Thiết lập cơ chế hợp tác thương mại - logistics lưu vực sông Hồng

Từ chủ trương đến hành động cụ thể

Chiều 30/3, tại Hội nghị Kết nối doanh nghiệp thương mại xuất nhập khẩu Việt - Trung tổ chức tại thành phố Côn Minh (tỉnh Vân Nam, Trung Quốc), trong khuôn khổ chuyến công tác của đoàn giao dịch thương mại Việt Nam, Sở Công Thương tỉnh Lào Cai (Việt Nam) đã ký kết Bản ghi nhớ về tăng cường hợp tác thương mại và logistics Việt Nam - Trung Quốc lưu vực sông Hồng với Cục Thương mại các địa phương gồm Hồng Hà, Côn Minh, Đại Lý, Sở Hùng, Ngọc Khê, Phổ Nhĩ, Văn Sơn (tỉnh Vân Nam, Trung Quốc). 

Bản ghi nhớ được ký kết nhằm triển khai các nhận thức chung quan trọng và Tuyên bố chung của Lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai nước; đồng thời cụ thể hóa kết quả Hội nghị thường niên giữa Bí thư Tỉnh ủy các tỉnh Lào Cai, Lai Châu, Tuyên Quang, Điện Biên (Việt Nam) và Bí thư Tỉnh ủy Vân Nam (Trung Quốc), qua đó thúc đẩy phát triển kinh tế thương mại khu vực lưu vực sông Hồng, tháo gỡ các nút thắt về logistics qua biên giới, thương mại, thông quan và công nghiệp. 

Các bên đã nhất trí thiết lập Cơ chế hợp tác về thương mại và logistics Việt Nam - Trung Quốc lưu vực sông Hồng. Bản ghi nhớ thể hiện rõ tư duy tiếp cận mới, chuyển từ hợp tác đơn lẻ sang xây dựng hệ sinh thái thương mại - logistics xuyên biên giới, với sự tham gia chủ động của chính quyền và cộng đồng doanh nghiệp.

Theo đó, cơ chế hợp tác này đặt nền tảng trên các khuôn khổ đa phương quan trọng như Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) và Hiệp định thương mại tự do ASEAN - Trung Quốc (ACFTA), hướng tới mục tiêu xây dựng chuỗi sản xuất - cung ứng “thông suốt, ổn định và có khả năng chống chịu”. 

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Huy Tưởng, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Lào Cai nhấn mạnh, điểm cốt lõi của cơ chế hợp tác lần này là giải quyết những "nút thắt" lâu nay trong thương mại biên giới, đặc biệt là logistics và thông quan. Khi các khâu này được đồng bộ hóa, chi phí giảm, thời gian rút ngắn, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp hai bên sẽ được cải thiện rõ rệt.

Một trong những trụ cột quan trọng của hợp tác là thúc đẩy “kết nối ba lớp”: kết nối hạ tầng (kết nối cứng), kết nối thể chế - tiêu chuẩn (kết nối mềm) và kết nối con người, doanh nghiệp (kết nối trái tim). Cách tiếp cận này cho thấy sự toàn diện, không chỉ dừng ở đầu tư hạ tầng mà còn chú trọng đến hài hòa quy định, tăng cường niềm tin và tương tác giữa các chủ thể tham gia thị trường.

Đặc biệt, việc tập trung nâng cao năng lực cửa khẩu Lào Cai - Hà Khẩu được xem là “điểm đột phá”. Hai bên thống nhất thúc đẩy xây dựng cửa khẩu thông minh, ứng dụng công nghệ số trong quản lý, giám sát và thông quan hàng hóa. Đây là xu hướng tất yếu trong bối cảnh thương mại điện tử xuyên biên giới phát triển mạnh, đòi hỏi tốc độ xử lý nhanh và minh bạch.

Cơ chế hợp tác cũng hướng tới phát triển các khu công nghiệp biên giới như những “phòng thí nghiệm chính sách”, nơi có thể thử nghiệm các mô hình ưu đãi, kết nối chuỗi cung ứng và bổ trợ lẫn nhau giữa doanh nghiệp hai nước.

