Thanh toán số gắn kết các dịch vụ thiết yếu

Kết nối thông minh, kiến tạo hệ sinh thái số

Trong khuôn khổ Ngày Thanh toán số Việt Nam 2026, ngày 14/10, tại Hà Nội đã diễn ra Hội thảo “Kết nối thông minh - Kiến tạo hệ sinh thái số”. Hội thảo do Báo Tiền Phong phối hợp cùng Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS) đồng tổ chức, dưới sự chỉ đạo nội dung của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Phát biểu tại sự kiện, nhà báo Phùng Công Sưởng, Tổng Biên tập Báo Tiền Phong, đồng Trưởng Ban tổ chức Ngày Thanh toán số Việt Nam 2026, cho biết năm 2026 đánh dấu sự chuyển đổi từ thương hiệu “Ngày Thẻ Việt Nam” sang “Ngày Thanh toán số Việt Nam”, gắn với thông điệp “Chạm số - Sống xanh”.

Theo ông Phùng Công Sưởng, trong kỷ nguyên chuyển đổi số quốc gia, công nghệ không chỉ định hình lại phương thức quản trị, sản xuất và kinh doanh mà còn thay đổi thói quen tiêu dùng hằng ngày. Thanh toán số không đơn thuần là phương thức giao dịch tiện ích mà đã trở thành hạ tầng kết nối người dân, doanh nghiệp, hệ thống ngân hàng và các dịch vụ công.

Ông cho rằng, một hạ tầng thanh toán an toàn, thông suốt và liền mạch sẽ góp phần khơi thông nguồn lực xã hội, tối ưu hóa chi phí vận hành của nền kinh tế và nâng cao trải nghiệm sống của người dân.

Từ góc độ cơ quan quản lý, ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, nhấn mạnh, thanh toán số đang trở thành mạch kết nối các hoạt động của nền kinh tế số. Giá trị của kết nối chỉ thực sự phát huy khi các dịch vụ được liên thông trực tiếp, giúp người sử dụng hoàn thành công việc một cách trọn vẹn.

Theo ông Phạm Anh Tuấn, trong chu trình này, thanh toán số giữ vai trò kết nối ngân hàng với doanh nghiệp, cơ quan cung cấp dịch vụ công với người dân, nhà cung cấp với khách hàng; đồng thời hỗ trợ hoàn tất giao dịch, luân chuyển dòng tiền và ghi nhận kết quả thanh toán. Khi được tích hợp phù hợp, thanh toán số góp phần đưa dịch vụ số vào đời sống, giảm thao tác và chi phí cho người sử dụng cũng như toàn xã hội.

Để phát triển hệ sinh thái thanh toán số an toàn, tiện ích, Ngân hàng Nhà nước tập trung vào ba trụ cột gồm kết nối hạ tầng, kết nối dịch vụ và thiết lập niềm tin số. Về hạ tầng, các ngân hàng, trung gian thanh toán, dịch vụ công và nền tảng kinh tế số cần kết nối theo những chuẩn mực chung, bảo đảm người dân có thể lựa chọn ngân hàng, doanh nghiệp có thể lựa chọn đối tác cung ứng dịch vụ, qua đó tạo thuận lợi cho hợp tác và thanh toán với chi phí hợp lý.

Ông Phạm Anh Tuấn cho biết, việc nâng cao chất lượng liên thông đòi hỏi thúc đẩy tiêu chuẩn chung, khả năng tương thích và quy trình phối hợp giữa các hệ thống; hạn chế đầu tư trùng lặp và những rào cản làm thu hẹp lựa chọn của người sử dụng. Các giải pháp được đặt ra gồm phát triển giao diện lập trình ứng dụng mở (Open API), bảo đảm tính liên tục của dịch vụ và mở rộng kết nối thanh toán bán lẻ xuyên biên giới, trong đó có hợp tác kết nối thanh toán song phương qua mã QR với các quốc gia và vùng lãnh thổ.

Đối với kết nối dịch vụ, lãnh đạo Vụ Thanh toán cho rằng, người dân không cần quan tâm phía sau có bao nhiêu hệ thống xử lý mà chỉ cần một hành trình đơn giản. Vì vậy, việc kết nối cần bảo đảm sự thống nhất cả về nghiệp vụ lẫn trải nghiệm khách hàng, ưu tiên những nhu cầu thường xuyên, có phạm vi người dùng rộng và những vướng mắc cụ thể có thể giải quyết. Hiệu quả của các giải pháp cần được đánh giá thông qua tỷ lệ giao dịch hoàn tất, thời gian xử lý, mức giảm thao tác thủ công, chi phí sử dụng và mức độ hài lòng của khách hàng.

Cùng với đó, niềm tin số được xác định là điều kiện quan trọng để hệ sinh thái thanh toán phát triển bền vững. Theo ông Phạm Anh Tuấn, hệ sinh thái càng mở rộng thì rủi ro lan truyền càng nhanh, đòi hỏi trách nhiệm duy trì niềm tin phải được chia sẻ giữa các bên tham gia. Bên cạnh giải pháp công nghệ, cần minh bạch phí và điều kiện sử dụng, thiết lập kênh tiếp nhận phản ánh nhanh chóng, tăng cường giáo dục tài chính và hướng dẫn người dân bảo mật thông tin khi giao dịch.

Nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp

Tại hội thảo, những chia sẻ từ đại diện các ngân hàng, bệnh viện và cơ quan thuế cho thấy thanh toán số đang được triển khai theo hướng gắn kết giao dịch với các dịch vụ thiết yếu, đồng thời hỗ trợ quản lý và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Ở lĩnh vực ngân hàng, bà Phạm Châu Loan, Phó trưởng Phòng Phát triển kênh số và đối tác, Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), cho biết thanh toán số đang làm thay đổi kỳ vọng của khách hàng. Nhu cầu không chỉ dừng ở chuyển tiền, thanh toán mà còn hướng tới một nền tảng số có khả năng đáp ứng nhiều nhu cầu trong cuộc sống, phù hợp với hành vi của từng cá nhân.

