Theo chân người thợ truyền tải điện giữa đại ngàn Tây Bắc

Dấu chân trên ngàn đỉnh dốc

Vượt qua những cung đường quanh co, khúc khuỷu, một bên là vách núi dựng đứng, một bên là vực sâu hun hút, tôi đến Sơn La, Lào Cai trong những ngày đầu tháng 10. Chỉ khi trực tiếp đặt chân lên những cung đường ấy, tôi mới thấm hết sự hiểm trở của hành trình dẫn tới các công trình truyền tải điện quốc gia giữa đại ngàn Tây Bắc.

Giữa những lớp núi nối tiếp nhau đến tận chân trời, những trạm biến áp 500kV, 220kV hiện lên trên các đỉnh đồi, sườn núi, sừng sững như những cột mốc của dòng điện quốc gia. Nhưng phía sau dáng vẻ vững chãi ấy là một cuộc chiến thầm lặng với thiên nhiên. Mưa rừng, sạt lở, đường trơn dốc đứng và những biến động khó lường của thời tiết luôn đặt hệ thống truyền tải điện trước những thách thức khắc nghiệt. Để dòng điện quốc gia vận hành an toàn, liên tục giữa mùa mưa bão, những người lính truyền tải điện vẫn ngày đêm bám tuyến, bám trạm, phối hợp cùng chính quyền và người dân địa phương chủ động ứng phó với từng nguy cơ. Trên những cung đường heo hút giữa núi rừng, mỗi bước chân, mỗi chuyến kiểm tra, mỗi phương án phòng ngừa đều góp phần giữ cho dòng điện không ngừng chảy.

Đặc thù địa hình Tây Bắc khiến các vị trí cột điện cao áp đa phần nằm trên những đỉnh núi cao, cạnh bờ suối hoặc giữa không gian đồi dốc phức tạp. Đón đoàn công tác chúng tôi giữa một buổi trưa nắng gắt, anh Hoàng Đình Cơ, Tổ trưởng Tổ Quản lý vận hành đường dây Phù Yên, tỉnh Sơn La (Truyền tải điện Tây Bắc 2) đã có những chia sẻ về những khó khăn trong công tác vận hành lưới truyền tải nơi đây.

Anh Cơ cho biết, đơn vị hiện phụ trách hai tuyến đường dây quan trọng là 500kV Sơn La - Hiệp Hòa (chiều dài 61 km) và 220kV Việt Trì - Sơn La (chiều dài 93 km). Do đặc thụ địa hình đồi núi, nguy cơ sạt lở vào mùa mưa bão tại các vị trí chân cột là vô cùng lớn. Hằng năm, đơn vị phải rà soát, thống kê các điểm xung yếu, tăng cường tần suất kiểm tra, xây kè, khơi thông rãnh thoát nước để tránh dòng chảy xói mòn chân cột.

Những câu chuyện làm nghề được nghe trực tiếp từ những người thợ truyền tải nơi đây giúp tôi hiểu thêm về sự vất vả của bao người đang ngày đêm bám tuyến, bám tuyến để dòng điện luôn vươn xa. Anh Cơ nhớ lại: "Đợt mưa lũ kéo dài suốt một tuần vào năm 2018, khi sạt lở xảy ra tại 18 vị trí cột. Đường giao thông bị chia cắt hoàn toàn, không thể di chuyển bằng phương tiện, lực lượng quản lý vận hành đã phải đi bộ khoảng 30 km để tiếp cận hiện trường. Khi ấy, chúng tôi phải dùng bạt che phủ tạm thời toàn bộ quả đồi để ngăn nước mưa ngấm vào đất, hạn chế nguy cơ sạt lở tiếp diễn trước khi tiến hành xây kè gia cố kiên cố".

Rời Sơn La, tôi lại tiếp tục hành trình theo chân những người thợ Truyền tải điện Tây Bắc 1 leo lên những ngọn núi trập trùng để tiếp cận tuyến đường dây 220kV Bát Xát - Bảo Thắng, xã Bát Xát, tỉnh Lào Cai. Đặt chân đến nơi này, tôi lại càng thêm thấu hiểu sự gian truân của những đôi chân băng rừng, vượt núi. Giữa ngút ngàn, sự chủ động ứng phó từ sớm chính là phương châm xuyên suốt của Tổ Quản lý vận hành đường dây Lào Cai.

Anh Phan Bất Trí, Tổ trưởng Tổ Quản lý vận hành đường dây Lào Cai (Truyền tải điện Tây Bắc 1) chia sẻ, ngay từ tháng 3 hằng năm, đơn vị đã chuẩn bị đầy đủ dụng cụ, vật tư dự phòng và thiết bị ứng cứu. Bên cạnh việc căng mình rà soát từng vị trí sườn đồi, khơi thông rãnh thoát nước hay phủ bạt tạm thời chống sạt lở, đơn vị còn đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ. Việc đưa thiết bị bay không người lái (UAV) và camera quan sát vào kiểm tra các khoảng cột xung yếu đã giúp lực lượng vận hành kịp thời phát hiện sớm các nguy cơ sạt lở đất hoặc vi phạm hành lang an toàn lưới điện, từ đó chủ động phương án xử lý trước khi mùa mưa bão đổ về.

Lá chắn an toàn từ lòng dân

Bên cạnh nỗ lực chuyên môn của ngành điện, công tác bảo đảm an toàn hành lang lưới điện truyền tải mùa mưa bão tại các địa phương vùng cao Tây Bắc ghi nhận sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền cơ sở theo phương châm "bốn tại chỗ".