Mở rộng không gian hợp tác thực chất

Một trong những ưu tiên hàng đầu là nâng cao mức độ thuận lợi hóa thương mại tại cửa khẩu. Các bên cam kết phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, thiết lập cơ chế liên lạc thường xuyên, đồng thời hoàn thiện các biện pháp tạo thuận lợi cho các mặt hàng trọng điểm, đặc biệt là nông sản tươi sống - nhóm hàng vốn nhạy cảm về thời gian và điều kiện bảo quản.

Ông Nguyễn Huy Tưởng cho biết: “Lào Cai có lợi thế lớn về xuất khẩu nông sản như dứa, chè, quế, dược liệu. Tuy nhiên, điểm nghẽn lớn nhất vẫn là khâu logistics và bảo quản. Khi phía Trung Quốc hỗ trợ xây dựng kho bãi chuyên dụng, đặc biệt là kho cho sản phẩm tinh dầu quế, thì cơ hội mở rộng thị trường sẽ rất rõ ràng”.

Bên cạnh nông sản truyền thống, Bản ghi nhớ cũng mở rộng danh mục hợp tác sang các mặt hàng có giá trị gia tăng cao như dược liệu, thực phẩm chế biến, đồng thời thúc đẩy nhập khẩu các sản phẩm phù hợp từ Trung Quốc, hướng tới cân bằng thương mại.

Đặc biệt, trong lĩnh vực thương mại điện tử xuyên biên giới, hai bên thống nhất nghiên cứu mô hình phù hợp với đặc thù khu vực, đồng thời thúc đẩy xây dựng các trung tâm đào tạo livestream song ngữ Việt - Trung. Việc tận dụng các nền tảng số như Douyin hay TikTok để quảng bá sản phẩm được kỳ vọng sẽ mở ra kênh tiêu thụ mới, đặc biệt cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Song song với đó, hai bên cũng sẽ triển khai các giải pháp giảm chi phí logistics, tối ưu hóa tuyến vận tải, thúc đẩy vận tải đa phương thức kết hợp đường bộ, đường sắt và đường thủy. Việc xây dựng nền tảng logistics thông minh, tích hợp dữ liệu và dịch vụ, cũng được đặt ra như một mục tiêu dài hạn.

Một sáng kiến quan trọng khác là thành lập “Cộng đồng doanh nghiệp thương mại và logistics lưu vực sông Hồng”. Đây sẽ là nền tảng kết nối phi lợi nhuận, quy tụ các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, logistics, thương mại điện tử và hiệp hội ngành nghề của hai nước. Cộng đồng này sẽ là kênh phản hồi chính sách, giúp các cơ quan quản lý kịp thời nắm bắt và tháo gỡ vướng mắc từ thực tiễn.

“Chúng tôi kỳ vọng cộng đồng doanh nghiệp sẽ trở thành lực lượng dẫn dắt, thúc đẩy hợp tác đi vào thực chất. Nhà nước tạo khung, nhưng doanh nghiệp mới là chủ thể vận hành và khai thác hiệu quả các cơ hội”, ông Nguyễn Huy Tưởng bày tỏ. 

Về cơ chế thực thi, hai bên thống nhất duy trì họp định kỳ 6 tháng/lần để đánh giá tiến độ, trao đổi vấn đề và điều chỉnh chính sách khi cần thiết. Điều này cho thấy tính linh hoạt và khả năng thích ứng của cơ chế hợp tác trong bối cảnh môi trường kinh tế quốc tế biến động nhanh.

Việc thiết lập cơ chế hợp tác thương mại và logistics lưu vực sông Hồng có thể trở thành mô hình tham chiếu cho các khu vực biên giới khác. Khi các “điểm nghẽn” về hạ tầng, thể chế và chi phí được tháo gỡ, lưu vực sông Hồng hoàn toàn có thể vươn lên trở thành một hành lang kinh tế năng động, kết nối sâu vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.