bộ xây dựng (Bộ Xây dựng), để thúc đẩy giao thông xanh, cần triển khai đồng bộ các giải pháp từ phát triển vận tải công cộng, kiểm soát phương tiện cá nhân đến khuyến khích sử dụng năng lượng sạch. Trong đó, việc mở rộng các loại nhiên liệu chất lượng cao và nhiên liệu sinh học được xem là giải pháp có thể triển khai ngay, phù hợp với điều kiện thực tế.

Nhìn từ thực tế thị trường, điều kiện cho quá trình chuyển đổi đang dần chín muồi. Hiện Việt Nam có khoảng 6 - 7 triệu ô tô lưu hành, trong đó hơn 3,3 triệu xe được sản xuất từ năm 2017 đến nay, tương thích với các tiêu chuẩn khí thải Euro 4 và Euro 5. Số lượng phương tiện thế hệ mới ngày càng tăng đồng nghĩa với nhu cầu về nhiên liệu chất lượng cao ngày càng lớn.

So với các loại nhiên liệu tiêu chuẩn thấp hơn, nhiên liệu Euro 5 có hàm lượng lưu huỳnh giảm mạnh, giúp cắt giảm đáng kể lượng phát thải CO, NOx, hydrocarbon chưa cháy hết và bụi mịn. Đây là điều kiện quan trọng để nâng cao hiệu quả kiểm soát ô nhiễm không khí tại các đô thị. Đáng chú ý, cùng với nhiên liệu đạt chuẩn Euro 4, Euro 5, việc đưa xăng sinh học E10 vào sử dụng rộng rãi đang được xem là bước đi cần thiết trong lộ trình chuyển đổi năng lượng của Việt Nam.

Xăng E10 chứa 10% ethanol sinh học, được sản xuất từ nguồn nguyên liệu tái tạo trong nước. Việc mở rộng sử dụng xăng E10 không chỉ giúp giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch mà còn góp phần giảm phát thải khí nhà kính, phát triển ngành nguyên liệu sinh học và nâng cao an ninh năng lượng quốc gia.

Các hiệp hội sản xuất ô tô và xe máy đều cho rằng phần lớn phương tiện hiện nay có khả năng tương thích với nhiên liệu E10. Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) cũng khuyến nghị triển khai E10 trên nền tiêu chuẩn khí thải tối thiểu Euro 4 để bảo đảm tính tương thích với các dòng xe hiện đại và tối ưu hiệu quả giảm phát thải. Điều này cho thấy câu chuyện xăng E10 không đơn thuần là thay đổi một loại nhiên liệu mới mà là một mắt xích trong chiến lược xanh hóa giao thông và thực hiện cam kết Net Zero.

Trong bối cảnh các đô thị lớn chuẩn bị áp dụng lộ trình kiểm soát khí thải nghiêm ngặt hơn từ năm 2027, việc phát triển đồng bộ nguồn cung nhiên liệu Euro 5, mở rộng sử dụng xăng E10 và thúc đẩy các giải pháp năng lượng xanh khác sẽ tạo nền tảng quan trọng cho quá trình chuyển đổi. Nói cách khác, nếu kiểm soát khí thải là mục tiêu thì nhiên liệu sạch chính là công cụ để đạt được mục tiêu đó. Và nếu Net Zero là đích đến, xăng E10 cùng các loại nhiên liệu xanh khác cần được xem là một bước đi tất yếu trên hành trình chuyển đổi năng lượng của Việt Nam.

Từ góc độ môi trường, kinh tế và an ninh năng lượng, phát triển năng lượng xanh không còn là một lựa chọn mang tính khuyến khích. Đây đã trở thành yêu cầu phát triển bắt buộc, là điều kiện để Việt Nam vừa duy trì tăng trưởng, vừa bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống cho người dân trong những thập niên tới.