Tin Khu Vực 
Mới đây, Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định số 103/QĐ-BCT, thành lập Ban Chỉ đạo phát triển văn hóa công vụ ngành Công Thương, thể hiện quyết tâm xây dựng một nền hành chính liêm chính, kỷ cương, hành động và hiệu quả.
Một trong những nhiệm vụ chủ chốt của Ban Chỉ đạo là xây dựng và tổ chức thực hiện đề án, chương trình, kế hoạch, phát triển văn hóa công vụ ngành Công Thương theo từng giai đoạn và hằng năm. Cùng với đó, Ban Chỉ đạo có trách nhiệm hướng dẫn, đôn đốc các cơ quan, đơn vị thuộc bộ triển khai thực hiện các chuẩn mực văn hóa công vụ, gắn với chức năng, nhiệm vụ và trách nhiệm của người đứng đầu.
Nhân sự kiện này, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với TS Mạc Quốc Anh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP Hà Nội (HANOISME) về những kỳ vọng của cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa Thủ đô nói riêng và cả nước nói chung về những tác động và kỳ vọng của doanh nghiệp trước quyết định quan trọng này của Bộ Công Thương.
TS Mạc Quốc Anh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP Hà Nội (HANOISME) - Ảnh: Nhân vật cung cấp
Gần doanh nghiệp hơn: Thông điệp từ Quyết định 103
- Thưa TS Mạc Quốc Anh, với vai trò đại diện cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa Thủ đô, ông nhìn nhận như thế nào về việc Bộ Công Thương ban hành Quyết định số 103/QĐ-BCT thành lập Ban Chỉ đạo phát triển văn hóa công vụ? Theo ông, thông điệp chính của hoạt động này gửi tới doanh nghiệp là gì?
TS Mạc Quốc Anh: Hiện nay, Việt Nam có hơn 1,1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động. Với số lượng đông đảo như vậy, yêu cầu đặt ra là bộ máy quản lý nhà nước phải thực sự lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, xây dựng và thực thi cơ chế, chính sách đúng theo đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước.
Việc Bộ Công Thương ban hành quyết định liên quan đến xây dựng và nâng cao văn hóa công vụ cho thấy đã có đầy đủ căn cứ pháp lý để củng cố tinh thần phục vụ người dân và doanh nghiệp, bám sát chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Chính phủ. Mục tiêu cao nhất là gần dân hơn, gần doanh nghiệp hơn. Để làm được điều đó, hoạt động công vụ phải được đổi mới cả ở hình thức tiếp xúc trực tiếp lẫn gián tiếp thông qua các nền tảng số.
Khi Đề án 06 của Thủ tướng Chính phủ được triển khai đồng bộ tại các bộ, ngành, Bộ Công Thương là một trong những đơn vị thực hiện nghiêm túc, chủ động hiện thực hóa các giải pháp công nghệ thông tin thông minh nhằm phục vụ người dân và doanh nghiệp hiệu quả hơn.
Việc ban hành quyết định này thể hiện một cách làm mới, áp dụng công nghệ tiên tiến, nhưng cốt lõi vẫn là nâng cao chất lượng đội ngũ công chức, viên chức và người lao động trong toàn ngành. Không chỉ ở Bộ Công Thương mà tại các Sở Công Thương ở các tỉnh, thành phố, ngành Công Thương đang đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ trọng yếu của đất nước, đặc biệt trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, thương mại, quản lý và nghiên cứu thị trường. Đây là ngành có tần suất tiếp xúc với doanh nghiệp và người dân rất lớn.
Hầu hết các lĩnh vực sản xuất, thương mại, dịch vụ, xuất nhập khẩu đều gắn chặt với vai trò quản lý và hỗ trợ của ngành Công Thương. Doanh nghiệp thụ hưởng nhiều chính sách hỗ trợ, tư vấn, bảo vệ và chuyển giao từ ngành. Vì vậy, khi ban hành quyết định này, có thể thấy đây không chỉ là một bước đi mới về mặt quản lý, mà còn là sự chuyển mình trong cách đồng hành cùng doanh nghiệp.
