Tìm lời giải cho bài toán tăng trưởng và an ninh năng lượng

Bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia gắn với thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đang đặt ra những yêu cầu mới đối với ngành năng lượng Việt Nam. Để làm rõ những định hướng phát triển và giải pháp thực hiện các mục tiêu trong thời gian tới, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với ông Đặng Thanh Tùng, Phó Trưởng ban Chiến lược Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam).

Những hướng đột phá chiến lược

- Từ nay đến năm 2030, Petrovietnam phải lựa chọn giữa nhiều hướng đầu tư và phát triển công nghệ. Đâu là những ưu tiên chiến lược mà Tập đoàn cần tập trung nguồn lực để tháo gỡ điểm nghẽn, tạo động lực tăng trưởng và đóng góp cho an ninh năng lượng quốc gia?

Ông Đặng Thanh Tùng: Trước những yêu cầu mới, Petrovietnam đã xác định một số định hướng đột phá nhằm bảo đảm mục tiêu tăng trưởng của Tập đoàn, đồng thời góp phần giữ vững an ninh năng lượng quốc gia.

Ưu tiên trước hết là duy trì sản lượng khai thác dầu khí trong nước. Tập đoàn sẽ tiếp tục triển khai những giải pháp công nghệ để nâng hệ số thu hồi, khai thác hiệu quả các mỏ hiện hữu, mỏ nhỏ và mỏ cận biên. Cùng với các cơ chế, chính sách mới, đây là cơ sở để tận dụng tốt hơn phần tài nguyên còn lại, mặc dù điều kiện khai thác ngày càng khó khăn.

Cùng với đó, Tập đoàn tập trung nguồn lực cho các dự án trọng điểm, đặc biệt là chuỗi khí - điện Lô B. Đây là những dự án được kỳ vọng tạo thêm sản lượng, doanh thu và đóng góp quan trọng cho an ninh năng lượng. Về lâu dài, Petrovietnam cũng phải chuẩn bị cho việc phát triển các nguồn khí tiềm năng khác, trong đó có Cá Voi Xanh khi đủ điều kiện triển khai.

Do dư địa khai thác trong nước có giới hạn, một hướng đi khác là tăng cường tìm kiếm cơ hội thăm dò, khai thác ở nước ngoài. Petrovietnam đã có kinh nghiệm hợp tác với các đối tác quốc tế và sẽ tiếp tục nghiên cứu, lựa chọn các thị trường, dự án phù hợp để mở rộng không gian tăng trưởng.

Một định hướng đột phá nữa là phát triển chuỗi giá trị LNG. Lĩnh vực này còn nhiều thách thức về hạ tầng, thị trường và cơ chế đầu tư, nhưng nhu cầu năng lượng ngày càng tăng, cùng yêu cầu giảm phát thải trong dài hạn, đặt ra yêu cầu phải phát triển những nguồn năng lượng có khả năng hỗ trợ quá trình chuyển dịch.

Bên cạnh đó, Petrovietnam đang chuẩn bị xây dựng hệ sinh thái điện gió ngoài khơi, từ phát triển dự án đến nâng cao năng lực cung ứng dịch vụ kỹ thuật, chế tạo và thi công. Tập đoàn cũng từng bước chuẩn bị năng lực tham gia xây dựng, vận hành các dự án điện hạt nhân theo nhiệm vụ được giao. Những lĩnh vực mới này đòi hỏi lộ trình dài hạn, sự chuẩn bị sớm về nhân lực, công nghệ và năng lực quản lý dự án.

Phát triển đồng bộ các chuỗi giá trị năng lượng

- Petrovietnam có nhiều lĩnh vực cần phát triển đồng thời, từ hạ tầng, khai thác, lọc hóa dầu đến các dạng năng lượng mới. Làm thế nào để Tập đoàn đầu tư đồng bộ trong chuỗi giá trị, đồng thời lựa chọn đúng dự án và phân bổ nguồn lực tài chính hiệu quả?

Ông Đặng Thanh Tùng: Đây là bài toán khó, không chỉ đối với Petrovietnam mà còn đòi hỏi sự tham gia của nhiều cơ quan, đơn vị. Có thể lấy chuỗi khí - điện làm ví dụ, chỉ cần một khâu bị chậm, từ khai thác, vận chuyển khí đến đầu tư nhà máy điện hoặc tiêu thụ sản phẩm, thì tiến độ chung của cả chuỗi có thể bị ảnh hưởng.

Các dự án dầu khí và năng lượng có những đặc điểm rất rõ với quy mô đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài và chịu tác động mạnh của các yếu tố bất định. Biến động giá dầu, giá khí, chi phí thiết bị, công nghệ và điều kiện thị trường khiến nhà đầu tư phải tính toán trên tầm nhìn nhiều năm. Có những thiết bị phải đặt hàng trước rất lâu mới có thể đưa vào dự án. Vì vậy, muốn phát triển đồng bộ phải chuẩn bị sớm và tổ chức thực hiện nhất quán.