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, anh Xí Trung Kiên, Trưởng phòng Nông nghiệp và Môi trường xã Bát Xát, tỉnh Lào Cai cho biết, địa bàn vừa có đường dây cao áp 220kV, 110kV vừa là khu vực biên giới. Do đó, công tác tuyên truyền bảo vệ hành lang lưới điện được gắn liền với việc quản lý nghiêm ngặt việc sử dụng thiết bị bay không người lái theo quy định.

Để thông tin đến được với đông đảo đồng bào dân tộc thiểu số, địa phương áp dụng hệ thống truyền thanh không dây bằng cả tiếng Việt và tiếng dân tộc, kết hợp các hình thức hình ảnh, infographic đăng tải trên các nhóm Zalo thôn, bản. Người dân khi phát hiện vết nứt, vết sạt lở xung quanh khu vực cột điện sẽ lập tức báo cho cán bộ thôn và Ban Chỉ huy Phòng, chống thiên tai cấp xã để kiểm tra, xử lý.

Còn tại xã Phù Yên, tỉnh Sơn La, ông Trương Quang Hảo, Phó Chủ tịch UBND chia sẻ, trên địa bàn xã có cả đường dây 220kV và 500kV đi qua. Trước mỗi mùa mưa bão, Ban Chỉ đạo Phòng, chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn của xã đều họp triển khai kế hoạch phối hợp với Truyền tải điện Tây Bắc, Công an xã, Ban Chỉ huy Quân sự xã, lực lượng dân quân tự vệ và an ninh cơ sở. Lực lượng tại chỗ tập trung rà soát các vị trí xung yếu, kịp thời thông báo khi có dấu hiệu bất thường, đồng thời hướng dẫn người dân phát quang cây cối hành lang và không đứng gần đường dây, cột điện khi có dông sét.

Ghi nhận thực tế tại bản Trường Thượng, xã Phù Yên, nơi có trạm biến áp và 4 vị trí cột thuộc đường dây 500kV đi qua, anh Bạt Tam Nhị, Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng bản Trường Thượng, đưa chúng tôi đi qua những nương ngô, thửa ruộng để hiểu thêm về những khó khăn trong công tác tuyên truyền bảo vệ hành lang lưới điện tại cơ sở.

Anh chia sẻ, trước đây, một số người dân chưa hiểu rõ về các tuyến đường dây truyền tải điện đi qua địa bàn. Đối với những bà con quanh năm bán mặt với đất rẫy, họ chưa hình dung hết tầm quan trọng của những công trình năng lượng quốc gia ấy. Để tạo sự đồng thuận, ban quản lý bản đã phối hợp với các tổ hòa giải và lực lượng chức năng kiên trì đến từng nhà vận động, giải thích. Đặc biệt, ban quản lý bản tập trung tuyên truyền người dân không đốt rơm rạ trên đồng gần hành lang đường dây sau mỗi mùa thu hoạch. Vào mùa mưa bão, bản duy trì thông tin qua hệ thống loa phát thanh và sử dụng loa cầm tay đi đến từng ngõ xóm để nhắc nhở bà con phòng ngừa từ sớm.

Có thể thấy, công tác bảo đảm an toàn hành lang lưới điện truyền tải tại hai tỉnh Sơn La và Lào Cai là kết quả của sự chủ động, bài bản từ cả ngành điện, chính quyền địa phương và người dân. Sự đồng lòng ấy đã góp phần quan trọng giữ vững sự an toàn, thông suốt cho các tuyến đường dây 500kV, 220kV huyết mạch trải dài qua hàng trăm kilomet địa hình đồi núi phức tạp.

Chuyến đi cùng những người lính truyền tải điện băng qua đại ngàn Tây Bắc khép lại, nhưng những gì đọng lại trong tôi vẫn còn nguyên vẹn. Đó là những triền dốc chìm trong sương sớm, những cung đường ngoằn ngoèo vắt qua núi cao, những đỉnh đồi lộng gió và những câu chuyện mộc mạc của những người thợ ngày đêm bám tuyến, bám trạm, lặng lẽ giữ gìn từng đường dây, từng thiết bị giữa núi rừng hiểm trở.

Đi qua những cung đường ấy, tôi mới thấm thía rằng, phía sau sự vận hành thông suốt của dòng điện quốc gia là biết bao mồ hôi, công sức và cả những nhọc nhằn ít người nhìn thấy. Với những người lính truyền tải điện, nhiệm vụ không dừng lại ở việc kiểm tra đường dây hay xử lý sự cố. Đó còn là tinh thần trách nhiệm trước mỗi biến động của thời tiết, sự kiên trì trước những cung đường hiểm trở và quyết tâm bảo vệ an toàn cho hệ thống truyền tải điện, bất kể ngày đêm, mưa gió. Giữa đại ngàn mênh mông, họ vẫn lặng lẽ bước đi, mang theo trách nhiệm giữ cho dòng điện không ngừng chảy, góp phần bảo đảm nguồn năng lượng phục vụ sản xuất, đời sống và sự phát triển của đất nước. Có lẽ, giá trị lớn nhất của những chuyến đi ấy là giúp tôi hiểu rằng: đằng sau ánh sáng bình dị trong mỗi mái nhà, mỗi bản làng, luôn có những con người đang âm thầm nhận về mình phần gian khó để giữ cho dòng điện quốc gia được an toàn, liên tục.

Chuyến công tác cùng những người lính truyền tải điện băng qua đại ngàn Tây Bắc đã để lại trong tôi những kỷ niệm không thể nào quên. Có đi qua những "dặm dài của Tổ quốc mình" tôi mới thêm thấu hiểu: Mỗi dòng điện thông suốt nơi đại ngàn chính là thành quả của mồ hôi, trách nhiệm và tình yêu quê hương sâu sắc.