Thanh niên tiên phong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số

Khơi dậy tinh thần sáng tạo, nâng cao năng lực số cho thanh niên

Phát biểu đề dẫn tại diễn đàn, anh Bùi Hoàng Tùng - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đoàn, Bí thư Đoàn Thanh niên Chính phủ nhấn mạnh, trong suốt tiến trình dựng nước và giữ nước, thanh niên luôn giữ vị trí quan trọng, được ví như rường cột quyết định sự hưng thịnh của dân tộc. Với sức trẻ, tinh thần năng động và phẩm chất sáng tạo, thanh niên Việt Nam có vai trò đặc biệt trong khai phá tiềm năng của bản thân, đóng góp cho cộng đồng và đất nước.

Theo anh Bùi Hoàng Tùng, Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XIII diễn ra trong bối cảnh thế giới phát triển đột phá về khoa học kỹ thuật. Trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, dữ liệu lớn và tự động hóa đang thay đổi mạnh mẽ cách thức làm việc, sinh hoạt, giao tiếp toàn cầu. Điều đó đặt ra yêu cầu Việt Nam phải chuẩn bị thế hệ trẻ đáp ứng tiêu chuẩn cao về nguồn nhân lực.

Thời gian qua, các cấp bộ Đoàn đã triển khai nhiều hoạt động thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Phong trào "Tuổi trẻ sáng tạo", "Bình dân học vụ số" góp phần khơi dậy tinh thần sáng tạo, phổ cập kỹ năng số cho thanh thiếu nhi và người dân.

Bên cạnh kết quả đạt được, vẫn còn những hạn chế như công tác tham mưu, tổ chức thực hiện ở một số đơn vị chưa quyết liệt; thiếu đội ngũ chuyên môn; mô hình hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp gắn với khoa học công nghệ chưa đáp ứng hết nhu cầu; khoảng cách năng lực số giữa đô thị và vùng khó khăn còn lớn. Trên cơ sở Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Trung ương Đoàn đã ban hành Chương trình hành động số 20 nhằm tạo đột phá về nhận thức, tư duy, nguồn nhân lực và hạ tầng trong nhiệm kỳ tới.

Gắn chuyển đổi số với nhiệm vụ chuyên môn, làm chủ công nghệ lõi

Tại diễn đàn, chị Nguyễn Ngọc Tâm - Ủy viên Ban Chấp hành Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Chính phủ, Bí thư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Bộ Công Thương cho biết, bám sát nhiệm vụ chuyên môn của ngành, nhiệm kỳ vừa qua, Đoàn Thanh niên Bộ Công Thương đã triển khai nhiều công trình, phần việc thanh niên gắn với chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.

Trong phong trào "Ba trách nhiệm" và cải cách hành chính, đoàn viên, công chức trẻ tại Bộ tích cực tham gia vận hành hệ thống dịch vụ công trực tuyến của Bộ Công Thương. Lực lượng đoàn viên thanh niên giữ vai trò nòng cốt trong số hóa dữ liệu, rà soát và đề xuất tối giản quy trình cấp các loại giấy phép điện tử, trong đó có Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa C/O điện tử; góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch, phục vụ tốt hơn người dân và doanh nghiệp.

Phối hợp tổ chức các chương trình tập huấn kỹ năng số, kết nối tiêu thụ nông sản, sản phẩm OCOP trên các nền tảng số cho thanh niên nông thôn tại nhiều tỉnh, thành. Các chương trình hướng tới hỗ trợ thanh niên bán hàng trên sàn thương mại điện tử, đồng thời lan tỏa thương hiệu sản phẩm "Made in Vietnam", "Make in Vietnam" trên không gian mạng bằng chất lượng và sự sáng tạo của người trẻ.

Trong công tác quản lý Đoàn, 100% thông tin dữ liệu đoàn viên thuộc Bộ Công Thương đã được số hóa trên Phần mềm Quản lý đoàn viên. Việc ứng dụng phòng họp trực tuyến, sổ tay đoàn viên điện tử giúp tối giản quy trình hành chính Đoàn, nâng cao năng lực số cho cán bộ, đoàn viên tại cơ quan Bộ.

Từ thực tiễn đó, chị Nguyễn Ngọc Tâm đề xuất Trung ương Đoàn xây dựng cơ chế đặt hàng và kết nối lực lượng theo mô hình "phối hợp ngang", kết nối Đoàn Thanh niên các bộ, ngành với các tỉnh, thành đoàn. Qua cơ chế này, Trung ương Đoàn có thể đặt hàng các sản phẩm trí tuệ, cẩm nang hướng dẫn hoặc các đợt chuyển giao công nghệ thương mại điện tử, logistics số từ kỹ sư, công chức trẻ của Bộ để hỗ trợ trực tiếp cho địa phương.

