Ứng dụng công nghệ, hạt gạo Lâm Đồng nâng giá trị và sức cạnh tranh

Từ ruộng lúa truyền thống đến sản xuất công nghệ cao

Sau gần 2 năm triển khai vùng sản xuất lúa thương phẩm chất lượng cao, Lâm Đồng đã và đang chuyển mạnh từ phương thức canh tác truyền thống sang cơ giới hóa, ứng dụng máy bay không người lái và sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP. Hướng đi này không chỉ giúp nâng cao năng suất, hiệu quả kinh tế mà còn góp phần giảm phát thải khí nhà kính, từng bước nâng tầm giá trị và sức cạnh tranh cho hạt gạo địa phương.

Lúa là một trong những cây trồng chủ lực của tỉnh Lâm Đồng sau sáp nhập, với diện tích canh tác hằng năm khoảng 125.000 – 130.000 ha, năng suất bình quân đạt 6 tấn/ha. Trong định hướng phát triển nông nghiệp bền vững, tỉnh đặt mục tiêu hình thành các vùng sản xuất lúa tập trung, xây dựng chuỗi giá trị lúa gạo chất lượng cao và lúa gạo đặc sản mang thương hiệu địa phương tại các vùng trọng điểm như Đức Linh, Tánh Linh, khu vực Hàm Thuận Bắc cũ cùng các xã Bắc Bình, Tuy Phong.

Một trong những điểm nhấn nổi bật là việc đưa máy bay không người lái (drone) vào các khâu chăm sóc lúa, đặc biệt là phun thuốc bảo vệ thực vật và phân bón lá.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Hoàng Phúc, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng cho biết, drone giúp phun thuốc chính xác, đồng đều, giảm lượng thuốc sử dụng, hạn chế thất thoát và giảm phát thải ra môi trường. Quan trọng hơn, giải pháp này giúp giảm lao động thủ công và bảo vệ sức khỏe người sản xuất do không phải tiếp xúc trực tiếp với hóa chất.

Thực tế cho thấy, chi phí thuê drone phun thuốc chỉ khoảng 200.000 đồng/ha, thấp hơn nhiều so với mức 600.000 – 1.000.000 đồng/ha khi thuê nhân công phun thủ công. Nhờ đó, chi phí sản xuất được cắt giảm rõ rệt, hiệu quả lao động được nâng lên.

VietGAP: nền tảng nâng cao chất lượng hạt gạo

Song song với cơ giới hóa, sản xuất lúa theo tiêu chuẩn VietGAP được xác định là nền tảng kỹ thuật cốt lõi trong phát triển vùng lúa chất lượng cao của tỉnh.

Theo Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng, sau 2 năm triển khai kế hoạch phát triển vùng sản xuất lúa thương phẩm chất lượng cao đến năm 2025, đơn vị đã tổ chức 87 lớp tập huấn cho gần 2.500 lượt nông dân, tập trung vào sản xuất lúa bền vững theo tiêu chuẩn SRP, ghi chép nhật ký điện tử và truy xuất nguồn gốc.

Cùng với đó, 16 mô hình sản xuất lúa theo tiêu chuẩn VietGAP hoặc tương đương với tổng diện tích 235 ha đã được xây dựng. Trong số này, 85 ha đã được cấp chứng nhận VietGAP tại các hợp tác xã tiêu biểu như Hợp tác xã (HTX) Tổng hợp Nông nghiệp hữu cơ Hàm Phú, HTX Dịch vụ Nông nghiệp Bắc Ruộng, HTX Gia An và HTX Đức Phú.

Các mô hình này áp dụng gieo sạ từ 100 – 120 kg giống/ha, giảm khoảng 50% so với tập quán truyền thống, giúp cây lúa sinh trưởng khỏe, ít sâu bệnh và hạn chế đổ ngã.

Theo đó, hiệu quả kinh tế mang lại rất rõ ràng. Năng suất lúa vụ mùa tại các mô hình VietGAP đạt trung bình trên 6,5 tấn/ha, cao hơn sản xuất đại trà khoảng 1,3 tấn/ha; vụ Đông Xuân đạt trên 7,5 tấn/ha, cá biệt có hộ đạt tới 10 tấn/ha. Lợi nhuận bình quân tăng từ 500.000 đồng đến vài triệu đồng mỗi hecta so với phương thức truyền thống.

Đáng chú ý, tại khu vực Bắc Bình, mô hình sản xuất lúa giảm phát thải khí nhà kính đã mang lại “lợi ích kép” khi năng suất tăng khoảng 5%, chi phí sản xuất giảm hơn 1,5 triệu đồng/ha, lợi nhuận tăng khoảng 20%.

Theo ông Nguyễn Hoàng Phúc, từ năm 2024 đến tháng 12/2025, Trung tâm Khuyến nông tỉnh đã triển khai 27 mô hình “Cánh đồng không dấu chân” với tổng diện tích 322 ha, trong đó 55 ha được chứng nhận VietGAP. Các mô hình này đang từng bước thay đổi tập quán canh tác của nông dân theo hướng sản xuất có kiểm soát, thân thiện với môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Vụ Đông Xuân 2025 – 2026, tỉnh tiếp tục triển khai 87 ha mô hình VietGAP và 28 ha mô hình giống lúa mới chất lượng cao tại các vùng trọng điểm. Đồng thời, kế hoạch năm 2026 sẽ mở rộng từ 40 – 60 ha lúa giảm phát thải khí nhà kính với tổng kinh phí khoảng 1 tỷ đồng từ nguồn sự nghiệp nông nghiệp.

Từ những cánh đồng VietGAP đến những thửa ruộng ứng dụng drone, con đường nâng cao giá trị hạt gạo Lâm Đồng đang ngày càng rõ nét. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao thu nhập cho nông dân mà còn là bước đi quan trọng để nông nghiệp Lâm Đồng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, đáp ứng yêu cầu thị trường và nâng cao sức cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập.