Trải nghiệm làm trống và viết thư pháp tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám

Đây là hai trong số các hoạt động thuộc Festival Thăng Long – Hà Nội lần thứ II năm 2026, giới thiệu đến người dân và du khách nghệ thuật thư pháp, nghề làm trống cùng những giá trị văn hóa được gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ.

Tìm hiểu nghề làm trống truyền thống

Chương trình “Nhất trống – Một tiếng trống – Ngàn năm văn hiến” sẽ khai mạc vào 9 giờ ngày 14/9. Đây cũng là hoạt động hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám – trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam (1076–2026).

Trong đời sống văn hóa Việt Nam, trống không chỉ là một loại nhạc cụ mà còn gắn bó mật thiết với tín ngưỡng, lễ hội, giáo dục và sinh hoạt cộng đồng. Tiếng trống hiện diện trong nhiều không gian, từ lễ hội làng, nghi lễ tín ngưỡng đến trường học, mang những sắc thái khác nhau nhưng đều thể hiện nhịp điệu, sức sống và sự gắn kết cộng đồng.

Chương trình gồm ba hoạt động chính: trưng bày chuyên đề, trải nghiệm nghề làm trống và trình diễn nghệ thuật trống.

Không gian trưng bày giới thiệu câu chuyện về trống truyền thống Việt Nam thông qua các hiện vật, tư liệu, hình ảnh, sản phẩm và công cụ chế tác tiêu biểu. Qua đó, công chúng có thể tìm hiểu về lịch sử, giá trị văn hóa, nghệ thuật cũng như kỹ thuật làm trống được lưu giữ tại nhiều vùng miền.

Một số làng nghề và vùng văn hóa tiêu biểu được giới thiệu gồm làng trống Đọi Tam (Ninh Bình), làng trống Lâm Yên (Quảng Nam), làng trống Bình An (Long An), không gian văn hóa trống Tây Nguyên cùng một số địa phương có truyền thống chế tác và sử dụng trống.

Không chỉ giới thiệu những sản phẩm đã hoàn thiện, hoạt động trưng bày còn kể câu chuyện phía sau mỗi chiếc trống, từ nguồn nguyên liệu, kỹ thuật thủ công, kinh nghiệm nghề nghiệp đến những tri thức được các thế hệ nghệ nhân lưu giữ và trao truyền.

Tại khu vực trải nghiệm nghề, các nghệ nhân đến từ những làng nghề truyền thống sẽ trực tiếp giới thiệu một số công đoạn tiêu biểu trong quá trình làm trống như lựa chọn nguyên liệu, tạo tang trống, xử lý và căng mặt trống, hoàn thiện sản phẩm. Các nghệ nhân cũng giao lưu, chia sẻ về kỹ thuật, kinh nghiệm cùng những câu chuyện gắn với quá trình giữ nghề, truyền nghề.

Hoạt động trình diễn nghệ thuật sẽ giới thiệu những sắc thái đa dạng của tiếng trống trong đời sống văn hóa Việt Nam, gắn với trống lễ hội, trống hội làng, trống trường học và một số hình thức sử dụng trống trong nghi lễ truyền thống.

Đáng chú ý, chương trình dự kiến giới thiệu không gian văn hóa cồng chiêng kết hợp với trống Tây Nguyên, góp phần làm nổi bật sự phong phú của các hình thức diễn xướng và biểu đạt âm thanh trong đời sống văn hóa của các cộng đồng trên cả nước.

Ông Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám, cho biết, phía sau mỗi tiếng trống là nhiều lớp giá trị về lịch sử, nghề thủ công, lễ hội, tín ngưỡng và đời sống cộng đồng. Thông qua các hoạt động trưng bày, trình diễn và trải nghiệm, chương trình mong muốn giúp công chúng hiểu sâu hơn những giá trị ấy, đồng thời nhận diện rõ hơn vai trò của các nghệ nhân và cộng đồng trong việc gìn giữ, trao truyền tri thức nghề qua nhiều thế hệ.