Đồng thời, đa dạng hóa và nâng cao chất lượng các giải thưởng đổi mới sáng tạo, tập trung sâu vào công nghệ xanh, năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn và chuỗi cung ứng thông minh... đây là những lĩnh vực then chốt đất nước đang tập trung đầu tư trong kỷ nguyên mới. Cùng đó, phối hợp xây dựng các khóa học, tài liệu chuẩn hóa về an toàn thông tin, kỹ năng bảo mật dữ liệu thương mại và đạo đức số trên ứng dụng "Thanh niên Việt Nam".

Tham luận tại diễn đàn, Thượng tá Nguyễn Biên Cương - Trưởng ban Công tác quần chúng, Cục Chính trị, Binh chủng Đặc công, Bộ Quốc phòng thông tin, trong năm qua, Trung tâm Giám sát an toàn không gian mạng quốc gia ghi nhận trên 13.000 cuộc tấn công nhằm vào các hệ thống trọng yếu. Lừa đảo trực tuyến và tin giả gia tăng hơn 20%. Từ thực tiễn này, Thượng tá Nguyễn Biên Cương đề xuất tổ chức Đoàn trang bị cho thanh niên "bộ đề kháng số", giúp người trẻ nhận diện thủ đoạn lừa đảo công nghệ cao, bảo vệ dữ liệu cá nhân và sử dụng AI, tự động hóa trong công việc.

Về công nghệ lõi, Thượng tá Nguyễn Biên Cương nhấn mạnh Chính phủ đang triển khai Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn đến năm 2030 với mục tiêu đào tạo 50.000 kỹ sư vi mạch, làm chủ AI, chip bán dẫn và vật liệu mới. Từ thực tiễn quân đội, khoa học công nghệ là yếu tố sống còn, quyết định năng lực bảo vệ Tổ quốc.

Anh dẫn chứng, thanh niên Bộ Tư lệnh 86 đang ứng dụng AI và rà quét dữ liệu lớn để đánh chặn tấn công mạng; kỹ sư trẻ tại Viettel chủ động làm chủ công nghệ thiết bị mạng 5G; sĩ quan trẻ ở các quân chủng Hải quân, Phòng không Không quân trực tiếp điều khiển, nhiệt đới hóa linh kiện điện tử hiện đại. Với Binh chủng Đặc công, tuổi trẻ đơn vị nghiên cứu, ứng dụng công nghệ 3D vào huấn luyện chiến đấu, khí tài nhìn đêm và thiết bị quan sát ban đêm.

Theo Thượng tá Nguyễn Biên Cương, để thanh niên dám dấn thân vào công nghệ lõi, giải pháp cốt lõi là khơi dậy tinh thần tự tôn dân tộc và xây dựng môi trường trao truyền cho người trẻ. Không thể đợi đến khi có đủ trang thiết bị tối tân mới bắt tay vào nghiên cứu, thanh niên phải đi đầu, lấy ý chí và trí tuệ Việt Nam làm “vũ khí” để bù đắp cho những thiếu thốn về cơ sở vật chất. Tổ chức Đoàn cần kiến nghị các cấp lãnh đạo mạnh dạn “Giao việc khó - Cấp vốn mồi”, hình thành các “Quỹ nghiên cứu rủi ro cao”, tài trợ cho trí thức trẻ thực hiện các dự án công nghệ lõi, chấp nhận rủi ro để tìm ra sự bứt phá"

Nhiệm kỳ vừa qua, toàn Đoàn đã hỗ trợ hiện thực hóa 156.291 ý tưởng, sáng kiến với tổng giá trị hỗ trợ 388 tỷ đồng, giá trị làm lợi trên 642 tỷ đồng. Toàn Đoàn duy trì và triển khai mới 13.124 đội hình thanh niên tình nguyện "Bình dân học vụ số" trên cơ sở Tổ Công nghệ số cộng đồng do thanh niên làm nòng cốt; tổ chức 18.166 hoạt động hỗ trợ tập huấn, phổ cập kỹ năng số cho 1.234.422 người dân. Bên cạnh đó, nhiều chương trình, giải thưởng về khoa học, công nghệ được tổ chức nhằm khơi dậy tiềm năng, tôn vinh cá nhân, tập thể và ý tưởng đổi mới sáng tạo.