Tăng liên kết chuỗi giá trị Việt Nam - Campuchia từ lợi thế của Cà Mau

Việt Nam và Campuchia là hai quốc gia láng giềng gần gũi, có quan hệ hữu nghị truyền thống lâu đời, luôn quan tâm thúc đẩy hợp tác trên nhiều lĩnh vực, trong đó kinh tế, thương mại và đầu tư giữ vai trò quan trọng. Vùng Đồng bằng sông Cửu Long của Việt Nam, trong đó có tỉnh Cà Mau và các địa phương của Campuchia có nhiều điểm tương đồng về điều kiện tự nhiên, tập quán sản xuất, nhu cầu tiêu dùng cũng như khả năng bổ trợ trong phát triển kinh tế.

Trong bối cảnh hội nhập khu vực ngày càng sâu rộng, việc đẩy mạnh hợp tác sản xuất và thương mại giữa hai nước không chỉ mở ra cơ hội mở rộng thị trường mà còn góp phần thúc đẩy tăng trưởng ổn định, bền vững cho cả hai bên.

Mở rộng dư địa hợp tác nông nghiệp, thủy sản với Campuchia

Tại Hội nghị Xúc tiến thương mại, thúc đẩy xuất nhập khẩu khu vực miền Nam năm 2026 do Bộ Công Thương phối hợp với UBND tỉnh Đồng Tháp tổ chức vào chiều ngày 15/5, ông Tô Minh Đương - Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Cà Mau đã chia sẻ nhiều định hướng đáng chú ý về tiềm năng hợp tác sản xuất, thương mại giữa Việt Nam và Campuchia. Theo ông, với lợi thế về nông nghiệp, thủy sản, năng lượng tái tạo và logistics, Cà Mau có nhiều điều kiện để trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi kết nối thương mại khu vực, góp phần thúc đẩy liên kết kinh tế giữa Đồng bằng sông Cửu Long với thị trường Campuchia.

Hiện nay, quan hệ hợp tác thương mại giữa tỉnh Cà Mau và thị trường Campuchia tuy chưa đa dạng về chủng loại hàng hóa nhưng đã đạt được những kết quả khả quan. Riêng sản phẩm phân bón xuất khẩu sang Campuchia trong năm 2025 đạt kim ngạch hơn 110 triệu USD; 4 tháng đầu năm 2026 đạt kim ngạch 35 triệu USD.

Theo ông Tô Minh Đương, trong thời gian tới, hợp tác sản xuất và thương mại giữa Việt Nam và Campuchia cần tập trung vào những lĩnh vực có tính bổ trợ cao, phù hợp với lợi thế của mỗi bên, trước hết là nông nghiệp, thủy sản và chế biến thực phẩm.

“Campuchia có lợi thế về lúa gạo, cao su, sắn, hạt điều, trái cây, nguyên liệu gỗ và một số nguyên liệu đầu vào cho sản xuất. Việt Nam có thế mạnh về chế biến nông sản, thủy sản, công nghệ bảo quản, logistics, hệ thống phân phối và năng lực xuất khẩu”, ông Đương cho biết.

Đối với tỉnh Cà Mau, thủy sản là ngành kinh tế mũi nhọn với các sản phẩm chủ lực như tôm, cua, cá và nhiều mặt hàng chế biến giá trị gia tăng. Đây được xem là lĩnh vực có nhiều dư địa hợp tác với Campuchia thông qua cung ứng con giống, thức ăn thủy sản, chuyển giao kỹ thuật nuôi trồng, chế biến sâu, kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường tiêu thụ.

“Việc hợp tác giữa hai bên không nên chỉ dừng ở trao đổi hàng hóa đơn thuần mà cần hướng tới hình thành chuỗi liên kết “sản xuất - chế biến - phân phối - xuất khẩu”. Trong đó, doanh nghiệp Cà Mau có thể chia sẻ kinh nghiệm về kỹ thuật chế biến, tiêu chuẩn chất lượng, xây dựng thương hiệu, bao bì, nhãn mác và hệ thống phân phối. Ngược lại, Campuchia có thể trở thành nguồn cung nguyên liệu nông nghiệp và hàng hóa bổ trợ cho thị trường Việt Nam”, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Cà Mau gợi mở.

Đẩy mạnh logistics, năng lượng tái tạo để kết nối thương mại khu vực

Ngoài nông nghiệp và thủy sản, hợp tác trong lĩnh vực hàng tiêu dùng, vật liệu xây dựng và sản phẩm công nghiệp cũng còn nhiều tiềm năng. Cơ cấu xuất nhập khẩu giữa hai nước mang tính bổ trợ cao, ít cạnh tranh trực tiếp.

Việt Nam có thể đẩy mạnh xuất khẩu sang Campuchia các nhóm hàng như dệt may, sắt thép, phân bón, giấy, thức ăn chăn nuôi, sản phẩm nhựa, máy móc thiết bị, hóa chất, sản phẩm nông - thủy sản, bánh kẹo và các sản phẩm từ ngũ cốc. Trong khi đó, Campuchia có thể cung cấp cho Việt Nam các nhóm nguyên liệu như cát xây dựng, gỗ, hạt điều, cao su, sắn và trái cây.

Theo ông Đương, đây là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam nói chung và doanh nghiệp Cà Mau nói riêng mở rộng thị trường hàng Việt Nam tại Campuchia thông qua hệ thống đại lý, nhà phân phối, kho trung chuyển, hội chợ và thương mại điện tử xuyên biên giới.

