Tin Khu Vực
Nghị quyết số 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới được Bộ Chính trị ban hành ngày 22/8/2026 đã mở ra không gian phát triển mới đối với ngành du lịch. Tiến sĩ Phạm Hà, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn LuxGroup đã có cuộc chia sẻ với Báo Công Thương về Nghị quyết số 26-NQ/TW.
Văn hóa là nền tảng cốt lõi, chất lượng, trải nghiệm là lợi thế cạnh tranh của du lịch Việt Nam.
Khẳng định vai trò chiến lược của ngành du lịch
- Thưa ông, Nghị quyết số 26-NQ/TW đặt mục tiêu đến năm 2030 đưa du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, chú trọng phát triển du lịch chất lượng cao, thu hút khách có khả năng chi tiêu cao, lưu trú dài ngày. Ông chia sẻ gì về mục tiêu này trong bối cảnh cạnh tranh điểm đến ngày càng gay gắt?
Tiến sĩ Phạm Hà: Việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 26-NQ/TW về du lịch cho thấy vai trò chiến lược của ngành. Điểm đột phá của Nghị quyết số 26-NQ/TW không chỉ nằm ở các mục tiêu đến năm 2030 đón 45-50 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 160 triệu lượt khách nội địa, đạt tổng thu 80-90 tỷ USD và đóng góp trực tiếp 10-12% GDP mà quan trọng hơn là chuyển mô hình tăng trưởng từ số lượng sang chất lượng, giá trị gia tăng, tính bền vững và sức cạnh tranh.
Theo tôi, thay vì chỉ hỏi “Việt Nam đón được bao nhiêu khách?”, cần trả lời bốn câu hỏi sâu hơn: khách ở lại bao lâu; chi tiêu bao nhiêu và vào sản phẩm gì; bao nhiêu giá trị được giữ lại trong nền kinh tế và cộng đồng; sau chuyến đi, họ sẽ kể câu chuyện gì về Việt Nam? Nếu khách tăng nhưng lưu trú ngắn, chi tiêu thấp, sản phẩm trùng lặp và giá trị bị rò rỉ khỏi chuỗi cung ứng trong nước, đó chưa phải là một nền kinh tế du lịch chất lượng.
Cảnh quan đẹp cũng không còn là lợi thế đủ mạnh, bởi nhiều quốc gia có biển đẹp, núi đẹp, khách sạn tốt và hạ tầng hiện đại. Cạnh tranh điểm đến ngày nay nằm ở năng lực quản trị, sự thuận tiện, khả năng kết nối, chiều sâu trải nghiệm và sức mạnh thương hiệu quốc gia. Việt Nam không nên cạnh tranh với Thái Lan, Singapore hay Indonesia bằng cách sao chép họ hoặc bán rẻ hơn. Chúng ta phải cạnh tranh bằng những điều chỉ Việt Nam mới có: chiều sâu lịch sử, sự đa dạng văn hóa, văn minh sông nước, di sản làng nghề, nghệ thuật, ẩm thực và con người Việt Nam.
- Nghị quyết số 26-NQ/TW nhấn mạnh phát triển du lịch chất lượng cao, thông minh, xanh, sáng tạo, giàu bản sắc văn hóa và có giá trị gia tăng cao. Từ thực tiễn phát triển các sản phẩm cao cấp của LuxGroup, theo ông, văn hóa, lịch sử và di sản Việt Nam cần được đưa vào sản phẩm như thế nào?
Tiến sĩ Phạm Hà: Điều tôi tâm đắc nhất trong Nghị quyết số 26-NQ/TW là quan điểm lấy văn hóa làm nền tảng cốt lõi, lấy bản sắc và chất lượng trải nghiệm làm lợi thế cạnh tranh. Đây là con đường để Việt Nam thoát khỏi cạnh tranh bằng giá.
Tuy nhiên, văn hóa không nên chỉ xuất hiện như một tiết mục biểu diễn, một bộ trang phục trang trí hay vài món ăn mang tên địa phương. Văn hóa phải trở thành linh hồn và cấu trúc xuyên suốt của sản phẩm. Một sản phẩm du lịch văn hóa phải trả lời được năm câu hỏi: câu chuyện thuộc về ai; giá trị cốt lõi là gì; du khách được nhìn, nghe, chạm và tham gia như thế nào; cộng đồng địa phương được hưởng lợi gì; và trải nghiệm đó đóng góp ra sao cho bảo tồn di sản?
Tại LuxGroup, chúng tôi không bắt đầu bằng câu hỏi “xây con tàu như thế nào?”, mà bằng câu hỏi “con tàu sẽ kể câu chuyện gì về Việt Nam?”. Trong đó, Heritage Cruises với du thuyền Heritage Bình Chuẩn được lấy cảm hứng từ doanh nhân yêu nước Bạch Thái Bưởi và con tàu Bình Chuẩn - biểu tượng cho khát vọng người Việt làm chủ sông biển và hoạt động kinh doanh trên quê hương mình. Vì thế, từ tên tàu, kiến trúc, mỹ thuật, thư viện, ẩm thực đến cách kể chuyện đều hướng về tinh thần di sản và lòng tự hào dân tộc.
