Tin Khu Vực
Tạo đột phá thể chế cho ngành dầu khí
Chiều 29/10, tạp chí Kinh tế Việt Nam - VnEconomy - Vietnam Economic Times tổ chức diễn đàn “Phát triển công nghiệp dầu khí Việt Nam: Đảm bảo tăng trưởng bền vững”.
Diễn đàn diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam bước vào chu kỳ phát triển mới với đòi hỏi tăng trưởng cao, đặt ra cho ngành dầu khí hai nhiệm vụ song hành là bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và nâng cao giá trị gia tăng, năng lực nội sinh của nền công nghiệp.
Đặc biệt, sự kiện được tổ chức sau khi Quốc hội chính thức thông qua Luật Dầu khí năm 2026 (ngày 23/8/2026, có hiệu lực từ 1/3/2027). Đây được xem là đòn bẩy thể chế quan trọng, mở ra hành lang pháp lý thông thoáng, tháo gỡ căn bản các điểm nghẽn đầu tư, thiết lập cơ chế chia sẻ rủi ro theo chuẩn mực quốc tế và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho doanh nghiệp.
Quang cảnh sự kiện.
Phát biểu tại diễn đàn, ông Đào Quang Bính, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng biên tập, Tổng Thư ký tòa soạn tạp chí Kinh tế Việt Nam nhấn mạnh, trong cấu trúc kinh tế quốc gia, năng lượng nói chung và công nghiệp dầu khí nói riêng luôn giữ vai trò mạch máu, là bệ đỡ vững chắc cho an ninh năng lượng và ổn định vĩ mô. “Tuy nhiên, ngành dầu khí Việt Nam cũng đang đứng trước những thử thách chưa từng có khi mỏ chủ lực suy giảm sản lượng tự nhiên, biến động địa chính trị toàn cầu khó lường và áp lực cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050”, ông Đào Quang Bính cho biết.
Theo ông Đào Quang Bình, Luật Dầu khí năm 2026 vừa được ban hành là bước đột phá mở ra chu kỳ đầu tư mới. Để nắm bắt vận hội này, ngành dầu khí bắt buộc phải tái cấu trúc toàn diện chuỗi giá trị, chủ động chuyển mình thành Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) vận hành trên ba trụ cột là năng lượng, công nghiệp và dịch vụ kỹ thuật chất lượng cao.
Cũng tại diễn đàn, TS. Phan Đức Hiếu, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội đã thông tin về những điểm mới cơ bản của Luật Dầu khí năm 2026 và tác động tới chiến lược phát triển công nghiệp dầu khí Việt Nam.
TS. Phan Đức Hiếu cho hay, việc sửa đổi để nâng tầm Luật Dầu khí, tiếp tục mở đường cho sự phát triển, đáp ứng yêu cầu cao hơn về bảo đảm an ninh năng lượng phục vụ tăng trưởng kinh tế cao, giải phóng nguồn lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội bứt phá trong kỷ nguyên mới của đất nước. “Dầu khí vẫn giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu năng lượng của Việt Nam, kể cả trong quá trình chuyển dịch năng lượng. Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là nâng cao hiệu quả khai thác các nguồn tài nguyên hiện có mà còn phải từng bước phát triển ngành công nghiệp dầu khí theo hướng hiện đại, làm chủ khoa học, công nghệ và mở rộng năng lực cung cấp dịch vụ kỹ thuật dầu khí ra thị trường khu vực, quốc tế”, TS. Phan Đức Hiếu nhấn mạnh.
Đề cập đến những điểm mới của Luật Dầu khí (sửa đổi), TS. Phan Đức Hiếu thông tin 5 nội dung trọng tâm, gồm: Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; cải cách thủ tục hành chính; hoàn thiện chính sách ưu đãi, thu hút đầu tư; thúc đẩy phát triển công nghiệp và dịch vụ kỹ thuật dầu khí; đồng thời khai thác tối đa giá trị từ các hoạt động và hạ tầng dầu khí hiện có.
TS. Phan Đức Hiếu, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội.
Trong đó, việc phân cấp, phân quyền được thực hiện theo hướng xác định rõ trách nhiệm và thẩm quyền quyết định của từng chủ thể, nhất là Bộ Công Thương và Petrovietnam. Cùng với đó, các thủ tục hành chính được thiết kế theo hướng tinh gọn, giảm bớt những khâu trung gian không cần thiết, tạo điều kiện rút ngắn thời gian triển khai dự án, đặc biệt đối với các dự án dầu khí theo chuỗi đồng bộ.
Theo TS. Phan Đức Hiếu, một điểm đáng chú ý khác là việc hoàn thiện các cơ chế ưu đãi đầu tư phù hợp với đặc thù từng loại mỏ, nhất là những mỏ nhỏ, mỏ cận biên hoặc có điều kiện khai thác khó khăn. Đồng thời, Luật mở rộng định hướng phát triển ngành dầu khí sang các lĩnh vực mới như dịch vụ kỹ thuật công nghệ cao, thu hồi và lưu trữ carbon (CCS), cũng như các hoạt động năng lượng ngoài khơi gắn trực tiếp với công trình, hạ tầng dầu khí.
“Những thay đổi này hướng tới việc tạo môi trường đầu tư thuận lợi, nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên và tận dụng tốt hơn cơ sở hạ tầng sẵn có. Qua đó, ngành dầu khí không chỉ tiếp tục đóng góp vào bảo đảm an ninh năng lượng mà còn có thêm điều kiện phát triển năng lực công nghệ, mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị năng lượng trong khu vực và quốc tế”, TS. Phan Đức Hiếu bày tỏ.
