Tin Khu Vực
Dư địa lớn, yêu cầu cao
Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Vương quốc Anh và Bắc Ai-len (UKVFTA) chính thức có hiệu lực từ ngày 1/5/2021, được xây dựng trên nền tảng các cam kết của EVFTA nhưng có những điều chỉnh phù hợp với quan hệ thương mại song phương Việt Nam - Vương quốc Anh. Ngay khi Hiệp định có hiệu lực, hai bên đã cam kết cắt giảm 65% số dòng thuế; tỷ lệ này được nâng lên tới 99% số dòng thuế sau lộ trình từ 6-9 năm.
Sau hơn 5 năm thực thi, quan hệ thương mại Việt Nam - Vương quốc Anh tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, kim ngạch thương mại hai chiều với Vương quốc Anh năm 2025 đạt gần 9,4 tỷ USD. Trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam - Vương quốc Anh vượt 5 tỷ USD; riêng xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường này đạt khoảng 4,5 tỷ USD, tăng 16,3% so với cùng kỳ năm trước. Những con số trên cho thấy, thị trường Anh tiếp tục mở rộng và còn nhiều dư địa cho hàng hóa Việt Nam.
6 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam - Vương quốc Anh vượt 5 tỷ USD.
Tuy nhiên, ưu đãi thuế quan chỉ thực sự phát huy giá trị khi doanh nghiệp đáp ứng được các điều kiện để hưởng ưu đãi. Theo Bộ Công Thương, hàng hóa xuất khẩu sang Anh muốn được hưởng thuế quan ưu đãi theo UKVFTA phải đáp ứng quy tắc xuất xứ và có chứng từ chứng nhận xuất xứ phù hợp. Quy tắc xuất xứ của UKVFTA cơ bản tương tự EVFTA; hàng xuất khẩu từ Việt Nam sử dụng mẫu C/O EUR.1 theo quy định. Đây chính là một trong những thách thức đối với các doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa tại những địa phương có thế mạnh về nông, lâm sản như Lạng Sơn.
Là địa phương có vị trí quan trọng trong hoạt động giao thương quốc tế, Lạng Sơn có lợi thế lớn về kết nối thương mại và xuất nhập khẩu. Tuy nhiên, lợi thế về địa lý không đồng nghĩa với việc hàng hóa địa phương đương nhiên có thể đi sâu vào những thị trường tiêu chuẩn cao.
Trao đổi về khả năng tận dụng các FTA, đặc biệt là UKVFTA với phóng viên Báo Công Thương, ông Hoàng Khánh Duy, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Lạng Sơn cho biết, thời gian qua, các doanh nghiệp, hợp tác xã trên địa bàn ngày càng quan tâm, chủ động tìm hiểu các cam kết và ưu đãi từ các FTA, nhất là các FTA thế hệ mới.
Để tăng cường tính chủ động trong hội nhập kinh tế quốc tế và nâng cao nhận thức về UKVFTA, tỉnh Lạng Sơn đã ban hành Kế hoạch số 247/KH-UBND ngày 29/12/2021 về thực hiện Hiệp định trên địa bàn tỉnh. Sở Công Thương cũng triển khai tuyên truyền thông qua Trang thông tin điện tử, xây dựng sổ tay, tổ chức các hội nghị bồi dưỡng, cập nhật kiến thức hội nhập kinh tế quốc tế cho cán bộ, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh và người dân.
Theo ông Hoàng Khánh Duy, những hoạt động này đã góp phần nâng cao nhận thức của doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong nắm bắt thông tin thị trường và các yêu cầu của thị trường quốc tế. Tuy nhiên, mức độ tận dụng UKVFTA của doanh nghiệp địa phương hiện vẫn còn hạn chế.
Nguyên nhân trước hết đến từ đặc điểm của cộng đồng doanh nghiệp trên địa bàn. Phần lớn là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiềm lực tài chính còn hạn chế, thiếu nhân lực am hiểu sâu về quy tắc xuất xứ.
Đáng chú ý, những sản phẩm có thế mạnh của Lạng Sơn như hoa hồi, quế, nhựa thông... phần lớn vẫn đang được xuất khẩu dưới dạng nguyên liệu hoặc sơ chế. Giá trị gia tăng vì thế còn thấp, trong khi việc xây dựng thương hiệu, đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng và truy xuất nguồn gốc đối với các thị trường khó tính vẫn còn những khoảng trống.
Xúc tiến thương mại là một trong những nội dung cần được đẩy mạnh để hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường Anh.
Thực tế này cũng được thể hiện trong định hướng phát triển các sản phẩm đặc trưng của tỉnh. Theo UBND tỉnh Lạng Sơn, hoa hồi Lạng Sơn và hồng không hạt Bảo Lâm đã được bảo hộ chỉ dẫn địa lý theo các cam kết liên quan đến EVFTA và UKVFTA. Tuy nhiên, việc có chỉ dẫn địa lý mới là một nền tảng; để hàng hóa thực sự thâm nhập sâu vào thị trường Anh, doanh nghiệp vẫn phải giải quyết đồng bộ các yêu cầu về chất lượng, tiêu chuẩn và năng lực cung ứng.
