Vốn vào nhà máy, sản xuất công nghiệp tăng tốc
Dòng vốn đầu tư toàn cầu đang dịch chuyển nhanh trước biến động lãi suất và rủi ro địa chính trị. Thu hút và giữ chân nhà đầu tư vì thế trở thành yêu cầu đặt ra với mọi nền kinh tế. Với Việt Nam, yêu cầu này gắn trực tiếp với công nghiệp chế biến, chế tạo, lĩnh vực vừa thu hút phần lớn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, (FDI) vừa giữ vai trò trụ cột của ngành Công Thương.
Theo Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội tháng 10 và 10 tháng năm 2026 do Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam tính đến ngày 31/10/2026 đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74% so với cùng kỳ năm trước và cao nhất kể từ năm 2009. Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện ước đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1%, mức cao nhất trong cùng kỳ 5 năm qua.
TS. Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế trưởng BIDV.
Đáng chú ý, công nghiệp chế biến, chế tạo đạt 19,96 tỷ USD vốn thực hiện, chiếm 82,9% tổng vốn giải ngân. Trong tổng số 46,86 tỷ USD vốn đăng ký cấp mới và điều chỉnh, ngành này thu hút 24,19 tỷ USD, chiếm hơn một nửa với tỷ trọng 51,6%.
Cùng với dòng vốn giải ngân, sản xuất công nghiệp tăng trưởng tích cực. Số liệu của Cục Thống kê cho thấy, chỉ số sản xuất công nghiệp 10 tháng năm 2026 tăng 12,4% so với cùng kỳ năm trước, mức tăng cao nhất giai đoạn 2019 - 2026. Trong đó, công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 13% và đóng góp 10,2 điểm phần trăm vào mức tăng chung.
Dòng vốn mới cũng mở ra dư địa lớn cho giai đoạn tới. Vốn đăng ký cấp mới đạt 30,73 tỷ USD với 3.478 dự án, gấp khoảng 2,2 lần cùng kỳ năm 2025, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm 14,61 tỷ USD. Tốc độ đưa các dự án này vào xây dựng, vận hành sẽ quyết định mức đóng góp thực chất của dòng vốn cho tăng trưởng công nghiệp.
Kết quả thu hút vốn càng có ý nghĩa khi đặt cạnh diễn biến của dòng vốn đầu tư gián tiếp. Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, TS. Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế trưởng BIDV cho rằng, dòng tiền trên thị trường tài chính rất thông minh, luôn tìm đến nơi có lợi nhuận cao, an toàn và rủi ro chấp nhận được. Ông Lực phân tích, khi lãi suất tại Mỹ, châu Âu tăng trở lại và rủi ro toàn cầu gia tăng, dòng vốn quốc tế có xu hướng quay về các thị trường này. Hệ quả là nhiều thị trường chứng khoán châu Á, trong đó có Việt Nam, chịu áp lực rút vốn.
Dòng vốn đầu tư gián tiếp rút ra trong khi vốn vào nhà máy vẫn tăng, cho thấy nhà đầu tư dài hạn tiếp tục đặt niềm tin vào nền tảng sản xuất của Việt Nam. Tuy vậy, niềm tin ấy cần được bồi đắp liên tục, bởi dòng tiền luôn dịch chuyển khi điều kiện đầu tư thay đổi.
Củng cố nền tảng, “giữ chân” nhà đầu tư dài hạn
TS. Cấn Văn Lực nhận định, Việt Nam đã và đang đi đúng hướng khi quyết tâm tăng trưởng cao gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và tiếp tục quyết liệt cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Ông Lực cũng cho rằng, quyết tâm nâng hạng tín nhiệm quốc gia sẽ vừa tăng sức hấp dẫn đầu tư của Việt Nam với thế giới, vừa giảm chi phí khi huy động vốn từ bên ngoài.
Với doanh nghiệp sản xuất, chi phí vốn ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định mở rộng đầu tư. TS. Cấn Văn Lực đánh giá, tỷ giá năm nay tương đối ổn định, tiền đồng không mất giá mà còn tăng giá so với USD.
Ngược lại, mặt bằng lãi suất chịu áp lực lớn hơn khi xu hướng toàn cầu đi lên, trong khi chi phí vay trong nước cũng tăng đúng lúc nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng cao. Để tiếp tục giảm cả lãi suất huy động và cho vay, ông Lực kiến nghị đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, tăng tốc hoàn thuế giá trị gia tăng và giảm tỷ lệ ký quỹ với nhiều ngành nghề, qua đó tăng vòng quay tiền trong nền kinh tế.
Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tập trung vào chế biến, chế tạo, tạo động lực cho sản xuất công nghiệp tăng trưởng.
Nguồn lực trong các dự án tồn đọng cũng cần sớm được khơi thông. TS. Cấn Văn Lực cho biết, Chính phủ đã rất quyết liệt và tháo gỡ vướng mắc cho nhiều dự án, trong khi số dự án còn lại vẫn là nguồn lực rất lớn cần tiếp tục xử lý. Cùng với đó, ông Lực đề xuất khai thác thêm các kênh mới như khu thương mại tự do để bổ sung nguồn lực cho nền kinh tế.
Điều quan trọng là các giải pháp cần được triển khai đồng bộ, bởi ổn định vĩ mô tạo niềm tin, môi trường đầu tư thuận lợi giữ chân nhà đầu tư, còn chi phí vốn hợp lý giúp doanh nghiệp, cả trong nước và có vốn nước ngoài, mạnh dạn mở rộng sản xuất.
Với ngành Công Thương, dòng vốn vào chế biến, chế tạo tăng mạnh vừa mở ra cơ hội để doanh nghiệp trong nước kết nối, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, vừa đặt ra yêu cầu chuyển từ thu hút về lượng sang nâng cao chất lượng dòng vốn. Qua đó, tạo giá trị gia tăng thực chất cho sản xuất công nghiệp.
Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tăng mạnh phản ánh niềm tin của nhà đầu tư vào nền tảng sản xuất của Việt Nam. Trong bối cảnh dòng vốn toàn cầu dịch chuyển nhanh, ổn định kinh tế vĩ mô, cải thiện môi trường đầu tư và giảm chi phí vốn sẽ giúp dòng vốn tiếp tục tìm đến nhà máy, tạo động lực tăng trưởng bền vững cho ngành Công Thương.