Từ góc độ chính sách, quy hoạch và thể chế là nền tảng, nhưng khâu quyết định vẫn là tổ chức thực thi. Cùng với cơ chế đầu tư, phải phát triển thị trường tiêu thụ rõ ràng, minh bạch. Trước khi đầu tư, doanh nghiệp cần biết sản phẩm sẽ được bán cho ai, theo nguyên tắc giá nào và trong điều kiện hợp đồng ra sao. Nếu những yếu tố đó chưa rõ, rất khó đưa ra quyết định đầu tư dài hạn.

Một lợi thế của Petrovietnam là đã hình thành chuỗi giá trị tương đối hoàn chỉnh, từ tìm kiếm, thăm dò, khai thác dầu khí đến vận chuyển, chế biến, lọc hóa dầu, điện, hóa chất, phân phối và dịch vụ kỹ thuật. Nhờ đó, Tập đoàn có cơ sở để kết nối các khâu, tối ưu nguồn lực và phát huy năng lực sẵn có khi triển khai những dự án quy mô lớn.

Tuy nhiên, Petrovietnam không thể và cũng không nên làm mọi việc một mình. Hợp tác với các đối tác phù hợp là điều kiện quan trọng để chia sẻ nguồn lực, công nghệ và rủi ro đầu tư. Đối với những lĩnh vực năng lượng mới, yêu cầu càng cấp thiết hơn là phải xây dựng khung pháp lý sớm, trước khi triển khai dự án trên diện rộng. Chỉ khi thể chế, thị trường, nguồn lực và tiến độ được chuẩn bị đồng bộ, doanh nghiệp mới có điều kiện phát triển các chuỗi giá trị một cách hiệu quả.

- Trong chiến lược phát triển, Petrovietnam phải đồng thời thực hiện các mục tiêu tăng trưởng, bảo đảm an ninh năng lượng và giảm phát thải. Tập đoàn đang xác định những giải pháp nào để hài hòa các yêu cầu này, nhất là trong quá trình phát triển các dạng năng lượng mới?

Ông Đặng Thanh Tùng: Petrovietnam nhận thức rõ rằng bảo đảm an ninh năng lượng và chuyển dịch xanh không phải là hai nhiệm vụ tách rời. Tập đoàn vừa phải duy trì nguồn cung năng lượng cho phát triển kinh tế, vừa từng bước giảm phát thải trong các hoạt động truyền thống và chuẩn bị cho những loại hình năng lượng sạch trong tương lai.

Trước hết, đối với hoạt động tìm kiếm, thăm dò, khai thác, vận chuyển và chế biến dầu khí, chúng tôi tập trung nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, tối ưu vận hành và giảm cường độ phát thải. Ưu tiên hàng đầu là những giải pháp vừa mang lại hiệu quả kinh tế, vừa cải thiện hiệu quả môi trường. Chẳng hạn, trong khai thác dầu khí, việc hạn chế đốt bỏ khí và tăng cường thu gom, tận dụng khí đồng hành không chỉ giúp giảm phát thải mà còn tạo thêm nguồn tài nguyên có giá trị.

Tại các nhà máy lọc hóa dầu, chế biến khí và các cơ sở sản xuất, Tập đoàn tập trung tối ưu công nghệ, nâng hiệu suất thiết bị, tiết kiệm năng lượng và nâng cao hiệu quả quản lý vận hành. Mục tiêu là giảm lượng năng lượng tiêu hao và phát thải trên mỗi đơn vị sản phẩm, qua đó đồng thời nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh.

Bên cạnh những giải pháp có thể thực hiện trước mắt, Tập đoàn đã bắt đầu nghiên cứu các công nghệ giảm phát thải sâu hơn, trong đó có thu giữ và lưu trữ CO2. Đối với các nhà máy điện, chúng tôi nghiên cứu khả năng đồng đốt, sử dụng nhiên liệu thay thế như sinh khối hoặc amoniac, tùy điều kiện công nghệ và hiệu quả kinh tế, nhằm từng bước giảm phát thải.

Về dài hạn, Petrovietnam sẽ phát triển các lĩnh vực năng lượng sạch và năng lượng mới như điện gió ngoài khơi, điện hạt nhân, hydrogen, amoniac xanh và các loại nhiên liệu phát thải thấp. Đây là những lĩnh vực cần thời gian dài để hoàn thiện công nghệ, thị trường và nguồn nhân lực. Do đó, Tập đoàn phải chuẩn bị từ sớm, đồng thời cân đối với yêu cầu bảo đảm nguồn cung và hiệu quả đầu tư trong từng giai đoạn.

- Xin cảm ơn ông!

Thực hiện Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và Kế hoạch hành động tại Quyết định số 3035/QĐ-BCT, Bộ Công Thương tổ chức Diễn đàn An ninh năng lượng quốc gia Việt Nam 2026 vào ngày 10/11/2026. Với chủ đề “Năng lượng tự chủ - Mạch máu của tăng trưởng hai con số”, diễn đàn tập trung thảo luận các giải pháp chiến lược nhằm nâng cao khả năng tự chủ, bảo đảm an ninh năng lượng, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước.