TS Đào Duy Anh: Không có vấn đề khác thường về động cơ khi sử dụng xăng E10

Ngày 15/5/2026, Tổng công ty Dầu Việt Nam CTCP (PVOIL), thành viên của Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) chính thức triển khai kinh doanh xăng sinh học E10 tại gần 1.000 cửa hàng xăng dầu trên cả nước, đánh dấu bước chuyển lớn trong lộ trình phát triển nhiên liệu sinh học và chuyển dịch năng lượng xanh tại Việt Nam.

Việc triển khai kinh doanh xăng E10 của PVOIL không chỉ là thực hiện lộ trình phát triển nhiên liệu sinh học theo định hướng của Chính phủ và Bộ Công Thương mà còn góp phần đảm bảo nguồn cung xăng dầu ổn định cho thị trường, tăng cường an ninh năng lượng quốc gia, đồng thời thể hiện cam kết của doanh nghiệp trong xu hướng phát triển năng lượng xanh, giảm phát thải và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” của Việt Nam vào năm 2050.

Để hiểu rõ hơn về điều này, TS Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) đã có chia sẻ về vấn đề này.

Chủ trương xuyên suốt, đúng, trúng

- Thưa TS Đào Duy Anh, việc triển khai xăng sinh học E10 được xem là một bước đi trong lộ trình chuyển đổi xanh và giảm phát thải của Việt Nam. Vậy xăng E10 đang được đặt ở vị trí nào trong chiến lược chuyển đổi năng lượng của ngành Công Thương? Và mục tiêu dài hạn mà Bộ hướng tới là gì?

TS Đào Duy Anh: Định hướng xây dựng và phát triển nền kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, phát triển bền vững là chủ trương có từ lâu và xuyên suốt của Chính phủ. Từ năm 2007, Chính phủ đã phê duyệt một đề án về nhiên liệu sinh học, tiếp theo là phê duyệt thêm một chiến lược phát triển năng lượng quốc gia. Năm 2020, Bộ Chính trị có nghị quyết về chiến lược phát triển năng lượng quốc gia Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn 2030. Gần nhất, Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị ban hành 8/2025 về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến 2030, tầm nhìn 2045.

Những văn bản trên đều khẳng định quan điểm xuyên suốt là phải phát triển nhiên liệu sinh học để đa dạng hóa các loại hình năng lượng, có thể thay thế một phần, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, nhằm xây dựng nền kinh tế phát triển bền vững, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, góp phần bảo vệ môi trường, phát triển giao thông xanh, phát thải ròng bằng "0" theo cam kết của Chính phủ tại COP26.

Nguồn nhiên liệu hóa thạch ở mỗi quốc gia có tiềm năng và trữ lượng khác nhau nhưng đều là hữu hạn, sẽ dần cạn kiệt. Việt Nam được đánh giá là nước có tiềm năng dầu khí, tuy nhiên với những mỏ đã khai thác hay mới phát hiện có tiềm năng, theo dự báo khoảng 15 năm tới sẽ dần cạn kiệt. Vì vậy, cần tìm kiếm nguồn nguyên liệu có khả năng tái tạo và nhiên liệu sinh học là một trong những loại nguyên liệu đó.

Việt Nam có tiềm năng về nông - lâm nghiệp, vì vậy có triển vọng lớn để xây dựng và phát triển các ngành công nghiệp về nhiên liệu sinh học (NLSH). Khi sử dụng nhiên liệu sinh học, nếu nâng tỷ lệ phối trộn sẽ từng bước giảm phụ thuộc vào xăng khoáng. Việt Nam hiện có 2 nhà máy lọc dầu có thể đáp ứng khoảng 70% nhu cầu xăng dầu quốc gia, phải nhập khoảng 30% nhu cầu xăng dầu thành phẩm. Tuy nhiên, trong 70% xăng dầu sản xuất trong nước thì 40% được sản xuất từ dầu thô nhập khẩu từ Trung Đông, nên chiến tranh Trung Đông vừa qua đã xảy ra ảnh hưởng khá lớn đến tình hình xăng dầu trong nước. Do đó, ý nghĩa của việc sử dụng nhiên liệu sinh học càng tăng lên, nếu phối trộn 10% nhiên liệu sinh học vào trong xăng thì sẽ giảm phụ thuộc thêm 10% vào xăng khoáng.

Với chủ trương xuyên suốt, đúng, trúng của Đảng và Chính phủ, xăng E10 là một trong những giải pháp Bộ Công Thương đặt ra để bảo vệ môi trường, giảm phụ thuộc xăng khoáng, phát triển kinh tế - xã hội. Việt Nam là nước có tiềm năng nông - lâm nghiệp, khi phát triển ngành công nghiệp nhiên liệu sinh học sẽ tạo công ăn việc làm cho một chuỗi từ trồng nguyên liệu (vùng sâu, vùng xa) đến phát triển các nhà máy ethanol, tạo công ăn việc làm cho người dân khu vực.

Xăng E10 là bước khởi đầu, trên cơ sở kết quả triển khai lộ trình xăng sinh học, Bộ Công Thương sẽ có những kế hoạch về xăng sinh học ở những tỷ lệ cao hơn, cũng như các dạng nhiên liệu sinh học khác như điêzen sinh học hay nhiên liệu hàng không bền vững (SAF)... Với nước có nền công nghiệp cao như Mỹ đã sử dụng xăng E10 từ những năm 80 của thế kỷ trước, hiện nay đã linh hoạt dùng từ E10 đến E85. Philippines, Thái Lan hiện đang sử dụng phổ biến E10, E15, từ 2026 nâng lên E20. Việt Nam đang đi sau so với các nước trên nhưng việc chuyển đổi cần có lộ trình, từng bước để tạo sự đồng thuận trong xã hội.

Ý nghĩa lớn đối với môi trường, đảm bảo an ninh năng lượng

- Bên cạnh câu chuyện nguồn cung, một vấn đề then chốt là làm sao để thị trường chấp nhận và hình thành thói quen tiêu dùng mới. Thưa TS Đào Duy Anh, nhìn nhận yếu tố kỹ thuật, niềm tin và hành vi tiêu dùng, Bộ Công Thương sẽ có những giải pháp gì để hỗ trợ doanh nghiệp và hệ thống phân phối trong quá trình chuyển đổi sang E10, đặc biệt là ở giai đoạn đầu hình thành thị trường?

TS Đào Duy Anh: Việc thay đổi thói quen tiêu dùng với những mặt hàng tiêu dùng quen thuộc sẽ tạo ra tâm lý e ngại bước đầu. Dưới góc độ quản lý nhà nước, có thể nói xăng dầu là “máu” của nền kinh tế. Do đó, không một quốc gia nào lại bơm "máu độc" vào nền kinh tế. Để đưa ra chương trình nhiên liệu sinh học này, Bộ Công Thương đã có sự chuẩn bị rất kỹ càng. Từ năm 2014, Bộ đã thực hiện khảo sát và đánh giá về tình hình sử dụng xăng sinh học trên thế giới và Việt Nam. Việt Nam đã sử dụng thí điểm xăng E5 từ năm 2014 và chính thức sử dụng toàn quốc từ năm 2018. Từ 1/8/2025, PVOIL và Petrolimex đã thử nghiệm phân phối xăng E10 tại Việt Nam. Trong quá trình phân phối, chưa nhận được phản hồi tiêu cực từ khách hàng.

Ngoài ra, chúng tôi đã làm việc với nhiều nhà khoa học trong và ngoài nước. Đại diện nhà khoa học trong nước như PGS.TS Phạm Hữu Tuyến - người đã có nhiều thử nghiệm để đánh giá có hay không các tác động tiêu cực đến hiệu suất, tuổi thọ của các động cơ như ông đã chia sẻ trước đó. Bên cạnh đó, kinh nghiệm từ quốc tế cũng đã chứng minh, Mỹ, Brazil, Châu Âu, Trung Quốc, Thái Lan, Philippines đã dùng E10 từ nhiều năm trước, nhưng cũng chưa ghi nhận những ảnh hưởng tiêu cực đáng kể nào đến phương tiện và hiện đang khuyến khích sử dụng xăng pha etanol với tỷ lệ cao hơn.

Tôi khẳng định, tác động tiêu cực từ xăng E10 đến hoạt động của động cơ là không đáng kể. Thực chất, từ khi thử nghiệm dùng xăng E10 tại Việt Nam, các lãnh đạo tại Bộ Công Thương, PVOIL, Petrolimex là những người tiên phong, gương mẫu thực hiện. Chúng tôi có sự ghi nhận về tình hình thực tế khi sử dụng và khẳng định về chi phí hay tiêu tốn nguyên liệu, ảnh hưởng động cơ đều không có thay đổi nhiều so với xăng khoáng thông thường.

Tuy nhiên, việc thay đổi thói quen tiêu dùng với những mặt hàng tiêu dùng quen thuộc sẽ tạo ra tâm lý e ngại bước đầu. Do vậy, trách nhiệm của cơ quan quản lý như Bộ Công Thương và các bộ, ngành liên quan là phải làm tốt công tác truyền thông để lan tỏa đến người tiêu dùng về ý nghĩa của xăng sinh học đối với môi trường, phát triển kinh tế-xã hội, đảm bảo an ninh năng lượng và các thông tin chính xác về các vấn đề kỹ thuật liên quan của xăng sinh học, từ đó tạo sự đồng thuận rộng rãi trong xã hội.

3 yếu tố cốt lõi đảm bảo triển khai thành công xăng sinh học

- Từ thực tiễn triển khai xăng E5 trước đây và yêu cầu khởi động lại chương trình nhiên liệu sinh học hiện nay, theo ông, đâu là những yếu tố then chốt cần tập trung để đảm bảo lộ trình phát triển xăng E10 đạt hiệu quả như kỳ vọng?

TS Đào Duy Anh: Chương trình chuyển đổi sang sử dụng nhiên liệu sinh học thực chất không phải là mới. Ngay từ Quyết định 53 của Thủ tướng Chính phủ năm 2012, Việt Nam đã xây dựng lộ trình phát triển xăng sinh học, trong đó có E5 và E10. Đến tháng 1/2018, xăng E5 đã được triển khai trên toàn quốc và trong giai đoạn đầu ghi nhận mức tiêu thụ khá tích cực. Tuy nhiên, theo thời gian, sản lượng tiêu thụ có xu hướng giảm dần, khiến lộ trình tiếp theo đối với xăng E10 chưa được triển khai như kế hoạch. Trong bối cảnh yêu cầu chuyển đổi xanh, phát triển nền kinh tế ít phát thải ngày càng cấp thiết, Chính phủ đã giao Bộ Công Thương khởi động lại chương trình nhiên liệu sinh học, với trọng tâm là xăng E10.

Để chuẩn bị cho lộ trình mới, Bộ đã tiến hành rà soát, đánh giá toàn diện, qua đó nhận diện rõ những nguyên nhân khiến việc triển khai E5 trước đây chưa đạt kỳ vọng. Từ thực tiễn đó, Bộ Công Thương xác định ba yếu tố cốt lõi để đảm bảo triển khai thành công xăng sinh học trong giai đoạn tới.

Thứ nhất, cần thường xuyên cập nhật yêu cầu về nhiên liệu phù hợp với sự phát triển của động cơ, việc lựa chọn và sử dụng xăng nền phù hợp là yếu tố then chốt để đảm bảo hiệu quả vận hành của động cơ.

Thứ hai, cần tăng cường sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ, ngành, địa phương và các bên liên quan nhằm tháo gỡ kịp thời các vướng mắc cho doanh nghiệp trong toàn bộ chuỗi giá trị - từ sản xuất, phối trộn, lưu thông đến phân phối. Thông qua các cơ chế, chính sách và công cụ quản lý phù hợp, mục tiêu là đưa sản phẩm xăng sinh học đến tay người tiêu dùng với chi phí hợp lý nhất.

Thứ ba, đặc biệt quan trọng là công tác truyền thông. Thực tế cho thấy, một trong những rào cản lớn đối với xăng sinh học là tâm lý e ngại của người tiêu dùng, xuất phát từ thông tin chưa đầy đủ hoặc chưa chính xác, như lo ngại về ảnh hưởng đến động cơ hay mức tiêu hao nhiên liệu. Vì vậy, cần đẩy mạnh truyền thông một cách minh bạch, khoa học để người dân hiểu đúng, từ đó tạo sự đồng thuận trong xã hội. 

Xin trân trọng cảm ơn ông!

Bộ Công Thương đã, đang và sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan, địa phương và các đơn vị truyền thông để triển khai đồng bộ các giải pháp này, qua đó tạo nền tảng vững chắc cho việc thực hiện thành công lộ trình xăng E10, khắc phục những hạn chế của giai đoạn trước.