Trong khi đó, thị trường xuất khẩu của tỉnh Lạng Sơn hiện vẫn tập trung chủ yếu ở Trung Quốc, một phần nhờ lợi thế địa lý giáp biên, phương thức giao thương tương đối linh hoạt và phù hợp với điều kiện, năng lực của nhiều doanh nghiệp nhỏ trên địa bàn.
Thúc đẩy doanh nghiệp khai thác hiệu quả UKVFTA
Theo ông Hoàng Khánh Duy, để khai thác tốt hơn thị trường Anh, doanh nghiệp Lạng Sơn cần được hỗ trợ theo hướng cụ thể, sát với nhu cầu thực tế thay vì chỉ dừng ở phổ biến thông tin chung về FTA.
“Thứ nhất là thông tin thị trường chuyên sâu về nhu cầu, thị hiếu, kênh phân phối và lộ trình ưu đãi thuế quan theo UKVFTA đối với từng nhóm hàng thế mạnh của tỉnh”, ông Hoàng Khánh Duy nhấn mạnh.
Đây là yêu cầu quan trọng bởi việc tiếp cận thị trường Anh không chỉ là câu chuyện thuế suất. Doanh nghiệp cần biết sản phẩm nào có nhu cầu, phân khúc nào phù hợp, hệ thống phân phối vận hành ra sao và điều kiện để một sản phẩm có thể đứng được trên thị trường.
Bên cạnh thông tin thị trường, bài toán quan trọng không kém là năng lực tuân thủ. Theo lãnh đạo Sở Công Thương Lạng Sơn, doanh nghiệp cần được tập huấn chuyên sâu về quy tắc xuất xứ, chứng nhận và tự chứng nhận xuất xứ, cùng các yêu cầu về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn kỹ thuật của thị trường Anh.
Đây cũng là nội dung đang được Bộ Công Thương đặc biệt chú trọng. Trong giai đoạn 2021-2025, công tác tuyên truyền, phổ biến thông tin về FTA, trong đó có UKVFTA, được triển khai rộng rãi; hơn 191 hội nghị, hội thảo tại các tỉnh, thành phố có lồng ghép nội dung về cam kết FTA.
Với Lạng Sơn, yêu cầu này càng trở nên thiết thực khi các sản phẩm thế mạnh của địa phương cần chuyển mạnh từ xuất khẩu nguyên liệu sang chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng và xây dựng thương hiệu.
Theo ông Hoàng Khánh Duy, xúc tiến thương mại là một trong những nội dung cần được đẩy mạnh để hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường Anh. Bên cạnh kết nối với các nhà nhập khẩu, nhà phân phối, doanh nghiệp cũng cần được hỗ trợ khai thác các kênh thương mại điện tử xuyên biên giới.
Ông Hoàng Khánh Duy cũng đề cập đến việc cung cấp thông tin, cảnh báo sớm về phòng vệ thương mại, gian lận xuất xứ và lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại. Đây là những thông tin doanh nghiệp cần nắm bắt để chủ động trong hoạt động xuất khẩu và thực hiện đúng các quy định về xuất xứ hàng hóa.
Thị trường Anh có dư địa, nhưng để khai thác được, doanh nghiệp phải đáp ứng những yêu cầu cụ thể về chất lượng, xuất xứ và truy xuất nguồn gốc. Đây là những nội dung được doanh nghiệp Lạng Sơn quan tâm khi tìm hướng đưa các sản phẩm thế mạnh của tỉnh vào thị trường này.
Theo ông Hoàng Khánh Duy, với những sản phẩm như hồi, quế, nhựa thông, việc nâng tỷ trọng chế biến, hoàn thiện tiêu chuẩn và xây dựng thương hiệu là hướng đi cần được chú trọng. Cùng với đó, doanh nghiệp cần thêm thông tin về thị trường Anh, được kết nối với các nhà nhập khẩu, nhà phân phối và hỗ trợ trong hoạt động xúc tiến thương mại. “Sở Công Thương sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các đơn vị thuộc Bộ Công Thương, Hiệp hội ngành hàng và UBND cấp xã để nắm nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, tham mưu các giải pháp hỗ trợ thiết thực, từng bước đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc vào thị trường truyền thống và nâng cao giá trị xuất khẩu hàng hóa địa phương”, ông Hoàng Khánh Duy cho biết.
UKVFTA mở ra dư địa đáng kể cho hàng hóa Việt Nam tiếp cận thị trường Vương quốc Anh, song để biến ưu đãi thuế quan thành lợi thế cạnh tranh thực tế, doanh nghiệp phải đáp ứng ngày càng đầy đủ các yêu cầu về xuất xứ, chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn kỹ thuật. Với Lạng Sơn, đây cũng là bài toán đặt ra trong quá trình đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào thị trường truyền thống.