Tạo lá chắn bảo vệ người tiêu dùng trên môi trường số

Đầu tư cho sinh viên là đầu tư cho tương lai đất nước

Sáng 11/11/2026, tại Trường Đại học Thương mại diễn ra chương trình “KOL, KOC kết nối cùng sinh viên: Tiêu dùng thông minh trong kỷ nguyên số”. Chương trình do Bộ Công Thương chủ trì, giao Báo Công Thương phối hợp với Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, Trường Đại học Thương mại và các đơn vị liên quan tổ chức.

Phát biểu khai mạc chương trình, ông Nguyễn Văn Minh, Tổng Biên tập Báo Công Thương nhấn mạnh, việc lựa chọn giảng đường đại học làm địa điểm tổ chức là lựa chọn có chủ đích, bởi truyền thông chính sách phải hướng về cơ sở, đó cũng là phương châm Bộ Công Thương, Uỷ ban Cạnh tranh Quốc gia và Báo Công Thương đang thực hiện về người tiêu dùng trẻ. 

Theo ông Nguyễn Văn Minh, sinh viên là nhóm người tiêu dùng mua sắm trực tuyến thường xuyên, đồng thời cũng là nguồn nhân lực chất lượng cao của ngành thương mại và ngành Công Thương trong tương lai. Vì vậy, trang bị kiến thức, kỹ năng tiêu dùng thông minh cho sinh viên chính là đầu tư cho tương lai đất nước.

Ông Nguyễn Văn Minh cũng nhắc lại dấu mốc hơn 25 năm trước, khi cố Bộ trưởng Bộ Thương mại Vũ Khoan sang Mỹ ký Hiệp định Thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ với nhiều trăn trở về khát vọng đưa hàng hóa Việt Nam tiếp cận thị trường rộng lớn này. Đến nay, thương mại Việt Nam đã có bước phát triển mạnh mẽ. Năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đã vượt mốc 1.000 tỷ USD chỉ sau 10 tháng.

Đề cập đến sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam, ông Nguyễn Văn Minh cho rằng, bên cạnh những thành tựu về xuất nhập khẩu, thị trường trong nước với hơn 100 triệu dân có vai trò quan trọng đối với nền kinh tế. Trong đó, một thị trường phát triển lành mạnh cần có những doanh nghiệp kinh doanh có trách nhiệm và những người tiêu dùng hiểu biết, tỉnh táo, biết bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.

Đặc biệt, trong ngày 11/11, thời điểm diễn ra nhiều chương trình khuyến mại trên các nền tảng thương mại điện tử, Tổng Biên tập Báo Công Thương gửi đến sinh viên thông điệp về sự cân nhắc trước mỗi quyết định mua sắm. “Tôi mong các bạn rời hội trường với một thói quen mới: trước khi bấm ‘Mua ngay’, hãy bấm thêm một nút vô hình tên là ‘Khoan đã’”, ông Nguyễn Văn Minh nói.

Đề cập đến tác động của KOL, KOC đối với hành vi mua sắm trực tuyến, ông Nguyễn Văn Minh cho rằng, không chỉ người sáng tạo nội dung, thuật toán hay hiệu ứng đám đông, chính người tiêu dùng mới là chủ thể quyết định sự phát triển của thương mại điện tử Việt Nam.

Đáng chú ý, theo khảo sát của AsiaKOL, 77% người tiêu dùng trực tuyến Việt Nam từng mua hàng theo gợi ý của KOL, KOC. Vụ việc liên quan đến kẹo rau củ Kera được Tổng Biên tập Nguyễn Văn Minh nhắc đến như một bài học về trách nhiệm của người giới thiệu sản phẩm. Một lời giới thiệu thiếu kiểm chứng không dừng ở một đơn hàng, nó nhân lên theo cấp số lượt xem, gây ra những hậu quả khó lường.

Nhiều hoạt động bảo vệ người tiêu dùng

Cùng với nâng cao nhận thức người tiêu dùng, Tổng Biên tập Báo Công Thương nhấn mạnh vai trò của hành lang pháp lý trong bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trên môi trường số.

Theo đó, Kết luận số 207-KL/TW của Ban Bí thư về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong tình hình mới vừa tròn một năm. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quảng cáo có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 quy định người có ảnh hưởng chưa sử dụng, chưa hiểu rõ sản phẩm thì không được giới thiệu. Luật Thương mại điện tử có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 yêu cầu người livestream bán hàng xác thực danh tính.

Bên cạnh hoàn thiện chính sách, ngành Công Thương, trực tiếp là Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, đang triển khai nhiều hoạt động bảo vệ người tiêu dùng. Tổng Biên tập Báo Công Thương dẫn chứng, sau đợt rà soát của Ủy ban, Grab đã tự đề xuất 6 nhóm giải pháp, trong đó có giảm phí chuyến ngắn, khống chế phần doanh nghiệp hưởng trên mỗi chuyến không quá 32% và bồi hoàn khoảng 3,9 tỷ đồng đối với các chuyến bị khấu trừ vượt mức, xếp thứ 6 thế giới về mức xử phạt.

Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cũng triển khai các hoạt động xử lý doanh nghiệp cung cấp thông tin sản phẩm thiếu chính xác, cảnh báo sản phẩm bị thu hồi ở nước ngoài và đưa kiến thức pháp luật đến gần hơn với người trẻ thông qua cuộc thi “Sinh viên thông thái”.

Đối với các nghệ sĩ, KOL, KOC tham gia chương trình, Tổng Biên tập Nguyễn Văn Minh mong muốn họ tiếp tục phát huy vai trò dẫn dắt thông tin có trách nhiệm, kiểm chứng trước khi giới thiệu sản phẩm, truyền tải đúng những điều đã tìm hiểu và công khai quan hệ quảng cáo, tài trợ. Theo ông, lượt theo dõi có thể mua được nhưng uy tín không bán ở bất cứ sàn nào.

Đặc biệt, với sự tham gia của Công ty Meta, Tổng Biên tập Báo Công Thương đề nghị nền tảng này tăng cường đồng hành cùng ngành Công Thương, tôn trọng pháp luật Việt Nam, bảo vệ người dùng, gắn nhãn rõ nội dung quảng cáo và nhanh chóng gỡ bỏ quảng cáo lừa đảo, mạo danh. Meta xem xét tăng cường hợp tác truyền thông chính sách, xây dựng các chiến dịch về tiêu dùng thông minh và thương mại điện tử minh bạch, qua đó giúp người dân tiếp cận nhanh hơn với những thông tin hữu ích, đáng tin cậy.

Với thông điệp “Tiêu dùng thông minh, hành động có trách nhiệm”, chương trình hướng tới nâng cao nhận thức, kỹ năng bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trẻ, đồng thời thúc đẩy sự đồng hành của cơ quan quản lý, cơ quan báo chí, doanh nghiệp, nền tảng số và những người có ảnh hưởng trong xây dựng môi trường thương mại điện tử an toàn, minh bạch.