Vietcombank định hướng phát triển VCB Digibank thành nền tảng kết nối các hoạt động tài chính, tiêu dùng và trải nghiệm sống. Theo bà Loan, ngân hàng lựa chọn cách tiếp cận cá nhân hóa, bởi mỗi nhóm khách hàng có nhu cầu, thói quen và kỳ vọng khác nhau.

Với khách hàng trẻ, nền tảng chú trọng các dịch vụ mua sắm, giải trí số; trong khi giao diện dành cho người cao tuổi được đơn giản hóa để dễ thao tác. Đối với khách hàng vừa sử dụng tài khoản cá nhân vừa kinh doanh hộ gia đình, việc tích hợp các nhu cầu trên cùng nền tảng giúp người dùng chuyển đổi linh hoạt giữa giao dịch cá nhân và giao dịch kinh doanh.

Bà Loan cho biết, ngân hàng không thể tự cung cấp tất cả dịch vụ, do đó cần kết nối với các đối tác để đáp ứng nhanh nhu cầu thiết yếu của khách hàng và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Cùng với việc mở rộng tiện ích, Vietcombank xác định an toàn, bảo mật là mục tiêu hàng đầu, thông qua giám sát, phòng chống gian lận và truyền thông nhằm xây dựng niềm tin với khách hàng.

Ở lĩnh vực y tế, chuyển đổi số đang góp phần thay đổi quy trình khám chữa bệnh tại Bệnh viện Bạch Mai. PGS, TS, BS Vũ Văn Giáp, Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, cho biết ứng dụng Bach Mai Care đã vượt mốc 1 triệu người dùng và được xác thực qua VNeID, góp phần bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin người bệnh. Thông qua ứng dụng, người bệnh có thể đặt lịch, lựa chọn chuyên gia, chuyên khoa, ngày và giờ khám phù hợp. Khi đến bệnh viện theo lịch, khoảng 15-20 phút sau, người bệnh có thể bắt đầu được khám. Các chỉ định xét nghiệm, siêu âm, chụp chiếu được cập nhật trên ứng dụng; thông tin kết quả được đồng bộ và thông báo để người bệnh quay lại gặp bác sĩ.

Ở khâu thanh toán, hệ thống cung cấp mã QR với số tiền phải trả chính xác, thể hiện rõ các khoản bảo hiểm hoặc phụ thu. Đơn thuốc được liên thông với nhà thuốc, hiển thị giá từng loại thuốc trên ứng dụng. Người bệnh có thể thanh toán tại phòng khám hoặc qua ki-ốt trước khi nhận thuốc.

Theo ông Vũ Văn Giáp, Bệnh viện Bạch Mai hiện phục vụ khoảng 10.000 người bệnh ngoại trú mỗi ngày. Nếu mỗi người tiết kiệm được 10-12 phút, tổng thời gian chờ được cắt giảm là rất lớn. Thời gian tới, Bach Mai Care sẽ tiếp tục được phát triển theo hướng trở thành trợ lý sức khỏe, tích hợp thêm hóa đơn điện tử, chữ ký số, chữ ký điện tử và các tiện ích chăm sóc sức khỏe.

Trong khi đó, ở lĩnh vực quản lý thuế, ông Lưu Nguyên Trí, Phó Trưởng ban Công nghệ, chuyển đổi số và tự động hóa, Cục Thuế, đánh giá thanh toán số là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy hiện đại hóa công tác quản lý thuế, nâng cao tính minh bạch và bảo đảm công bằng trong thực hiện nghĩa vụ thuế.

Theo ông Trí, dữ liệu thanh toán khi được kết nối phù hợp với dữ liệu hóa đơn điện tử, kê khai thuế và các thông tin liên quan sẽ giúp cơ quan thuế có thêm cơ sở đánh giá hoạt động kinh doanh, nhận diện những chênh lệch cần làm rõ và phát hiện rủi ro kê khai thiếu doanh thu. Tuy nhiên, ông lưu ý không phải mọi khoản tiền phát sinh trên tài khoản đều là doanh thu chịu thuế. Việc xác định nghĩa vụ thuế phải căn cứ vào bản chất giao dịch, hồ sơ liên quan và quy định pháp luật.

Trên cơ sở dữ liệu được thu thập, kết nối và đối chiếu theo đúng quy định, cơ quan thuế có thể chuyển từ phương thức quản lý thủ công sang quản lý dựa trên dữ liệu và đánh giá rủi ro. Cách tiếp cận này góp phần tập trung nguồn lực vào những trường hợp cần kiểm tra, xác minh, đồng thời hạn chế yêu cầu giải trình không cần thiết đối với người nộp thuế tuân thủ tốt.

Ông Lưu Nguyên Trí nhấn mạnh, định hướng trong thời gian tới là lấy người nộp thuế làm trung tâm, lấy dữ liệu làm nền tảng, lấy công nghệ làm công cụ và lấy hiệu quả phục vụ làm thước đo. Việc tăng cường minh bạch cần đi đôi với đơn giản hóa thủ tục, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người nộp thuế.

Ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước: Chặng đường tiếp theo không chỉ đòi hỏi thanh toán nhanh hơn, nhiều hơn mà còn phải thông minh hơn, an toàn hơn và tạo ra nhiều giá trị hơn. Sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý và các thành viên thị trường sẽ góp phần xây dựng hệ sinh thái thanh toán số an toàn, minh bạch, phục vụ phát triển kinh tế số và xã hội số.