Tìm động lực tăng trưởng mới
Cũng tại diễn đàn, ông Đặng Thanh Tùng, Phó Trưởng ban Chiến lược Petrovietnam cho biết, ngành dầu khí Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức. Bên cạnh yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và thích ứng với biến đổi khí hậu, ngành còn chịu tác động từ những biến động địa chính trị. Đáng chú ý, tiềm năng và trữ lượng dầu khí còn lại không còn dồi dào, trong khi không gian phát triển các hoạt động dầu khí truyền thống ngày càng hạn chế.
Theo ông Đặng Thanh Tùng, những thách thức này đặt ra yêu cầu phải đổi mới mô hình tăng trưởng, đa dạng hóa các nguồn năng lượng và mở rộng không gian phát triển. Đây cũng là một trong những cơ sở quan trọng để Petrovietnam chuyển đổi mô hình từ Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam thành Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam.
Với mô hình mới, Petrovietnam xác định phát triển trên ba trụ cột chính gồm năng lượng, công nghiệp và dịch vụ. Trong đó, bên cạnh việc duy trì và nâng cao hiệu quả các hoạt động dầu khí truyền thống, Tập đoàn sẽ từng bước phát triển những loại hình năng lượng mới, phù hợp với xu thế chuyển dịch năng lượng toàn cầu, tiềm năng của Việt Nam cũng như năng lực, kinh nghiệm và lợi thế sẵn có của Petrovietnam.
Ông Đặng Thanh Tùng, Phó Trưởng ban Chiến lược Petrovietnam.
Đối với định hướng phát triển các loại hình năng lượng mới, ông Đặng Thanh Tùng thông tin, Petrovietnam sẽ lựa chọn những lĩnh vực phù hợp với xu thế phát triển năng lượng sạch, tiến bộ khoa học, công nghệ trên thế giới và lợi thế sẵn có của Tập đoàn. Trong đó, điện gió ngoài khơi là lĩnh vực có nhiều tiềm năng phát triển nhờ kinh nghiệm triển khai các dự án dầu khí trên biển, năng lực kỹ thuật và hệ thống dịch vụ ngoài khơi mà Petrovietnam đã tích lũy trong nhiều năm.
Bên cạnh đó, hoạt động CCS cũng mở ra cơ hội tận dụng cơ sở hạ tầng dầu khí hiện có, đặc biệt là các mỏ dầu khí đã khai thác cạn kiệt. Đối với hydrogen và các dạng năng lượng sạch khác, Petrovietnam có lợi thế từ kinh nghiệm sản xuất, sử dụng hydrogen tại các nhà máy lọc dầu và sản xuất phân đạm. Đây là những nền tảng quan trọng để Tập đoàn từng bước nghiên cứu, phát triển và mở rộng hoạt động sang các lĩnh vực năng lượng mới.
Cùng với đa dạng hóa các nguồn năng lượng, Petrovietnam xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là nền tảng quan trọng trong chiến lược phát triển. Theo ông Đặng Thanh Tùng, dầu khí là ngành công nghiệp có hàm lượng khoa học, công nghệ cao. Trong khi đó, điều kiện thăm dò, khai thác tại các mỏ dầu khí còn lại ngày càng khó khăn, đòi hỏi phải ứng dụng những giải pháp công nghệ tiên tiến để nâng cao hiệu quả hoạt động.
Tương tự, việc nâng cao sức cạnh tranh của các sản phẩm lọc hóa dầu hay phát triển những loại hình năng lượng mới đều gắn với yêu cầu làm chủ công nghệ. Đặc biệt, nhiều công nghệ năng lượng mới trên thế giới vẫn đang trong quá trình nghiên cứu, phát triển và hoàn thiện. Vì vậy, đầu tư cho khoa học, công nghệ và nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo là yêu cầu quan trọng để Petrovietnam thực hiện các mục tiêu chiến lược trong giai đoạn tới.
Tại phiên tọa đàm, các nhà quản lý, các chuyên gia và doanh nghiệp sẽ tập trung phân tích ba nhóm nội dung quan trọng. Thứ nhất, tập trung vào các giải pháp tăng trữ lượng mỏ mới, khai thác mỏ nhỏ cận biên, phát triển các chuỗi dự án khí quy mô lớn và đồng bộ hạ tầng khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) đáp ứng nhu cầu phát điện và công nghiệp; đẩy mạnh chế biến sâu lọc hóa dầu và hóa chất có thị trường lớn.
Thứ hai, thúc đẩy năng lực cơ khí chế tạo, xây lắp và dịch vụ kỹ thuật ngoài khơi vươn ra thị trường quốc tế; ứng dụng dữ liệu số để tối ưu vận hành, nâng cao hệ số thu hồi mỏ, kiểm soát an toàn và giảm phát thải khí methane.
Thứ ba, khai thác tối đa thế mạnh về hạ tầng biển và kinh nghiệm thi công ngoài khơi để tiên phong phát triển điện gió ngoài khơi, nghiên cứu hydrogen xanh, amoniac xanh, nhiên liệu hàng không bền vững và các công nghệ thu giữ, lưu trữ carbon giai đoạn 2026-2030.
Diễn đàn đã khẳng định vai trò là nhịp cầu đối thoại thực chất giữa cơ quan quản lý, các chuyên gia, cộng đồng doanh nghiệp trong nước và quốc tế. Những trao đổi thẳng thắn, tâm huyết của các đại biểu không chỉ làm rõ thời cơ, thách thức mà còn mở ra nhiều sáng kiến đột phá; góp phần hiện thực hóa tinh thần của Luật Dầu khí năm 2026, khơi thông dòng vốn đầu tư và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng xanh.