Sửa đổi Luật Dầu khí: Khơi mở những động lực tăng trưởng mới

Mở rộng dư địa phát triển

Dự án Luật Dầu khí (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý thuận lợi hơn cho hoạt động dầu khí, từ tìm kiếm, thăm dò, khai thác đến đầu tư và phát triển các lĩnh vực năng lượng mới. Những thay đổi về phân cấp, phân quyền, cơ chế đầu tư và tận dụng hạ tầng sẵn có cũng mở thêm dư địa phát triển cho doanh nghiệp.

Theo các chuyên gia, đây là bước đi cần thiết để tháo gỡ những vướng mắc trong thực tiễn, tăng tính chủ động cho doanh nghiệp và thu hút nguồn lực đầu tư. Tuy nhiên, để những chính sách mới phát huy hiệu quả, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế thực thi, bảo đảm các quy định sớm đi vào cuộc sống.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, Anh hùng Lao động, TS. Nguyễn Hùng Dũng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Dầu khí Việt Nam cho biết, Luật Dầu khí sửa đổi lần này đã có nhiều thay đổi rất cụ thể, tạo điều kiện để Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) cũng như các doanh nghiệp trong lĩnh vực năng lượng có cơ hội phát triển.

“Ví dụ, đối với việc phân cấp, phân quyền, Luật Dầu khí đã có những điều chỉnh rất cụ thể. Điều này tạo thuận lợi cho Petrovietnam có thể có quyền hạn lớn hơn, tăng tính chủ động và thực hiện các dự án với tiến độ nhanh hơn”, ông Dũng chỉ ra.

Theo đại diện Hội Dầu khí Việt Nam, một số điều chỉnh khác liên quan đến việc triển khai các dự án đầu tư. Trước đây, có những mảnh ghép chưa có sự đồng bộ. Hiện nay, khi xây dựng Luật Dầu khí mới, toàn bộ chuỗi hoạt động, từ tìm kiếm, thăm dò, khai thác đến chế tạo, phân phối sản phẩm... đã được xem xét đồng bộ hơn.

“Đối với các dự án tìm kiếm, thăm dò, khai thác dầu khí, việc khảo sát, phát triển các mỏ nhỏ, mỏ cận biên cũng sẽ có những cơ chế, điều kiện thuận lợi hơn để có thể phát triển, mở rộng và nâng cao hiệu quả đầu tư của các dự án này”, ông Dũng nhấn mạnh.

Cũng theo đại diện Hội Dầu khí Việt Nam, đối với việc điều chỉnh luật lần này, các cơ quan xây dựng luật đã có những nghiên cứu rất cụ thể trên cơ sở những đề xuất, kiến nghị và những vướng mắc mà Petrovietnam gặp phải trong quá trình triển khai thời gian qua.

“Ví dụ, việc đưa thêm các nội hàm liên quan đến dịch vụ chất lượng cao; liên quan đến khai thác, tận dụng cơ sở hạ tầng của Petrovietnam đối với các dự án ngoài khơi, khi các mỏ đã hết thời hạn khai thác, để phát triển các dự án điện gió, năng lượng biển và lưu trữ carbon. Đây là một nội dung sẽ tạo thuận lợi để Petrovietnam có thể tận dụng hiệu quả cơ sở hạ tầng sẵn có”, ông Dũng nói.

Tuy nhiên, ông Dũng cũng cho rằng, về khâu thực thi, bất kỳ một dự án luật nào khi đi vào hoạt động cũng cần có thời gian. Việc thực hiện không chỉ phụ thuộc vào đơn vị thực thi mà còn cần sự quan tâm, kiểm tra, giám sát và vào cuộc của các cơ quan, ban, ngành.

Trong giai đoạn đầu, có thể sẽ xuất hiện những nội dung cần tiếp tục điều chỉnh và cũng cần có thời gian để các bên làm quen. Nếu không có sự hỗ trợ, quan tâm và chung sức, đồng lòng của các cơ quan thì việc triển khai sẽ rất khó khăn.

Đặc biệt, đối với một số nội dung, cách hiểu và cách nhìn nhận giữa các bên có thể khác nhau. Vì vậy, cần có sự trao đổi để đi đến thống nhất ngay từ cách hiểu đến cách thức tổ chức thực hiện, qua đó đưa các quy định của luật vào thực tiễn một cách thuận lợi và hiệu quả.

Tạo nền tảng thu hút dòng vốn lớn

Đánh giá tổng thể về tinh thần và những điểm mới của dự án Luật Dầu khí (sửa đổi), luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật ANVI cho hay, dự án luật lần này có rất nhiều điểm tiến bộ, đổi mới so với trước đây. Đặc biệt, dự án luật không chỉ dừng lại ở việc mở rộng, giao thêm thẩm quyền, tăng tính tự chủ trong đầu tư, kinh doanh cho doanh nghiệp, mà còn rộng hơn ở việc giao cho Petrovietnam, với vai trò là đơn vị chủ lực, thay mặt nhà nước quản lý các hợp đồng dầu khí.

“Tôi cho rằng, quy định này sẽ bảo đảm sự nhanh nhạy, kịp thời, đồng thời phù hợp hơn về chuyên môn và tính chất của hoạt động dầu khí. Trước đây, khi các cơ quan nhà nước thực hiện những công việc này thì phải mất khá nhiều thời gian cho các thủ tục xem xét, trong khi đây không phải là những đơn vị trực tiếp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh. Vì vậy, cách thức đó có những điểm chưa thực sự phù hợp với thực tế”, ông Đức nhận định.

Những thay đổi lần này sẽ phù hợp hơn với yêu cầu phát triển mới, nhất là yêu cầu của nền kinh tế nói chung và yêu cầu bảo đảm năng lượng phục vụ mục tiêu phát triển, tăng trưởng nói riêng.