Còn du thuyền Emperor Cruises gợi mở mỹ học và phong cách sống của triều Nguyễn bằng ngôn ngữ đương đại. Riêng với Amiral Cruises for Presidents, chúng tôi kể câu chuyện Thành phố Hồ Chí Minh từ dòng sông. Cách đây 115 năm, từ Bến Nhà Rồng, con tàu Amiral Latouche-Tréville đã mang theo một người phụ bếp trẻ ra đi tìm con đường giải phóng dân tộc. Từ một chuyến đi trên sông và ra biển, một hành trình lớn của lịch sử đã bắt đầu. Dự án Sông Show - The River Remembers lấy đất, nước, lửa, con người và thời gian làm những lớp ngôn ngữ nghệ thuật. Dòng sông không chỉ là cảnh quan mà còn là nhân chứng của thương cảng, những lớp cư dân, những cuộc ra đi và trở về.
Tiến sĩ Phạm Hà, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn LuxGroup.
Chuyển hóa tài nguyên bản địa thành giá trị mới
- Từ quá trình phát triển sản phẩm du lịch đặc thù của LuxGroup, doanh nghiệp cần đổi mới như thế nào để vừa đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của du khách quốc tế, vừa tạo ra những sản phẩm mang dấu ấn Việt Nam, thưa ông?
Tiến sĩ Phạm Hà: Đổi mới không phải là chạy theo mọi xu hướng quốc tế, mà là phát hiện nhu cầu chưa được đáp ứng và sử dụng công nghệ, thiết kế, mô hình kinh doanh mới để chuyển hóa tài nguyên bản địa thành giá trị mới. Du khách ngày nay rất đa dạng: người tìm kiếm sự riêng tư; người quan tâm đến lịch sử, nghệ thuật, ẩm thực, sức khỏe hoặc thiên nhiên; gia đình nhiều thế hệ cần hành trình riêng; khách MICE (du lịch hội nghị, hội thảo) muốn kết hợp công việc với trải nghiệm địa phương. Mô hình “một sản phẩm cho tất cả” vì thế không còn phù hợp.
Theo tôi, doanh nghiệp cần đổi mới trên 6 phương diện:
Thứ nhất, chuyển từ sản phẩm sang trải nghiệm. Một bữa tối trên sông phải có mở đầu, cao trào và kết thúc; có cảnh quan, âm nhạc, nghệ thuật và câu chuyện. Thứ hai, chuyển từ phục vụ sang thiết kế cảm xúc. Khách có thể quên tên món ăn nhưng sẽ nhớ cảm giác được gọi đúng tên, được lắng nghe và phục vụ theo nhịp độ của mình. Triết lý của chúng tôi là: hiện diện, cá nhân và không vội vã.
Thứ ba, đổi mới dựa trên dữ liệu. AI có thể giúp doanh nghiệp hiểu hành vi, cá nhân hóa hành trình, dự báo nhu cầu và quản trị sức chứa. Nhưng công nghệ không thay thế lòng hiếu khách: AI giúp chúng ta hiểu khách nhanh hơn; chỉ con người mới có thể chạm đến trái tim con người. Thứ tư, phát triển xanh phải vượt ra ngoài việc giảm nhựa dùng một lần. Doanh nghiệp cần đo lường năng lượng, nước, rác thải, phát thải, chuỗi cung ứng, sinh kế địa phương và tác động đối với văn hóa.
Thứ năm, đổi mới mô hình liên kết. Một doanh nghiệp không thể tự tạo ra toàn bộ trải nghiệm điểm đến. Cần sự cộng tác giữa lữ hành, vận chuyển, khách sạn, du thuyền, nghệ nhân, nông dân, nghệ sĩ, bảo tàng và cộng đồng. Thứ sáu, đổi mới nhưng không đánh mất căn tính. Chúng ta có thể sử dụng công nghệ và tiêu chuẩn quốc tế, nhưng nội dung phải mang tâm hồn Việt Nam.
- Trong bối cảnh Nghị quyết số 26-NQ/TW đặt yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực du lịch, theo ông, con người và văn hóa doanh nghiệp có vai trò như thế nào?
Tiến sĩ Phạm Hà: Trong ngành du lịch và hiếu khách, con người không chỉ vận hành sản phẩm mà con người chính là sản phẩm. Một con tàu đẹp có thể được đóng lại, một khách sạn sang trọng có thể được sao chép, một quy trình công nghệ có thể được mua. Nhưng sự quan tâm chân thành, khả năng thấu hiểu và năng lực kể chuyện bằng niềm tự hào không thể hình thành trong ngày một ngày hai. Đó cũng là khác biệt giữa hiếu khách và cung cấp dịch vụ thuần túy.