Quan trọng nhất là sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp. Nếu trước đây, các quy định đã được ban hành đầy đủ, thì nay ngành Công Thương đang bước sang một giai đoạn mới - giai đoạn nâng cao chất lượng phục vụ thông qua thái độ, văn hóa ứng xử và cách thực thi thủ tục hành chính, nhằm đáp ứng ngày càng cao kỳ vọng của cộng đồng doanh nghiệp và người dân trong một kỷ nguyên phát triển mới.
Từ cải cách thủ tục đến thay đổi thái độ phục vụ
- Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Ban Chỉ đạo là xây dựng và triển khai đề án, chương trình phát triển văn hóa công vụ theo từng giai đoạn. Ở góc độ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa - nhóm thường xuyên tiếp xúc với cơ quan quản lý nhà nước, ông kỳ vọng những thay đổi cụ thể nào trong thái độ phục vụ, quy trình xử lý công việc và tinh thần trách nhiệm của cán bộ ngành Công Thương?
TS Mạc Quốc Anh: Trong nhiều năm trở lại đây, ngành Công Thương luôn đi đầu trong đổi mới cách thức hỗ trợ trực tiếp doanh nghiệp. Có thể lấy ví dụ cụ thể về việc cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) tại các địa phương. Nếu trước đây doanh nghiệp phải trực tiếp đến nơi làm thủ tục, thì nay không nhất thiết phải có mặt tại tỉnh nơi thực hiện hoạt động xuất khẩu. Doanh nghiệp có thể nộp hồ sơ thông qua hệ thống điện tử, kể cả khi đang ở một địa phương khác.
Đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức ngành Công Thương tại địa phương sẵn sàng hướng dẫn, hỗ trợ và tư vấn đầy đủ để doanh nghiệp hoàn thiện hồ sơ nhanh chóng, thuận lợi nhất. Trước đây, việc cấp một giấy chứng nhận có thể mất tới khoảng 70 ngày, thì nay thời gian xử lý chỉ còn từ 1-3 ngày. Sự rút ngắn này không chỉ tạo thuận lợi về thủ tục mà còn giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể chi phí thời gian, công sức và nguồn lực.
Đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ và vừa - nhóm còn hạn chế về tài chính, nhân sự và công nghệ, những cải cách này có ý nghĩa rất lớn. Bởi lẽ, chi phí thực hiện thủ tục hành chính thực chất là một phần chi phí vận hành thường xuyên của doanh nghiệp. Khi các thủ tục, nhất là thủ tục liên quan đến xuất nhập khẩu do ngành Công Thương quản lý, được cải tiến theo hướng nhanh gọn, minh bạch, thì doanh nghiệp đã giảm được một phần gánh nặng chi phí không nhỏ.
Có thể thấy tác phong, văn phong và văn hóa phục vụ của ngành Công Thương đã thay đổi rõ rệt so với trước đây. Đề án được triển khai theo từng giai đoạn cụ thể. Giai đoạn đầu là đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến cách thức vận hành, quy trình giải quyết thủ tục hành chính, tháo gỡ những rào cản, vướng mắc mà doanh nghiệp từng gặp phải. Giai đoạn tiếp theo là tổ chức thực thi một cách thực chất, giải quyết dứt điểm từng hồ sơ ngay tại thời điểm phát sinh.
Một điểm đáng chú ý là việc chia sẻ và khai thác dữ liệu dùng chung, giúp doanh nghiệp và người dân có thể theo dõi toàn bộ quy trình xử lý thủ tục trên môi trường mạng. Các thủ tục hành chính được xử lý theo đúng thời gian thực, đúng cam kết. Khi doanh nghiệp nộp hồ sơ dù qua hệ thống điện tử, trực tiếp hay qua bộ phận một cửa đều nhận được email hoặc tin nhắn phản hồi từ ngành Công Thương.
Nhờ ứng dụng công nghệ thông tin, từng hồ sơ, từng quy trình xử lý đều được kiểm soát chặt chẽ. Doanh nghiệp có thể theo dõi tiến độ giải quyết, biết rõ hồ sơ đang thiếu gì, kết quả ra sao, ai là người thụ lý, chức vụ và thông tin liên hệ cụ thể. Tinh thần “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm” được thể hiện rõ trong cách vận hành hiện nay.
Có thể khẳng định, mục tiêu hành động và hiệu quả được đặt lên hàng đầu. Đề án được triển khai theo lộ trình rõ ràng: từ tuyên truyền, phổ biến đến thực thi và tạo hiệu quả thực chất. Điều doanh nghiệp cần không chỉ là quy định trên giấy, mà là sự vào cuộc mạnh mẽ, đồng bộ. Đó là điều ngành Công Thương đang thể hiện trong thời gian qua.