Theo đại diện Công ty Luật ANVI, dự án luật đã được xem xét qua nhiều cấp. Chính phủ, Quốc hội cũng đã thảo luận và hiện nay dự án luật đang tiếp tục được rà soát, chỉnh sửa.

“Qua nghiên cứu toàn bộ dự án luật, tôi thấy rằng những yêu cầu, mong muốn và đòi hỏi đặt ra từ thực tiễn của nền kinh tế, doanh nghiệp cũng như ngành năng lượng có thể nói là đã cơ bản được đáp ứng”, ông Đức cho biết.

Tuy nhiên, theo quan điểm hiện nay, còn rất nhiều quy định, thủ tục liên quan đến cả một chuỗi, từ phê duyệt, điều chỉnh cho đến những vấn đề có liên quan tới các ngành, lĩnh vực khác. Những nội dung này sẽ còn phải chờ Chính phủ hướng dẫn cụ thể tại các nghị định.

“Dự án luật không thể quy định trực tiếp, quá chi tiết tất cả các thủ tục, nhất là đối với những nội dung cần có sự linh hoạt, cần được điều chỉnh, thay đổi thường xuyên để đáp ứng yêu cầu thực tiễn của hoạt động đầu tư, kinh doanh”, ông Đức đánh giá.

Cũng theo đại diện Công ty Luật ANVI, điều quan trọng nhất là dự án luật lần này đã mở ra, tạo một hành lang pháp lý để Chính phủ có thể chủ động hơn trong việc hướng dẫn cho các doanh nghiệp. Không chỉ phục vụ các doanh nghiệp trong nước mà còn cả các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài, nhất là trong lĩnh vực cần nguồn vốn rất lớn, cần kinh nghiệm và có những đòi hỏi rất đặc thù như ngành dầu khí.

“Dầu khí không chỉ liên quan đến phát triển kinh tế mà còn liên quan đến an ninh quốc gia, quốc phòng và chủ quyền của Việt Nam. Vì vậy, nhìn chung tôi đánh giá những thay đổi trong dự án luật lần này là tích cực”, ông Đức bày tỏ.

Nhấn mạnh về phân cấp, phân quyền, đặc biệt là tăng thẩm quyền cho doanh nghiệp trong dự án Luật Dầu khí (sửa đổi), Giám đốc Công ty Luật ANVI cho rằng, điều quan trọng nhất là tạo ra quyền chủ động cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp căn cứ vào mục đích và hiệu quả cuối cùng, chứ không phải như trước đây là luôn phải lo lắng về trình tự, thủ tục, thẩm quyền, dẫn tới mất cơ hội kinh doanh.

“Ngành dầu khí đã có lịch sử phát triển lâu đời và có tính chất rất đặc thù, đặc biệt là vị thế của Petrovietnam. Tập đoàn không chỉ có vai trò là doanh nghiệp đầu tàu, một doanh nghiệp rất lớn về quy mô, năng lực và nhiều yếu tố khác, mà còn đảm nhiệm vai trò thứ hai là được nhà nước ủy quyền thực hiện việc quản lý, điều phối, ký kết các hợp đồng dầu khí với nước ngoài và các đối tác khác”, ông Đức phân tích.

Ngoài ra, điểm đặc biệt ở đây là Tập đoàn thực hiện hai vai trò, hai chức năng khi vừa là doanh nghiệp, vừa thay mặt nhà nước, thay mặt cơ quan quản lý thực hiện một số nhiệm vụ liên quan đến quản lý, điều phối các hợp đồng dầu khí.

Trong khi đó, ông Bùi Đào Thái Trường, Tổng giám đốc Roland Berger tại Việt Nam cho rằng, Việt Nam sở hữu tiềm năng để phát triển lĩnh vực thu giữ và lưu trữ carbon (CCS), đặc biệt nhờ hệ thống các mỏ dầu khí đang dần cạn kiệt. Đây là lợi thế không phải quốc gia nào trong khu vực Đông Nam Á cũng có được.

Theo ông Trường, sau khi các mỏ dầu khí kết thúc hoặc bước vào giai đoạn cuối của quá trình khai thác, Việt Nam có thể tận dụng những cấu trúc địa chất phù hợp để lưu trữ carbon. Qua đó, các mỏ đã cạn kiệt không chỉ kết thúc vòng đời khai thác mà còn có thể mở ra một giá trị kinh tế mới thông qua CCS.

“Đây là thị trường rất mới, đồng thời cũng là cơ hội mới đối với những quốc gia như Việt Nam”, ông Trường nhận định.

Tuy nhiên, tiềm năng chỉ có thể chuyển hóa thành các dự án cụ thể khi có hành lang pháp lý và cơ chế chính sách phù hợp. Theo đại diện Roland Berger, sửa đổi Luật Dầu khí là một trong những điều kiện cần để Việt Nam tận dụng cơ hội này, song bên cạnh đó vẫn còn nhiều vấn đề phải tiếp tục hoàn thiện, từ cơ chế đầu tư, hợp tác quốc tế đến các quy định liên quan đến lưu trữ và giao dịch carbon.

Từ thực tế đó, ông Trường cho rằng, Việt Nam cần đẩy nhanh quá trình hoàn thiện thể chế, chính sách và các cơ chế liên quan để biến lợi thế từ những mỏ dầu khí cạn kiệt thành một lĩnh vực kinh tế mới, qua đó không bỏ lỡ cơ hội tham gia thị trường CCS đang hình thành và phát triển trong khu vực.

Dự án Luật Dầu khí (sửa đổi) tập trung tháo gỡ những vướng mắc trong hoạt động đầu tư, tăng cường phân cấp, phân quyền và nâng cao tính chủ động cho doanh nghiệp.