LuxGroup theo đuổi triết lý People Firs (đặt con người lên trước) trong hành trình mang lại hạnh phúc (Delivering Happiness). Không thể yêu cầu nhân viên mang lại hạnh phúc cho khách hàng nếu chính họ không cảm thấy được quan tâm trong tổ chức. Muốn có khách hàng trung thành, trước hết phải có đội ngũ gắn bó.
Chúng tôi phát triển nhân sự trên bốn tầng năng lực, cụ thể: về nghiệp vụ đạt tiêu chuẩn phục vụ, an toàn, vận hành và xử lý tình huống; giao tiếp toàn cầu, gồm ngoại ngữ, hiểu biết khác biệt văn hóa và tâm lý khách hàng; văn hóa và kể chuyện là hiểu lịch sử, ẩm thực, nghệ thuật, dòng sông và điểm đến để làm cho di sản trở nên sống động; lãnh đạo bản thân có tinh thần làm chủ, trách nhiệm, khả năng học hỏi và quyền chủ động giải quyết vấn đề.
Mỗi địa phương cần có sản phẩm riêng nhưng phải nằm trong tuyến liên vùng và một thương hiệu quốc gia thống nhất.
Xác định rõ lợi thế cạnh tranh cốt lõi
- Để các mục tiêu của Nghị quyết số 26-NQ/TW đi vào thực tế, ông có chia sẻ gì về cơ chế, chính sách và cách thức phối hợp nào để doanh nghiệp có thêm điều kiện đầu tư sản phẩm cao cấp, mở rộng thị trường quốc tế và nâng sức cạnh tranh của du lịch Việt Nam?
Tiến sĩ Phạm Hà: Một Nghị quyết có tầm nhìn lớn chỉ tạo ra chuyển biến khi được chuyển hóa thành thể chế rõ ràng, trách nhiệm cụ thể, nguồn lực tương xứng và kết quả đo lường được. Vì vậy, theo tôi một số nội dung cần triển khai, cụ thể:
Thứ nhất, thực hiện cơ chế “một cửa, một đầu mối”. Một dự án du lịch đường thủy liên quan đến giao thông, xây dựng, văn hóa, môi trường, phòng cháy chữa cháy, cảng vụ và chính quyền địa phương. Một cửa không phải là giảm yêu cầu quản lý, mà là có một đầu mối điều phối, công khai tiêu chuẩn, thời hạn và trách nhiệm.
Thứ hai, hoàn thiện pháp lý cho các mô hình mới như du thuyền lưu trú, bến đêm, kinh tế đêm, biểu diễn nghệ thuật trên tàu, thủy phi cơ, du lịch chăm sóc sức khỏe và nền tảng số.
Thứ ba, quy hoạch du lịch đường thủy như một hệ thống. Không thể phát triển chỉ bằng việc đóng thêm tàu. Phải có cảng, bến, tuyến, điểm đến, bến lưu trú ban đêm, giao thông kết nối và dịch vụ hậu cần.
Thứ tư, tiếp tục đổi mới chính sách thị thực và hàng không. Thị thực phải thuận tiện, ổn định, cạnh tranh; đồng thời cần thêm đường bay thẳng tới những thị trường có mức chi tiêu cao và thời gian lưu trú dài.
Thứ năm, đổi mới xúc tiến du lịch quốc gia. Thay vì quảng bá dàn trải, phải xác định rõ thị trường, phân khúc, sản phẩm chủ lực, thông điệp và chỉ số hiệu quả; sử dụng dữ liệu lớn và AI để hiểu khách và đo lường chuyển đổi.
Thứ sáu, xây dựng cơ chế hợp tác công tư thực chất. Nhà nước kiến tạo quy hoạch, hạ tầng, tiêu chuẩn, dữ liệu và thương hiệu quốc gia; doanh nghiệp đầu tư sản phẩm, công nghệ và thị trường; cộng đồng cung cấp tri thức bản địa, tham gia chuỗi giá trị và được hưởng lợi. Doanh nghiệp tư nhân cần được coi là một phần của năng lực quốc gia, không chỉ là đối tượng thực hiện chính sách.
Thứ bảy, lượng hóa tiêu chuẩn du lịch xanh. Cần đo lường năng lượng, nước, rác thải, phát thải, tỷ lệ mua hàng địa phương, điều kiện lao động và đóng góp cho bảo tồn; đồng thời có cơ chế tín dụng, đất đai và thuế khuyến khích doanh nghiệp chuyển đổi xanh thực chất.
Thứ tám, vượt qua tư duy địa giới hành chính. Du khách không quan tâm mình vừa đi qua ranh giới tỉnh nào; họ quan tâm hành trình có liền mạch, thuận tiện và hấp dẫn hay không. Mỗi địa phương cần có sản phẩm riêng nhưng phải nằm trong tuyến liên vùng và một thương hiệu quốc gia thống nhất.
Xin trân trọng cảm ơn ông!
Theo TS Phạm Hà, để tạo thành một “đàn sếu” đủ mạnh đưa du lịch cất cánh trong kỷ nguyên mới, cần Nhà nước kiến tạo, địa phương dám đổi mới, doanh nghiệp tiên phong và cộng đồng cùng tham gia, hưởng lợi.