Theo ông Lê Xuân Kiêu, khi được giới thiệu tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám, tiếng trống tạo nên sự kết nối giàu ý nghĩa giữa di sản vật thể với các giá trị văn hóa phi vật thể, giữa truyền thống với đời sống hôm nay. Đây cũng là cách đưa di sản đến gần hơn với công chúng, không chỉ để tham quan mà còn để tìm hiểu, trải nghiệm và cảm nhận chiều sâu văn hóa trong mỗi giá trị quen thuộc.

Thưởng thức thư pháp trong không gian di sản

Cùng với chương trình về trống truyền thống, “Nét chữ An Nhiên” giới thiệu tới công chúng thư pháp Hán Nôm và thư pháp Quốc ngữ, kết hợp trình diễn, giao lưu thư pháp với biểu diễn âm nhạc dân tộc.

Trong truyền thống văn hóa Việt Nam, chữ viết không chỉ là phương tiện ghi lại ngôn ngữ mà còn gắn với tri thức, học vấn, nhân cách và đời sống tinh thần. Nghệ thuật thư pháp vì thế không đơn thuần là nghệ thuật tạo hình bằng chữ mà còn thể hiện sự kết hợp giữa kỹ thuật, thẩm mỹ, tư tưởng và quá trình tu dưỡng của người viết.

Việc tổ chức “Nét chữ An Nhiên” tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám tạo nên sự kết nối tự nhiên giữa nghệ thuật thư pháp với đạo học và truyền thống văn hiến Thăng Long – Hà Nội. Tại đây, công chúng có thể chiêm ngưỡng vẻ đẹp của chữ viết, đồng thời tìm hiểu những giá trị văn hóa, tinh thần được gửi gắm qua từng nét bút.

Tên gọi “Nét chữ An Nhiên” gợi lên trạng thái bình tĩnh, thư thái và hướng nội, được tạo nên từ sự tập trung, kiên nhẫn và rèn luyện. Qua hoạt động viết chữ, nghệ thuật thư pháp không chỉ đem lại giá trị thẩm mỹ mà còn mở ra một khoảng lặng để mỗi người tìm về sự cân bằng, tĩnh tại giữa nhịp sống hiện đại.

Trong các hoạt động trình diễn, những người thực hành thư pháp sẽ trực tiếp hành bút, thể hiện phong cách, cá tính và kỹ thuật trên nhiều chất liệu, sản phẩm khác nhau. Công chúng có dịp quan sát quá trình hình thành một tác phẩm, từ cách lựa chọn chữ, sắp xếp bố cục đến từng động tác của người viết.

Phía sau mỗi nét bút là quá trình rèn luyện lâu dài, khả năng làm chủ kỹ thuật và chuyển tải tư tưởng, cảm xúc vào tác phẩm. Qua trình diễn trực tiếp, công chúng không chỉ thưởng thức vẻ đẹp của thư pháp mà còn hiểu thêm về lao động nghệ thuật, sự kiên trì và chiều sâu tinh thần của người thực hành.

Chương trình cũng tạo điều kiện để các câu lạc bộ và người thực hành thư pháp gặp gỡ, giao lưu, trao đổi kinh nghiệm. Những hoạt động trải nghiệm, nói chuyện và giao lưu góp phần đưa thư pháp đến gần hơn với công chúng, nhất là người trẻ và những du khách lần đầu tiếp cận loại hình nghệ thuật này.

Đan xen trong chuỗi hoạt động là các chương trình biểu diễn nhạc dân tộc, tạo nên sự hòa quyện giữa đường nét, con chữ và âm thanh. Công chúng vừa có thể quan sát những nét bút được hình thành trực tiếp, vừa thưởng thức âm nhạc truyền thống trong không gian Văn Miếu – Quốc Tử Giám.