Một lĩnh vực mới được đánh giá có nhiều triển vọng là năng lượng tái tạo, kinh tế xanh và phát triển bền vững. Với lợi thế có ba mặt giáp biển, đường bờ biển dài khoảng 310km, Cà Mau có tiềm năng lớn phát triển điện gió, điện mặt trời và điện gió ngoài khơi.

Theo Quyết định số 1386/QĐ-TTg ngày 17/11/2023 phê duyệt Quy hoạch tỉnh Cà Mau thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, địa phương được định hướng trở thành trung tâm năng lượng tái tạo của vùng Đồng bằng sông Cửu Long và trung tâm xuất khẩu năng lượng tái tạo của cả nước.

“Đây được xem là nền tảng quan trọng để tỉnh nghiên cứu, đề xuất các cơ chế hợp tác năng lượng với các đối tác trong khu vực, trong đó có Campuchia, như hợp tác phát triển điện gió, điện mặt trời, hạ tầng truyền tải, đào tạo nhân lực kỹ thuật và nghiên cứu thị trường xuất khẩu điện trong tương lai”, ông Đương nhận định.

Đối với logistics và thương mại biên giới, ông Đương cho rằng thương mại Việt Nam - Campuchia muốn phát triển bền vững cần gắn với phát triển hạ tầng cảng biển, cửa khẩu, kho lạnh, vận tải đa phương thức và chuyển đổi số trong quản lý thương mại.

Dù không có đường biên giới trực tiếp với Campuchia, Cà Mau vẫn có vị trí chiến lược tại cực Nam Tổ quốc, nằm trong không gian kinh tế biển của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, có lợi thế về thủy sản, năng lượng tái tạo, cảng biển và dịch vụ hậu cần.

Thông qua kết nối với các địa phương như An Giang, Tây Ninh, Cần Thơ, TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh ven biển Tây Nam Bộ, Cà Mau có điều kiện tham gia sâu hơn vào chuỗi logistics phục vụ thương mại Việt Nam - Campuchia.

Đáng chú ý, Dự án Cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai tại xã Đất Mũi được kỳ vọng sẽ trở thành đầu mối logistics quan trọng ở cực Nam Tổ quốc. Khi được kết nối đồng bộ với tuyến cao tốc Cà Mau - Đất Mũi, tuyến giao thông ra đảo Hòn Khoai, Khu kinh tế Năm Căn cùng hệ thống kho lạnh, trung tâm chế biến thủy sản và các tuyến vận tải nội vùng, cảng Hòn Khoai sẽ góp phần giúp hàng hóa của Cà Mau và vùng Đồng bằng sông Cửu Long tiếp cận thuận lợi hơn với thị trường Campuchia cũng như các tuyến hàng hải quốc tế.

Gỡ điểm nghẽn để nâng hiệu quả hợp tác thương mại

Bên cạnh những kết quả tích cực, lãnh đạo Sở Công Thương tỉnh Cà Mau cũng nhìn nhận hợp tác sản xuất và thương mại giữa Việt Nam và Campuchia vẫn còn một số khó khăn như quy mô doanh nghiệp còn nhỏ, năng lực nghiên cứu thị trường và xây dựng thương hiệu còn hạn chế; hạ tầng logistics, kho lạnh và vận chuyển xuyên biên giới chưa đồng bộ.

Ngoài ra, một số sản phẩm của Việt Nam vẫn chưa thực sự phù hợp với thị hiếu tiêu dùng, bao bì, nhãn mác, ngôn ngữ và hệ thống phân phối tại Campuchia.

Để tăng cường hợp tác, lãnh đạo Sở Công Thương tỉnh Cà Mau đề xuất nhiều giải pháp trọng tâm như tăng cường cung cấp thông tin thị trường; khuyến khích doanh nghiệp hai nước xây dựng chuỗi liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ; đẩy mạnh xúc tiến thương mại theo hướng thực chất; phát triển hạ tầng logistics, kho lạnh, cảng biển và thương mại điện tử xuyên biên giới.

Cùng với đó là nâng cao chất lượng, thương hiệu và tiêu chuẩn hàng hóa, chú trọng bao bì song ngữ, truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm và mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực mới như năng lượng tái tạo, kinh tế xanh và công nghiệp phụ trợ.

Theo ông Tô Minh Đương, hợp tác sản xuất và thương mại giữa Việt Nam và Campuchia đang có nền tảng chính trị thuận lợi, quan hệ hữu nghị bền chặt và cơ cấu kinh tế mang tính bổ trợ cao. Trong giai đoạn mới, yêu cầu đặt ra là chuyển từ hợp tác thương mại truyền thống sang hợp tác theo chuỗi giá trị; từ xuất khẩu hàng hóa đơn lẻ sang xây dựng thương hiệu; từ giao thương ngắn hạn sang liên kết sản xuất lâu dài và phát triển bền vững.

Mặc dù quan hệ thương mại giữa Cà Mau và Campuchia chưa đa dạng về chủng loại hàng hóa, song địa phương vẫn còn nhiều tiềm năng mở rộng hợp tác nhờ lợi thế sẵn có về thủy sản, kinh tế biển, logistics và năng lượng tái tạo. Việc thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị từ sản xuất, chế biến đến phân phối giúp doanh nghiệp 2 nước mở rộng thị trường, đồng thời góp phần tăng cường kết nối thương mại Việt Nam - Campuchia theo hướng bền vững và hiệu quả hơn.