TS Mạc Quốc Anh trong cuộc trao đổi với phóng viên Báo Công Thương - Ảnh: Trường Giang
Trách nhiệm người đứng đầu và cơ chế giám sát thực chất
- Quyết định của Bộ Công Thương cũng nhấn mạnh trách nhiệm của người đứng đầu trong việc thực hiện chuẩn mực văn hóa công vụ. Theo ông, để tránh tình trạng “trên nóng dưới lạnh”, cần có cơ chế giám sát và đánh giá như thế nào để doanh nghiệp thực sự cảm nhận được sự chuyển biến trong môi trường hành chính?
TS Mạc Quốc Anh: Trong môi trường hành chính hiện đại, nhiều quốc gia trên thế giới đã áp dụng các chuẩn mực quản trị hành chính từ cấp lãnh đạo đến cấp thực thi từ rất sớm. Ở Việt Nam, trong khoảng 5 năm trở lại đây, việc chuẩn hóa này đã được triển khai mạnh mẽ và đạt được những kết quả tích cực. Tuy nhiên, điều đáng lưu ý là yêu cầu, kỳ vọng và đòi hỏi của người dân, doanh nghiệp ngày càng cao.
Điều đó vừa là trách nhiệm, vừa là nghĩa vụ, đồng thời cũng tạo ra áp lực không nhỏ đối với đội ngũ công chức, viên chức ở tất cả các ngành, trong đó có ngành Công Thương. Đây là ngành giữ vai trò mũi nhọn trong bảo đảm hoạt động xuất nhập khẩu, sản xuất, thương mại, dịch vụ trên hầu hết các lĩnh vực, từ công nghiệp nhẹ, công nghiệp nặng đến dệt may, da giày và nhiều ngành khác. Chính vì vậy, chuẩn mực đạo đức công vụ, đặc biệt là văn hóa công vụ của người đứng đầu và đội ngũ cán bộ các cấp, có ý nghĩa hết sức quan trọng.
Như Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhấn mạnh: “Cán bộ nào, phong trào đó”. Với một ngành luôn chịu áp lực lớn như Công Thương, việc chuẩn hóa và thực thi các chuẩn mực càng đòi hỏi quyết tâm và bản lĩnh cao.
Theo đánh giá, việc triển khai đã được tính toán cụ thể, bài bản và có lộ trình rõ ràng. Đề án được xây dựng trên cơ sở tham vấn ý kiến chuyên gia và các lĩnh vực liên quan, đồng thời tổ chức đào tạo đội ngũ cán bộ theo từng nhóm nhiệm vụ, từng chuyên môn khác nhau. Dù đây là nhiệm vụ khó khăn, nhưng ngành Công Thương có nền tảng kinh nghiệm thực tiễn phong phú trong xử lý các vấn đề nóng của doanh nghiệp và người dân.
Thực tế cho thấy, trong những thời điểm thiên tai, bão lũ, đứt gãy chuỗi cung ứng hay biến động thị trường, ngành Công Thương đã vào cuộc quyết liệt, không chỉ ở khía cạnh điều hành chính sách mà còn ở tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ. Lực lượng này được đào tạo, rèn luyện qua nhiều tình huống cụ thể trong thời gian dài, tích lũy kinh nghiệm và tiếp tục truyền lại cho các thế hệ sau.
Vì vậy, có thể xem ngành Công Thương là một mô hình tiêu biểu trong triển khai văn hóa công vụ thời gian qua. Với sự chuẩn bị bài bản theo từng giai đoạn và sự đồng bộ từ lãnh đạo đến cơ sở, có cơ sở để tin tưởng việc thực thi trong thời gian tới sẽ đạt hiệu quả tích cực.
Đáng chú ý, cộng đồng doanh nghiệp không chỉ đặt kỳ vọng mà còn ghi nhận sự cải tiến rõ rệt trong cách thức đồng hành của ngành Công Thương. Từ tác phong phục vụ, phương thức tiếp cận doanh nghiệp đến quản trị trên nền tảng công nghệ thông tin, các quy trình tư vấn và hỗ trợ ngày càng chi tiết, minh bạch và hiệu quả hơn. Đây là nền tảng quan trọng để việc triển khai văn hóa công vụ tiếp tục phát huy hiệu quả trong những năm tới.
