Vĩnh Long chia sẻ kinh nghiệm phát triển thương mại điện tử cấp xã

Tại Hội nghị Xã thương mại điện tử toàn quốc năm 2026 với chủ đề “Công Thương đưa thương mại điện tử về xã, bệ phóng tăng trưởng hai con số”, diễn ra ngày 11/11 tại Bộ Công Thương, ông Trần Quốc Tuấn, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Công Thương Vĩnh Long đã chia sẻ kinh nghiệm của địa phương trong phát triển thương mại điện tử, đặc biệt là những kết quả bước đầu từ mô hình “Xã Thương mại điện tử - Chợ Lách vươn mình”.

Từ bài toán đầu ra nông sản đến mô hình thương mại điện tử cấp xã

Vĩnh Long nằm ở trung tâm Đồng bằng sông Cửu Long, có nguồn sản vật phong phú với lúa gạo, trái cây, thủy sản, dừa, cây giống, hoa kiểng, sản phẩm OCOP và các sản phẩm làng nghề. Tuy nhiên, nhiều chủ thể sản xuất, kinh doanh vẫn hoạt động với quy mô nhỏ, khả năng tiếp cận thị trường, xây dựng thương hiệu, tổ chức phân phối và ứng dụng công nghệ số chưa đồng đều.

Theo ông Trần Quốc Tuấn - Giám đốc Sở Công Thương Vĩnh Long, nếu chỉ dựa vào phương thức tiêu thụ truyền thống, đầu ra sản phẩm dễ bị giới hạn bởi địa lý, mùa vụ và các khâu trung gian. Vì vậy, tỉnh xác định thương mại điện tử không đơn thuần là đưa hàng hóa lên sàn, mà còn là công cụ tổ chức lại chuỗi giá trị, từ chuẩn hóa sản phẩm, hình ảnh, dữ liệu đến truyền thông, bán hàng, thanh toán, giao nhận và chăm sóc khách hàng.

Trong Kế hoạch phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2026 - 2030, Vĩnh Long đặt mục tiêu doanh số bán lẻ thương mại điện tử tăng 20 - 30%/năm, chiếm 20% tổng mức bán lẻ toàn tỉnh. Để hiện thực hóa định hướng này, địa phương lựa chọn cách tiếp cận từ cơ sở, lấy năng lực kinh doanh số của người dân và hiệu quả thực chất làm trọng tâm.

Tại xã Chợ Lách, mô hình được triển khai trên ba nền tảng: người dân biết làm và biết bán trên môi trường số; sản phẩm có thông tin minh bạch, hình ảnh tốt, nguồn gốc rõ ràng; hoạt động thanh toán, logistics và chăm sóc khách hàng được vận hành thông suốt.

Sở Công Thương phối hợp với UBND xã Chợ Lách rà soát các chủ thể sản xuất, lựa chọn sản phẩm, tổ chức tập huấn chuyên sâu về xây dựng nội dung, quay video, livestream, vận hành gian hàng, xử lý đơn hàng và giao nhận. Đáng chú ý, trong giai đoạn từ ngày 17/8 đến 19/10/2026, sau hơn hai tháng thử nghiệm, mô hình đã huy động 66 nhà bán hàng, vượt chỉ tiêu 60 chủ thể; đưa 1.340 sản phẩm lên môi trường số, gấp 67 lần mục tiêu ban đầu và tổ chức 4 lớp tập huấn chuyên sâu.

Cộng đồng nhà bán hàng Chợ Lách tạo ra hơn 50.000 đơn hàng, bán gần 77.000 sản phẩm trên TikTok Shop. Hoạt động truyền thông ghi nhận hơn 5.445 video, bài viết, thu hút 184.500 lượt tương tác và 2,6 triệu lượt xem. Kênh “Chợ Lách vươn mình” đạt hơn 3.000 người theo dõi.

Một dấu ấn khác là sự kiện livestream “Cộng đồng Chợ Lách vươn mình” ngày 21/10/2026. Trong 3 giờ, với sự tham gia của 20 nhà bán hàng, 3 nhà sáng tạo nội dung và Bưu điện tỉnh Vĩnh Long, hoạt động ghi nhận 2.330 đơn hàng, tiếp cận 4,1 triệu lượt người xem.

Đánh giá về kết quả này, ông Trần Quốc Tuấn nhấn mạnh: “Với chúng tôi, ý nghĩa của kết quả này không chỉ là con số, mà là niềm tin ban đầu của người dân vào khả năng tự làm chủ công cụ số”.

Từ thực tiễn Chợ Lách, kinh nghiệm đáng chú ý của Vĩnh Long là không làm thay người dân. Cơ quan quản lý và chính quyền địa phương giữ vai trò tạo điều kiện, hướng dẫn, kết nối nguồn lực và theo dõi kết quả; trong khi người sản xuất, kinh doanh trực tiếp vận hành, quyết định khả năng duy trì mô hình.

Bốn bài học kinh nghiệm và giải pháp nhân rộng mô hình từ cơ sở

Từ gần 3 tháng triển khai, ông Trần Quốc Tuấn cho biết Vĩnh Long bước đầu rút ra bốn bài học kinh nghiệm, lấy khả năng tự vận hành của người dân làm đích đến.

Trước hết, phải bắt đầu từ chủ thể và sản phẩm cụ thể. Đào tạo cần gắn với thực hành, giúp người tham gia có thể mở gian hàng, đăng sản phẩm, sáng tạo nội dung, xử lý đơn hàng và giải quyết các tình huống cơ bản. Hoạt động hỗ trợ chỉ thực sự có ý nghĩa khi chuyển hóa thành kỹ năng của người dân.

Thứ hai, thương mại điện tử phải được nhìn nhận như một chuỗi vận hành hoàn chỉnh. Một video thu hút chưa đủ nếu sản phẩm thiếu thông tin; một phiên livestream thành công chưa bền vững nếu đóng gói, giao hàng, thanh toán, đổi trả và chăm sóc khách hàng chưa đáp ứng yêu cầu. Chất lượng sản phẩm và uy tín với khách hàng phải là nền tảng phát triển lâu dài.

Thứ ba, cần cơ chế phối hợp rõ ràng giữa các bên. Chính quyền xã gần dân, hiểu sản phẩm và có khả năng tổ chức lực lượng tại chỗ. Sở Công Thương kết nối chính sách, chuyên môn, nền tảng và doanh nghiệp hỗ trợ. Các hiệp hội, doanh nghiệp công nghệ, bưu chính và logistics bổ sung nguồn lực, năng lực vận hành cho địa phương.

Thứ tư, chính sách hỗ trợ cần mang tính động viên, tạo điều kiện vượt qua khó khăn ban đầu nhưng không hình thành sự phụ thuộc kéo dài.

Ông Trần Quốc Tuấn nhấn mạnh: “Tuy nhiên, ngân sách chỉ là ‘cần câu’, không phải ‘con cá’”. Điều quan trọng là người dân, hộ kinh doanh và hợp tác xã biết tận dụng nguồn lực hỗ trợ, kết hợp nguồn lực xã hội để tự vận hành, tìm kiếm thị trường và phát triển bền vững". 

Hiện nay, Sở Công Thương Vĩnh Long đã tham mưu UBND tỉnh ban hành quyết định quy định định mức hỗ trợ cho các nội dung thiết yếu của mô hình, hy vọng sẽ có thêm sự tác động để mô hình sớm đi đến thành công.

Thời gian tới, Sở Công Thương Vĩnh Long sẽ tiếp tục phối hợp với các sở, ngành, đoàn thể và chính quyền địa phương lựa chọn những xã có sản phẩm, chủ thể và quyết tâm phù hợp để triển khai theo lộ trình, không làm dàn trải, không chạy theo chỉ tiêu hình thức. Địa phương đồng thời chú trọng chuẩn hóa dữ liệu sản phẩm, nâng cao năng lực nhà bán hàng, kết nối thanh toán, logistics, truy xuất nguồn gốc, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và xây dựng uy tín kinh doanh trên môi trường số.

Ông Trần Quốc Tuấn - Giám đốc Sở Công Thương Vĩnh Long nhấn mạnh: Mục tiêu cuối cùng không phải đưa thật nhiều sản phẩm lên sàn bằng mọi giá, mà là giúp người dân tự vận hành công cụ thương mại điện tử, chủ động tìm kiếm thị trường, tổ chức kinh doanh và phát triển bền vững. Đây cũng là kinh nghiệm Vĩnh Long mong muốn chia sẻ tại hội nghị, góp phần đưa thương mại điện tử đi sâu vào đời sống kinh tế nông thôn, tạo thêm động lực tăng trưởng từ chính người dân và sản phẩm địa phương.