Cộng đồng doanh nghiệp không chỉ đặt kỳ vọng mà còn ghi nhận sự cải tiến rõ rệt trong cách thức đồng hành của ngành Công Thương - Ảnh: Cấn Dũng)
Văn hóa công vụ và sức cạnh tranh của khu vực tư nhân
- Trong bối cảnh Chính phủ đang thúc đẩy cải cách thể chế, chuyển đổi số và xây dựng nền hành chính phục vụ, ông đánh giá việc phát triển văn hóa công vụ của ngành Công Thương có thể tác động ra sao đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và niềm tin của khu vực tư nhân đối với cơ quan quản lý nhà nước?
TS Mạc Quốc Anh: Nghị quyết số 68 nhấn mạnh khu vực doanh nghiệp tư nhân sẽ trở thành một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, ngành Công Thương đã xây dựng kế hoạch hướng dẫn và triển khai nhiều chương trình hành động cụ thể, chi tiết nhằm đồng hành cùng lực lượng doanh nghiệp tư nhân.
Từ năm 2025 đến nay, ngành đã tổ chức nhiều hoạt động xúc tiến thương mại hiệu quả như Hội chợ Mùa Xuân, Hội chợ Mùa Thu, cùng hàng loạt chương trình kết nối giao thương, tư vấn và hỗ trợ doanh nghiệp. Đặc biệt, các doanh nghiệp nội địa và doanh nghiệp xuất khẩu được tạo điều kiện tham gia trực tiếp vào các hoạt động này.
Thông qua các kỳ hội chợ và chương trình xúc tiến, nhiều doanh nghiệp đã tìm kiếm được đối tác, nhà đầu tư và khách hàng tiềm năng. Không ít hợp đồng thương mại, sản xuất và kinh doanh có giá trị lớn, lên tới hàng tỷ USD, đã được ký kết. Điều này cho thấy vai trò cầu nối rất rõ nét của ngành Công Thương trong việc mở rộng thị trường cho doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, Việt Nam hiện có 17 hiệp định thương mại (FTA) song phương và đa phương, trong đó có nhiều FTA thế hệ mới với những cam kết sâu rộng, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp tư nhân. Thông qua các hiệp định này, doanh nghiệp được hưởng lợi về thuế quan, tiếp cận thị trường, đầu tư và thương mại.
Ngành Công Thương không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng các hiệp định thương mại tự do mà còn thúc đẩy các chương trình liên quan đến khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Thông qua các hoạt động giao thương quốc tế, doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội tiếp cận công nghệ, mô hình quản trị và xu hướng thị trường mới từ các đối tác như Mỹ, Hàn Quốc và nhiều quốc gia châu Âu.
Nhiều đoàn doanh nghiệp Việt Nam đã tháp tùng lãnh đạo Bộ Công Thương tham gia các hoạt động xúc tiến tại nước ngoài, dự hội chợ quốc tế do các đơn vị như Cục Xuất nhập khẩu, Cục Xúc tiến thương mại tổ chức. Qua đó, doanh nghiệp trong nước tiếp cận được các tập đoàn thương mại lớn, hệ thống phân phối và nhà bán lẻ quốc tế.
Đáng chú ý, không chỉ các doanh nghiệp quy mô lớn, mà cả doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp sản xuất sản phẩm chủ lực, các cơ sở làng nghề truyền thống cũng nhận được sự hỗ trợ trực tiếp từ ngành Công Thương thông qua các chương trình xúc tiến thương mại cụ thể. Đây là nền tảng quan trọng để khu vực kinh tế tư nhân phát huy vai trò động lực trong giai đoạn phát triển mới.
- Xin cảm ơn ông!
Cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, kỳ vọng việc phát triển văn hóa công vụ của ngành Công Thương sẽ tạo chuyển biến thực chất trong thái độ phục vụ, tinh thần trách nhiệm và tính minh bạch của đội ngũ cán bộ. Điều doanh nghiệp mong muốn không chỉ là cải cách trên giấy tờ, mà là quy trình xử lý rõ ràng, đúng cam kết, giảm chi phí thời gian và tạo môi trường hành chính đồng hành, hiệu quả.